Thời gian qua, kinh tế trong nước tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, lĩnh vực sản xuất bước đầu ghi nhận khó khăn do ảnh hưởng từ các biện pháp thuế quan của Mỹ. Tính chung 4 tháng đầu năm 2025, nhiều chỉ tiêu kinh tế đạt mức tăng cao hơn hoặc tương đương cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, một số chỉ số cho thấy xu hướng tăng chậm lại, như xuất khẩu tăng 13% (so với mức tăng 15% của cùng kỳ năm 2024), cán cân thương mại đạt xuất siêu 3,79 tỉ USD (so với 9,06 tỉ USD cùng kỳ năm trước).
Đáng chú ý, chỉ số PMI giảm mạnh từ 50,5 điểm trong tháng 3/2025 xuống còn 45,6 điểm trong tháng 4/2025. Sự sụt giảm này phản ánh rõ nét việc sản lượng, đơn đặt hàng mới, việc làm và hoạt động mua hàng đều giảm đáng kể trước thông tin về thuế quan từ Mỹ.
Lạm phát tháng 4/2025 tiếp tục nằm trong tầm kiểm soát với chỉ số CPI tăng nhẹ 0,07% so với tháng trước. Mức tăng chủ yếu đến từ nhóm hàng phi cơ bản, khi giá gạo, xăng dầu và nhiên liệu giảm theo xu hướng thị trường thế giới, trong khi giá một số mặt hàng tiêu dùng thiết yếu như thịt lợn, nhà ở cho thuê, điện nước sinh hoạt và dịch vụ ăn uống tăng do nhu cầu cao trong dịp lễ và mùa nắng nóng. So với cùng kỳ, lạm phát cơ bản đạt 3,14%; bình quân 4 tháng là 3,05%, thấp hơn mức lạm phát chung, cho thấy áp lực lạm phát vẫn đang được kiểm soát tốt.
Trong bối cảnh đó, NHNN tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ một cách chủ động, linh hoạt, hiệu quả; đồng thời phối hợp đồng bộ, hài hòa và chặt chẽ với chính sách tài khóa cũng như các chính sách vĩ mô khác, nhằm hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng.
Tín dụng tích cực hỗ trợ nền kinh tế
Giữa bức tranh kinh tế còn tiềm ẩn nhiều rủi ro từ bên ngoài, tín dụng nổi lên như một điểm sáng, phản ánh rõ nét sự hồi phục của nhu cầu vốn và khả năng điều hành linh hoạt của hệ thống ngân hàng.
 |
| Tín dụng phản ánh sự linh hoạt của hệ thống ngân hàng trong điều hành chính sách tiền tệ (Nguồn ảnh: Internet) |
Nhằm tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp, góp phần hỗ trợ nền kinh tế, nhiều ngân hàng thương mại (NHTM) đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi theo chỉ đạo của NHNN và quán triệt tinh thần Công điện số 19/CĐ-TTg ngày 24/02/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực hiện các giải pháp giảm lãi suất. Mức giảm dao động từ 0,1 - 1,0%/năm, tùy theo kỳ hạn và hình thức gửi tiền.
Cùng với đó, các TCTD triển khai nhiều gói tín dụng ưu đãi nhằm kích cầu, đặc biệt tập trung vào cho vay tiêu dùng và cho vay nhà ở xã hội dành cho người nghèo, người có thu nhập thấp. Việc thúc đẩy tín dụng tiêu dùng được xác định là một trong ba động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, bên cạnh đầu tư công và xuất khẩu, theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Kết quả mặt bằng lãi suất cho vay tiếp tục có xu hướng giảm; các TCTD đã công bố thông tin lãi suất cho vay trên website của ngân hàng nhằm cung cấp thêm thông tin cho khách hàng tham khảo khi tiếp cận vốn vay. Đến ngày 20/5/2025, lãi suất cho vay bình quân đối với các giao dịch phát sinh mới của các NHTM ở mức 6,25%/năm, giảm 0,68%/năm so với cuối năm 2024.
NHNN tiếp tục chỉ đạo các TCTD tập trung triển khai hiệu quả chính sách tín dụng chung và tín dụng theo ngành, lĩnh vực. Một số nội dung trọng tâm gồm: (i) Tiếp tục thực hiện các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất cho vay, tháo gỡ khó khăn cho khách hàng, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp phát triển sản xuất - kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; (ii) Đảm bảo tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ; đồng thời kiểm soát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; (iii) Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thủ tục hành chính, đồng thời sẵn sàng chia sẻ một phần lợi nhuận để giảm lãi suất, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn thuận lợi hơn; (iv) Tiếp tục triển khai các chương trình tín dụng chuyên biệt theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đối với một số ngành, lĩnh vực trọng điểm; (v) Xem xét điều chỉnh hạn mức tín dụng, tạo điều kiện tiếp cận vốn cho các ngành hàng thiết yếu, trong đó có ngành lúa gạo.
Tính đến ngày 19/5/2025, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 16,49 triệu tỉ đồng, tăng 5,59% so với cuối năm 2024 và tăng 18,67% so với cùng kỳ năm trước (trong khi cùng kỳ năm 2024 chỉ tăng 2,41% so với cuối năm 2023).
Tín dụng tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu” trong hoạt động của ngành Ngân hàng năm 2025, phản ánh sự chủ động, linh hoạt trong điều hành và khả năng phản ứng chính sách kịp thời của NHNN. Tuy nhiên, để tín dụng thực sự trở thành đòn bẩy bền vững cho tăng trưởng lợi nhuận và ổn định hệ thống, các TCTD cần chú trọng nâng cao năng lực nội tại, tối ưu hóa chi phí vốn và tăng cường khả năng thích ứng với biến động kinh tế vĩ mô.
Dù vẫn là điểm sáng trong bức tranh toàn ngành, tín dụng cũng đang đối mặt với không ít thách thức, đòi hỏi sự theo dõi sát sao và các giải pháp điều hành phù hợp trong thời gian tới.
Đẩy mạnh các chương trình tín dụng
Hiện nay, bên cạnh các NHTM nhà nước, một số NHTM cổ phần cũng đã đăng ký tham gia Chương trình tín dụng cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và các dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ theo Nghị quyết số 33/NQ-CP ngày 11/3/2023 của Chính phủ về một số giải pháp tháo gỡ và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững với tổng số vốn đăng ký bổ sung là 25.000 tỉ đồng. Như vậy, tổng quy mô chương trình đến thời điểm hiện tại đã đạt 145.000 tỉ đồng.
Qua thống kê, có 38/63 UBND tỉnh đã gửi văn bản hoặc công bố trên cổng thông tin điện tử về danh mục dự án tham gia Chương trình tín dụng cho vay nhà ở xã hội với tổng số 100 dự án. Đến ngày 31/3/2025, doanh số giải ngân của Chương trình đạt 3.652 tỉ đồng, trong đó 3.109,3 tỉ đồng cho chủ đầu tư tại 22 dự án; 542,7 tỉ đồng cho người mua nhà tại 21 dự án.
Thực hiện Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 01/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ về các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, đột phá nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 đạt từ 8% trở lên, NHNN đã ban hành Văn bản số 2756/NHNN-TD ngày 15/4/2025 chỉ đạo các NHTM mở rộng Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực lâm sản, thủy sản. Cụ thể, phạm vi và đối tượng thụ hưởng của Chương trình được mở rộng thành Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, với quy mô tín dụng nâng lên khoảng 100.000 tỉ đồng. Đây là bước đi quan trọng nhằm hỗ trợ các lĩnh vực sản xuất chủ lực, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
Kết quả đến cuối tháng 4/2025, doanh số giải ngân lũy kế của Chương trình đạt trên 80.000 tỉ đồng cho gần 20.200 lượt khách hàng vay vốn, đạt khoảng 80% doanh số cam kết triển khai Chương trình (theo quy mô 100.000 tỉ đồng).
Chương trình tín dụng hỗ trợ liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long ngoài Agribank là ngân hàng chủ lực thực hiện và luôn sẵn sàng nguồn vốn cho vay, không giới hạn quy mô, còn có 6 NHTM đăng ký tham gia Chương trình trong giai đoạn thí điểm (đến hết năm 2025) với quy mô khoảng 16.300 tỉ đồng.
Mặc dù các NHTM đã sẵn sàng nguồn vốn để cho vay theo Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, tuy nhiên, đến cuối tháng 5/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường mới chỉ tổng hợp danh sách các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp tham gia; chưa công bố danh mục vùng chuyên canh lúa chất lượng cao và các mô hình liên kết lúa gạo. Do đó, các NHTM chưa thể triển khai cho vay có hỗ trợ lãi suất theo nội dung của Chương trình.
Dù chưa chính thức áp dụng chính sách ưu đãi lãi suất trong khuôn khổ Chương trình, các NHTM vẫn đang chủ động cho vay phục vụ sản xuất, chế biến, thu mua, tạm trữ và tiêu thụ lúa gạo tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Trong 3 tháng đầu năm 2025, doanh số cho vay đạt khoảng 114.000 tỉ đồng; dư nợ đến cuối tháng 3/2025 đạt 127.000 tỉ đồng. Trong đó, dư nợ tín dụng phục vụ trồng trọt chiếm khoảng 18%; chế biến, bảo quản chiếm khoảng 12%; thu mua, tiêu thụ chiếm tỉ trọng lớn nhất với khoảng 70%.
Tiếp tục hỗ trợ, ưu tiên tăng trưởng kinh tế
Trong thời gian tới, ngành Ngân hàng tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2025 theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Trọng tâm tập trung vào các nội dung sau:
Thứ nhất, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng để xây dựng đội ngũ cán bộ ngành Ngân hàng có trình độ chuyên môn, năng lực điều hành đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đặc biệt chú trọng công tác đào tạo, đào tạo lại đối với đội ngũ cán bộ thuộc diện được sắp xếp, bố trí công tác mới sau quá trình tinh gọn bộ máy.
Thứ hai, theo dõi sát diễn biến kinh tế thế giới và trong nước, chủ động, linh hoạt và kịp thời trong điều hành chính sách tiền tệ. Chính sách tiền tệ cần được phối hợp hài hòa, chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm hỗ trợ ưu tiên tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy sản xuất - kinh doanh, đồng thời góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.
Thứ ba, tiếp tục thực hiện các giải pháp tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô và lạm phát, bảo đảm đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn tín dụng cho nền kinh tế. Chỉ đạo các TCTD tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, tập trung vốn vào các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ. Đồng thời, triển khai các chương trình, chính sách tín dụng đặc thù cho một số ngành, lĩnh vực, kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng.
Thứ tư, theo dõi sát diễn biến thị trường vàng, triển khai các giải pháp ổn định thị trường theo đúng quy định pháp luật và chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm mục tiêu ổn định thị trường vàng và thực hiện hiệu quả chính sách tiền tệ. Đồng thời, trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.
Thứ năm, thể chế hóa các quy định và xây dựng kế hoạch tổng thể nhằm triển khai hiệu quả Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021 - 2025”. Tập trung xử lý dứt điểm các TCTD yếu kém, triển khai phương án cơ cấu lại các NHTM đang được kiểm soát đặc biệt. Đồng thời, đẩy mạnh xử lý nợ xấu, nâng cao chất lượng tín dụng và ngăn ngừa nợ xấu mới phát sinh.
Thứ sáu, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của các TCTD; tập trung vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao. Kiên quyết phát hiện và xử lý nghiêm các sai phạm, góp phần bảo đảm an toàn hệ thống, giữ vững kỷ luật, kỷ cương trên thị trường tiền tệ và hoạt động ngân hàng. Tiếp tục ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong hoạt động thanh tra, giám sát nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành.
Tài liệu tham khảo:
1. Báo cáo tình hình triển khai Nghị quyết số 01/NQ-CP; hoạt động ngân hàng tháng 5/2025 của NHNN.
2. Báo cáo thống kê tình hình kinh tế - xã hội tháng 4/2025 và 4 tháng năm 2025 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính).
