 |
| Ảnh minh họa (Nguồn: Internet) |
Cụ thể, tại Điều 10 Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 232/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025) quy định: "Hoạt động mua, bán vàng miếng của các tổ chức, cá nhân chỉ được thực hiện tại các TCTD và doanh nghiệp được NHNN cấp Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng". Khoản 1 Điều 4 Nghị định số 24/2012/NĐ-CP quy định: “Quyền sở hữu vàng hợp pháp của tổ chức, cá nhân được công nhận và bảo vệ theo quy định của pháp luật”. Theo đó:
Việc thực hiện mua, bán vàng miếng với cá nhân, tổ chức của các doanh nghiệp kinh doanh vàng (vàng trang sức, mỹ nghệ) không được cấp phép kinh doanh mua, bán vàng miếng là trái quy định tại Nghị định số 24/2012/NĐ-CP và các quy định pháp luật khác có liên quan.
Bên cạnh đó, việc thực hiện mua, bán vàng miếng tại các TCTD, doanh nghiệp không có Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng của tổ chức, cá nhân sẽ bị xử phạt theo quy định.
Hiện nay, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 340/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, sẽ có hiệu lực từ ngày 09/02/2026. Do vậy, người dân chỉ được thực hiện mua, bán vàng miếng SJC tại TCTD, doanh nghiệp được NHNN cấp Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng.
Trường hợp bị phạt và tịch thu vàng
Theo quy định tại khoản 8 Điều 28 Nghị định số 340/2025/NĐ-CP, các hành vi vi phạm trong hoạt động sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu và kinh doanh vàng miếng sau có thể bị phạt tiền từ 300 - 400 triệu đồng, cụ thể gồm:
“a) Sản xuất, kinh doanh mua, bán vàng miếng nhưng không có giấy phép sản xuất, kinh doanh mua, bán vàng miếng;
b) Thực hiện xuất khẩu hoặc nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng khi không có giấy phép do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định của pháp luật.
c) Thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp có thẩm quyền cấp giấy phép theo quy định của pháp luật”.
Nghị định số 340/2025/NĐ-CP cũng bổ sung rõ hình thức tịch thu tang vật đối với các hành vi trên, nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu vàng và quản lý nguồn cung vàng trên thị trường.
Điểm b, điểm c, khoản 9 Điều 28 của Nghị định số 340/2025/NĐ-CP quy định: Đình chỉ hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng trong thời hạn từ 06 tháng đến 09 tháng đối với hành vi thực hiện kinh doanh mua, bán vàng miếng thông qua các đại lý ủy nhiệm; đình chỉ hoạt động nhập khẩu vàng nguyên liệu trong thời hạn từ 09 tháng đến 12 tháng đối với hành vi sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu không đúng theo giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu.
Ngoài ra, theo khoản 10 Điều 28, đối với hành vi thực hiện kinh doanh mua, bán vàng miếng thông qua các đại lý ủy nhiệm trong trường hợp tái phạm sẽ bị đề nghị cơ quan có thẩm quyền thu hồi giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng.
Mua, bán vàng từ 20 triệu đồng trở lên thực hiện thanh toán qua tài khoản ngân hàng
Khoản 1 Điều 28 Nghị định số 340/2025/NĐ-CP quy định hình thức phạt cảnh cáo đối với một trong các hành vi vi phạm sau: Mua, bán vàng miếng với TCTD hoặc doanh nghiệp không có Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng; sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán.
Khoản 2 Điều 28 của Nghị định còn quy định phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau: Mua, bán vàng miếng với TCTD hoặc doanh nghiệp không có Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần; sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần; không thực hiện thanh toán mua, bán vàng qua tài khoản thanh toán theo quy định của pháp luật.
Trước đó, Nghị định số 232/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP, tại khoản 4 Điều 1 bổ sung khoản 10 Điều 4 của Nghị định 24/2012/NĐ-CP có quy định “việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản thanh toán của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài”.
Như vậy, từ những quy định trên thì khi thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản thanh toán của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Nếu mua, bán vàng từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên không qua chuyển khoản có thể bị phạt đến 20 triệu đồng. Đồng thời người dân cần mua, bán vàng tại các doanh nghiệp, cơ sở được NHNN cấp phép để đảm bảo chất lượng và tránh những vi phạm trên.
Theo các chuyên gia, quy định mới không chỉ là biện pháp chống rửa tiền mà còn nhằm minh bạch hóa thị trường, xóa bỏ tình trạng "vàng hóa" và quản lý dòng tiền hiệu quả hơn.
Đối với người bán vàng (doanh nghiệp kinh doanh vàng), quy định pháp luật đặt ra nghĩa vụ kiểm soát chặt chẽ phương thức thanh toán. Theo đó, doanh nghiệp có trách nhiệm hướng dẫn khách hàng thanh toán qua thẻ hoặc chuyển khoản khi giao dịch đạt ngưỡng quy định (từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày). Tuyệt đối không được nhận tiền mặt trong trường hợp thuộc diện bắt buộc chuyển khoản. Bên cạnh đó, chỉ được mua, bán vàng miếng nếu có Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng. Đồng thời, phải sử dụng hóa đơn điện tử và thực hiện kết nối dữ liệu giao dịch trực tiếp với cơ quan quản lý.
Tăng cường giải pháp quản lý thị trường vàng
Trong bối cảnh bất định toàn cầu gia tăng, vàng một lần nữa khẳng định vai trò trú ẩn truyền thống. Việt Nam không phải là nước khai thác vàng nên vàng tiêu thụ trong nước chủ yếu từ nguồn nhập khẩu. Do đó, giá vàng trong nước phụ thuộc vào diễn biến giá vàng thế giới.
Theo các chuyên gia, giá vàng thế giới liên tục biến động, chủ yếu theo xu hướng tăng do nguyên nhân: Căng thẳng địa chính trị, chính sách thuế quan và thương mại của Mỹ lên các đối tác lớn, sự kiện đảo Greenland và Venezuela, xung đột vũ trang tại nhiều quốc gia trên thế giới leo thang khiến nhu cầu tiêu thụ vàng vật chất ở một số nước và dự trữ vàng của nhiều ngân hàng trung ương tăng mạnh…
Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thường trực Chính phủ, căn cứ các quy định hiện hành, NHNN đã thực hiện một số giải pháp để quản lý thị trường vàng như: Triển khai các phiên đấu thầu bán vàng miếng và bán vàng miếng trực tiếp với khối lượng phù hợp; phối hợp các bộ, ngành liên quan tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng; chỉ đạo các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh mua, bán vàng miếng chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật về hoạt động kinh doanh vàng; thực hiện chế độ hóa đơn, chứng từ theo quy định pháp luật. Đến nay, mức chênh lệch giá vàng miếng SJC trong nước và thế giới đã bước đầu có sự thu hẹp.
Nghị định số 232/2025/NĐ-CP của Chính phủ bám sát các chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là chỉ đạo của Tổng Bí thư tại Thông báo số 211-TB/VPTW ngày 30/5/2025 về xóa bỏ cơ chế độc quyền Nhà nước một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng có hiệu lực từ ngày 10/10/2025. Việc chấm dứt cơ chế Nhà nước độc quyền thương hiệu vàng miếng, mở rộng đối tượng sản xuất vàng miếng, xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng và nhập khẩu vàng nguyên liệu sẽ giúp nguồn cung vàng trên thị trường đa dạng hơn. Nghị định số 232/2025/NĐ-CP quy định NHNN cấp phép sản xuất vàng miếng cho các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại đủ điều kiện. Các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại được cấp phép sản xuất vàng miếng sẽ được NHNN xem xét cấp phép nhập khẩu vàng.
NHNN đã ban hành Thông tư 34/2025/TT-NHNN ngày 09/10/2025 hướng dẫn một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025 và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để quản lý thị trường vàng theo quy định mới. Hiện nay, NHNN đã nhận được hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng của các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại. NHNN đang phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan xem xét cấp phép sản xuất vàng miếng cho các đơn vị đủ điều kiện. Sau khi các đơn vị được cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng, NHNN sẽ xem xét cấp phép nhập khẩu vàng cho các đơn vị đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền, NHNN đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan xem xét, nghiên cứu thành lập Sở giao dịch vàng tại Việt Nam và đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Việc nghiên cứu thành lập Sở giao dịch vàng tại Việt Nam là cần thiết, tuy nhiên do tính chất mới và phức tạp, nên đòi hỏi cách tiếp cận thận trọng, có lộ trình, an toàn, minh bạch, hiệu quả và phù hợp với điều kiện trong nước. NHNN đang tiếp tục phối hợp cùng các cơ quan hữu quan khẩn trương nghiên cứu, đảm bảo kỹ lưỡng cho việc đề xuất phương án, kế hoạch thành lập Sở giao dịch vàng tại Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
1. Nghị định số 232/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.
2. Thông tư 34/2025/TT-NHNN ngày 09/10/2025 của Thống đốc NHNN hướng dẫn một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP.
3. Nghị định số 340/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng.
Hà Anh
