Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Phạm Tiến Dũng đã chia sẻ với Tạp chí Ngân hàng về bức tranh chuyển đổi số ngân hàng, đồng thời cho biết một số giải pháp thời gian tới nhằm góp phần hiện thực hóa mục tiêu kinh tế số, xã hội số, Chính phủ số.
 |
| Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng |
Phóng viên: Thưa Phó Thống đốc, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm. Trên hành trình chuyển đổi số, Ngân hàng được ghi nhận là ngành tiên phong, đi đầu, góp phần hiện thực hóa mục tiêu kinh tế số, xã hội số, Chính phủ số. Xin Phó Thống đốc cho biết thêm về những thành tựu mà ngành Ngân hàng đạt được trong công cuộc chuyển đổi số?
Phó Thống đốc:
Đảng, Nhà nước xác định chuyển đổi số là xu thế tất yếu, yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu để phát triển nhanh và bền vững. Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là kim chỉ nam cho công cuộc chuyển đổi số quốc gia, hướng tới sự phát triển trong kỷ nguyên mới.
Với quan điểm tiếp cận lấy người dân làm trung tâm và sự thuận tiện, trải nghiệm của người sử dụng dịch vụ là thước đo, ngành Ngân hàng đã thực hiện nhiều giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số trong giai đoạn mới và đã đạt được nhiều kết quả tích cực, cụ thể như:
Thứ nhất, về xây dựng, hoàn thiện thể chế, thời gian qua, NHNN, các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, tham mưu trình Quốc hội, Chính phủ ban hành và ban hành theo thẩm quyền nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế về ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) như: Luật Phòng, chống rửa tiền; Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD); Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 của Chính phủ quy định về TTKDTM; Nghị định số 94/2025/NĐ-CP ngày 29/4/2025 của Chính phủ quy định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng - đây là dấu mốc quan trọng, lần đầu tiên tạo hành lang pháp lý linh hoạt cho lĩnh vực công nghệ tài chính (Fintech). Đồng thời, NHNN đã tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 368/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động nhằm tăng cường việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ thanh toán, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo của Việt Nam.
Thứ hai, hạ tầng phục vụ chuyển đổi số ngành Ngân hàng luôn được chú trọng đầu tư, nâng cấp, phát triển. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng hoạt động thông suốt, an toàn, hiệu quả. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia (Napas) tổ chức, vận hành tiếp tục đẩy mạnh tích hợp, kết nối sản phẩm, dịch vụ, nền tảng với các ngành, lĩnh vực khác để cung cấp dịch vụ công qua Cổng dịch vụ công Quốc gia, tập trung vào các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông. Mạng lưới ATM, POS phủ đến hầu hết các địa phương trên toàn quốc. Hiện nay, Việt Nam đã hoàn tất kết nối hệ thống thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua QR Code với Thái Lan, Campuchia, Lào, Trung Quốc và đang triển khai kết nối thanh toán QR với một số quốc gia khác.
Hạ tầng thông tin tín dụng (TTTD) quốc gia nâng cấp để gia tăng khả năng xử lý, cập nhật dữ liệu tự động, đồng thời đẩy mạnh triển khai kênh kết nối H2H (Host to Host) tới 55 TCTD nhằm hỗ trợ các TCTD tiết kiệm thời gian, nhân lực, giảm chi phí hoạt động và đảm bảo tính an toàn, minh bạch của hoạt động TTTD.
Thứ ba, hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số của ngành Ngân hàng với nhiều phương thức thanh toán hiện đại, tiện lợi được kết nối liên thông, tích hợp liền mạch, xuyên suốt với các ngành, lĩnh vực khác. Nhiều sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thân thiện giàu tiện ích, đem lại giá trị thiết thực đáp ứng tốt nhu cầu đa dạng của khách hàng. Nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa 100%. Nhiều TCTD tại Việt Nam có tỉ lệ trên 90% giao dịch thực hiện qua kênh số. Đến nay, có hơn 87% người Việt Nam trưởng thành có tài khoản ngân hàng. Hoạt động TTKDTM tiếp tục phát triển mạnh.
Thứ tư, về kết nối, liên thông dữ liệu, ngành Ngân hàng tiếp tục chú trọng đầu tư và nâng cấp hạ tầng dữ liệu mới nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý và phát triển sản phẩm, dịch vụ, bảo đảm cập nhật dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Một trong những điểm nhấn mang tính bước ngoặt chính là sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để "làm sạch" dữ liệu theo Đề án 06 (Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030). Tính đến hết ngày 31/12/2025, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân; hơn 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân (CCCD) gắn chíp hoặc ứng dụng VNeID.
NHNN là một trong những bộ, ngành hoàn thành sớm nhiệm vụ đồng bộ 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành được giao lên Trung tâm dữ liệu quốc gia theo Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Không chỉ dừng lại ở nội bộ, NHNN còn chủ động xây dựng các giao diện lập trình ứng dụng (API), chia sẻ dữ liệu liên thông với Văn phòng Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước qua nền tảng NDXP (nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia), góp phần tạo nên một hệ sinh thái dữ liệu mở và hiệu quả cho cả hệ thống chính trị.
Thứ năm, công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán và các hệ thống thông tin ứng dụng nghiệp vụ ngân hàng, phòng chống tội phạm công nghệ cao trong lĩnh vực ngân hàng luôn được quan tâm, chú trọng. NHNN thường xuyên, chủ động theo dõi, chỉ đạo các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, dịch vụ trung gian thanh toán tăng cường các biện pháp đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán. Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) của NHNN đã triển khai thí điểm, đến hết ngày 31/12/2025, có hơn 2,4 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có hơn 776 nghìn lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo với tổng số tiền giao dịch tương ứng là gần 2,9 nghìn tỉ đồng. Bên cạnh đó, NHNN tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác phòng, chống tội phạm công nghệ cao.
Thứ sáu, công tác cải cách hành chính gắn liền với số hóa toàn trình cũng được đẩy mạnh để tiết giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Nhiều năm liên tục, NHNN đứng trong top dẫn đầu các bộ, ngành về chỉ số Cải cách hành chính. Bên cạnh đó, NHNN đã quyết liệt đề xuất cắt giảm và đơn giản hóa 269 trên tổng số 298 thủ tục hành chính, đạt tỉ lệ 90,3%, đồng thời cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh. Năm 2025, NHNN đã chính thức cung cấp thêm 32 dịch vụ công toàn trình, nâng tổng số đã cung cấp lên 57 dịch vụ, hoàn thành 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp được nâng cấp lên dịch vụ công toàn trình.
Ngoài ra, hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”, ngày 27/5/2025, NHNN đã tổ chức Hội nghị phát động phong trào “Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” và “Bình dân học vụ số” ngành Ngân hàng gắn với thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Các phong trào này nhằm phổ cập tri thức và kỹ năng số, khơi dậy ý chí đổi mới trong từng cán bộ, TCTD và toàn hệ thống ngân hàng. Tinh thần chủ động cải tiến quy trình và ứng dụng công nghệ số đã lan tỏa rộng khắp, giúp toàn Ngành ghi nhận con số ấn tượng 1.484 sáng kiến, trong đó có 37 sáng kiến số được đăng ký trên Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Cuối cùng, không thể không nhắc đến những dấu ấn tiên phong trong việc đổi mới mô hình tổ chức và huy động nguồn lực chất lượng cao. NHNN đã hoàn thành việc sắp xếp hệ thống thông tin từ 63 chi nhánh về 15 khu vực chỉ trong 03 tháng và cập nhật hệ thống theo mô hình chính quyền 2 cấp trong 03 tuần, đảm bảo hoạt động an toàn, thông suốt, không gián đoạn, không ảnh hưởng đến hoạt động của các TCTD, doanh nghiệp và người dân.
Phóng viên: Thưa Phó Thống đốc, những năm gần đây TTKDTM phát triển mạnh, góp phần hình thành hệ thống thanh toán hiện đại, thông minh. Năm 2025 cũng là năm cuối triển khai Đề án phát triển TTKDTM tại Việt Nam giai đoạn 2021 - 2025 (Quyết định số 1813/QĐ-TTg ngày 28/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ). Đến nay, giá trị TTKDTM so với GDP ở mức nào? Phó Thống đốc có thể chia sẻ những giải pháp thúc đẩy TTKDTM của NHNN trong thời gian tới?
Phó Thống đốc:
Thực hiện chủ trương, định hướng của Đảng, Chính phủ về thúc đẩy TTKDTM, NHNN đã chủ động, tích cực phối hợp với các bộ, ngành, đơn vị liên quan triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển TTKDTM như tham mưu, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển TTKDTM tại Việt Nam giai đoạn 2021 - 2025.
Sau 5 năm triển khai Quyết định số 1813/QĐ-TTg, hoạt động TTKDTM phát triển khá mạnh. Số lượng và giá trị giao dịch TTKDTM bình quân hằng năm tăng tương ứng 58,86% và 24,36%; giá trị TTKDTM năm 2025 gấp khoảng 28 lần GDP, vượt mục tiêu đề ra tại Quyết định số 1813/QĐ-TTg. Trong 11 tháng năm 2025 so với cùng kỳ năm 2024, hoạt động TTKDTM tiếp tục tăng trưởng khá: Giao dịch TTKDTM tăng 42,34% về số lượng và 22,59% về giá trị; qua kênh Internet tăng 52,91% về số lượng và 36,25% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 36,48% về số lượng và 20,48% về giá trị, trong đó qua phương thức QR Code tăng 54,45% về số lượng và 141,02% về giá trị. Giao dịch qua ATM giảm 17,30% về số lượng và giảm 6,21% về giá trị so với cùng kỳ 2024 - cho thấy tiền mặt đang dần được thay thế trong đời sống hằng ngày.
Như tôi đã đề cập ở trên, ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW; Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 09/01/2025 ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW (được sửa đổi, bổ sung, cập nhật tại Nghị quyết số 71/NQ-CP), trong đó có nhiều nội dung liên quan đến phát triển TTKDTM, chuyển đổi số. NHNN đã ban hành Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71/NQ-CP, trong đó giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị liên quan triển khai nhiều giải pháp nhằm đạt được các mục tiêu trên nhằm thúc đẩy phát triển TTKDTM và chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng.
Theo đó, NHNN tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cơ chế, chính sách về TTKDTM, chuyển đổi số; chỉ đạo nâng cấp, phát triển hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, hệ thống thanh toán của các ngân hàng đảm bảo hoạt động an toàn, hiệu quả và có khả năng kết nối, tích hợp với các hệ thống khác, mở rộng hệ sinh thái thanh toán số để phục vụ thanh toán trực tuyến; tiếp tục đẩy mạnh TTKDTM đối với các dịch vụ công; tăng cường đảm bảo an ninh, an toàn và bảo mật hoạt động thanh toán, ngân hàng, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng; đẩy mạnh truyền thông, giáo dục tài chính nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng cho công chúng trong sử dụng sản phẩm, dịch vụ tài chính, ngân hàng.
Phóng viên: Xin Phó Thống đốc chia sẻ một số định hướng, nhiệm vụ mà ngành Ngân hàng sẽ triển khai trong năm 2026 nhằm góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của chuyển đổi số quốc gia?
Phó Thống đốc:
Năm 2026, ngành Ngân hàng tiếp tục thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ trọng tâm theo định hướng của Đảng, các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ với phương châm “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”, “lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm”. Trọng tâm sẽ là việc nâng cao nhận thức, đột phá tư duy, hoàn thiện thể chế và tăng cường đầu tư nền tảng số hiện đại và hoàn thiện môi trường làm việc số hóa 100%. Những kết quả đã đạt được trong năm 2025 sẽ là tiền đề vững chắc để ngành Ngân hàng tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu trong kỷ nguyên số, đóng góp tích cực vào sự phát triển bứt phá của đất nước trong giai đoạn mới.
Theo đó, thời gian tới, NHNN sẽ tập trung triển khai thực hiện một số giải pháp cụ thể như sau:
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế tạo thuận lợi cho hoạt động chuyển đổi số ngân hàng, ban hành các thông tư, các văn bản quy phạm pháp luật để tiếp tục thúc đẩy và tháo gỡ kịp thời các vướng mắc, điểm nghẽn trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thứ hai, đảm bảo sự vận hành thông suốt, an toàn của các hệ thống thanh toán. Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, triển khai ứng dụng các giải pháp đảm bảo an ninh, bảo mật trong hoạt động ngân hàng, tăng cường khả năng kết nối liên thông và tích hợp dịch vụ giữa ngành Ngân hàng với các ngành, lĩnh vực khác, mở rộng hệ sinh thái số để gia tăng tiện ích, trải nghiệm khách hàng.
Thứ ba, tiếp tục phát triển dữ liệu số: Quy hoạch xây dựng các kho dữ liệu dùng chung cho ngành Ngân hàng; đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các Cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và Cổng Dịch vụ công quốc gia; thúc đẩy thanh toán trực tuyến nhanh chóng, tiện lợi, an toàn.
Thứ tư, tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cải cách thủ tục hành chính và dịch vụ công trực tuyến; trong đó tiếp tục xây dựng hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung, đồng bộ, số hóa toàn diện quy trình, thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu đã được công bố, tài liệu đã được số hóa, giảm thời gian xử lý, nâng cao minh bạch, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tiết giảm chi phí, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ ngân hàng, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả quản trị nội bộ.
Thứ năm, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu hiện có, đặc biệt là kết nối, sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm đổi mới căn bản phương thức thiết kế, phát triển và cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng theo hướng cá thể hóa, tiện ích, phù hợp với nhu cầu và hành vi của từng nhóm khách hàng; đồng thời nâng cao năng lực cảnh báo sớm, phát hiện và phòng ngừa gian lận, tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn, bảo mật thông tin và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng.
Thứ sáu, tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, thông tin đến các khách hàng dưới nhiều hình thức để hướng dẫn, nâng cao nhận thức, hiểu biết của khách hàng về ứng dụng công nghệ và những lưu ý, cảnh báo để hỗ trợ khách hàng nhận biết, phòng, tránh rủi ro khi thực hiện giao dịch trên môi trường điện tử.
Thứ bảy, tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, chuẩn hóa dữ liệu trong từng ngành, lĩnh vực, tạo thuận lợi cho việc tích hợp, kết nối, chia sẻ thông tin với các ngân hàng, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán để mở rộng hệ sinh thái số và phát triển dịch vụ ngân hàng số, thanh toán số.
Thứ tám, xây dựng các chính sách thu hút, đãi ngộ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Tăng cường hợp tác, đẩy mạnh học hỏi, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, vận dụng hợp lý, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn hoạt động ngân hàng tại Việt Nam.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Phó Thống đốc!
Hà Anh
