Sự chuyển mình của nền nông nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên số không chỉ là câu chuyện của những cánh đồng mẫu lớn hay những nhà màng hiện đại, mà còn là cuộc cách mạng sâu sắc trong tư duy quản trị dòng vốn và ứng dụng công nghệ đỉnh cao. Trong tâm thế của một ngân hàng thương mại lớn giữ vai trò chủ đạo tại khu vực nông thôn, Agribank đã và đang thực hiện một bước nhảy vọt: Từ một định chế tài chính truyền thống sang "ngân hàng số xanh". Đây là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa khát vọng đưa nông sản Việt vươn tầm quốc tế thông qua tín dụng nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ và việc triển khai AI như một "bộ não" mới trong thẩm định cho vay. Hành trình này không chỉ khẳng định vị thế của Agribank, mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của quốc gia, xứng đáng là một điển hình trong công cuộc đổi mới của ngành tài chính - ngân hàng Việt Nam.
 |
| Ảnh minh họa (Nguồn: Internet) |
Tín dụng xanh và sứ mệnh kiến tạo nền nông nghiệp bền vững
Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời xác định đây là đột phá chiến lược hàng đầu, động lực chính thúc đẩy lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội và ngăn nguy cơ tụt hậu. Nghị quyết nâng khoa học, công nghệ và số hóa từ vai trò hỗ trợ lên trục chính sách cốt lõi trở thành thước đo năng lực quốc gia và hiệu quả quản trị, đồng thời khẳng định nguyên tắc trung tâm: Lấy người dân và doanh nghiệp làm trọng tâm.
Nông nghiệp luôn là "bệ đỡ" của nền kinh tế Việt Nam, nhưng để bệ đỡ ấy vững chắc trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạnh tranh toàn cầu, việc chuyển đổi sang mô hình sản xuất hiện đại là lộ trình không thể đảo ngược. Agribank đã xác định tín dụng nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp hữu cơ là những ưu tiên chiến lược, đóng vai trò then chốt trong việc "xanh hóa" danh mục đầu tư. Việc đầu tư vào các lĩnh vực này không chỉ là thực hiện nhiệm vụ chính trị, mà còn là hướng đi tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt Nam, đảm bảo an ninh lương thực và thực hiện cam kết Net Zero của Chính phủ.
Tín dụng xanh đang trở thành một trụ cột chiến lược trong định hướng phát triển của Agribank, không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu về ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), mà còn tái cấu trúc danh mục tín dụng theo hướng bền vững. Với vai trò chủ lực trong lĩnh vực “tam nông”, Agribank có lợi thế đặc biệt để dẫn dắt dòng vốn vào các mô hình nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn. Việc mở rộng tín dụng xanh không đơn thuần là hỗ trợ khách hàng, mà còn là công cụ giảm thiểu rủi ro dài hạn, cải thiện chất lượng tài sản và nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế. Trong giai đoạn tới, nếu được tích hợp chặt chẽ vào quy trình cấp tín dụng, định giá lãi suất và quản trị danh mục, tín dụng xanh sẽ trở thành đòn bẩy giúp Agribank chuyển từ tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng theo chất lượng và bền vững.
Khung chính sách và các gói tín dụng ưu đãi quy mô lớn
Để tạo động lực cho các hộ nông dân và doanh nghiệp mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất, Agribank đã triển khai một hệ thống sản phẩm tín dụng đa dạng, bám sát các nghị định, quyết định của Chính phủ về phát triển nông thôn. Đặc biệt, Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và sau đó là Nghị định số 116/2018/NĐ-CP ngày 07/9/2018 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP đã mở ra cơ chế cho vay không có tài sản bảo đảm đối với các mô hình liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng công nghệ cao, với mức cho vay lên tới 80% giá trị phương án sản xuất, kinh doanh. Đây được coi là một "luồng gió mới" giúp tháo gỡ nút thắt về vốn cho những dự án nông nghiệp đòi hỏi đầu tư lớn ban đầu nhưng thiếu tài sản thế chấp truyền thống.
Trên cơ sở đó, Agribank đã tích cực triển khai nhiều chương trình, gói tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Doanh số cho vay nông nghiệp sạch và ứng dụng công nghệ cao của Agribank đến hết năm 2025 đã đạt trên 25.000 tỉ đồng, chiếm khoảng 50% tổng nguồn vốn đầu tư của toàn ngành Ngân hàng cho lĩnh vực này. Điều này cho thấy vai trò dẫn dắt của Agribank trong việc định hướng dòng vốn vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao và thân thiện với môi trường. Bảng 1 khái quát một số chương trình, gói tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn đang triển khai tại Agribank.
Bảng 1: Một số chương trình, gói tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn đang triển khai tại Agribank
 |
| Nguồn: Tổng hợp từ Báo cáo thường niên giai đoạn 2023 - 2024 và các thông báo triển khai của Agribank |
Từ nguồn vốn của Agribank, những mô hình sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại đã không còn là hình ảnh trên sách báo mà hiện hữu sống động trên thực địa. Tại tỉnh Lâm Đồng, đó là những khu vườn rau, hoa quả ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt và điều khiển khí hậu tự động. Tại Thành phố Cần Thơ, đó là những cánh đồng mẫu lớn với quy trình cơ giới hóa đồng bộ từ khâu làm đất đến thu hoạch. Những mô hình này không chỉ giúp tăng năng suất gấp nhiều lần, mà còn đảm bảo sản phẩm đạt các tiêu chuẩn khắt khe như VietGAP, GlobalGAP để xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU).
Tại khu vực Tây Nguyên, Agribank Chi nhánh Đắk Lắk đã chuẩn bị nguồn lực tài chính lên tới 4.840 tỉ đồng cho niên vụ cà phê 2025 - 2026, với sự chú trọng đặc biệt vào việc chế biến sâu và canh tác bền vững. Việc giảm lãi suất cho các hộ nông nghiệp và HTX tại đây đã tạo điều kiện cho người dân thay đổi giống cây trồng, áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước, góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt. Những ví dụ này cho thấy tín dụng của Agribank không chỉ là công cụ tài chính mà còn là đòn bẩy thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân.
Cuộc cách mạng AI trong thẩm định tín dụng
Hiện nay, Agribank đã quyết liệt đưa AI vào nhiệm vụ cốt lõi trong quy trình nghiệp vụ: Thẩm định và chấm điểm tín dụng. Đây là một bước đột phá quan trọng, giúp ngân hàng giải quyết bài toán khó nhất trong cho vay nông nghiệp: Làm thế nào để đánh giá đúng rủi ro và ra quyết định cho vay nhanh chóng đối với những khách hàng không có báo cáo tài chính bài bản hay tài sản thế chấp rõ ràng.
Nền tảng của AI và dữ liệu lớn (Big Data) chính là dữ liệu. Agribank đã thực hiện một khối lượng công việc khổng lồ khi làm sạch dữ liệu của gần 11 triệu khách hàng cá nhân và hàng chục nghìn khách hàng tổ chức. Việc hợp tác với Bộ Công an để tích hợp dịch vụ xác thực điện tử qua VNeID trên ứng dụng Agribank Plus đã tạo ra một hệ sinh thái số an toàn và minh bạch. Đến nay, đã có 200.000 khách hàng xác thực hoàn toàn bằng VNeID, cho phép họ thực hiện các giao dịch và đăng ký vay vốn chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại thông minh. Ngày 30/3/2026, Agribank phối hợp cùng Bộ Công an ra mắt mô hình thí điểm Kiosk thông minh và Hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử.
 |
| Agribank phối hợp cùng Bộ Công an ra mắt mô hình thí điểm Kiosk thông minh và Hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử (Nguồn ảnh: Agribank) |
Bên cạnh việc khai thác thông tin lịch sử tín dụng của khách hàng từ Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC), Agribank đang từng bước ứng dụng AI để phân tích các nguồn dữ liệu phi truyền thống nhằm nâng cao hiệu quả đánh giá và quản trị rủi ro tín dụng. Đó là lịch sử thanh toán hóa đơn điện nước, hành vi chi tiêu qua ví điện tử, dữ liệu viễn thông và cả những dữ liệu về đặc điểm nông học của từng vùng miền. AI có khả năng xử lý hàng triệu điểm dữ liệu để đưa ra một "chân dung" khách hàng chính xác, từ đó dự báo khả năng trả nợ và đưa ra mức lãi suất phù hợp với từng mức độ rủi ro.
Việc ứng dụng AI không chỉ dừng lại ở khách hàng cá nhân. Theo định hướng của Hội đồng thành viên Agribank cuối năm 2025, ngân hàng đang xây dựng hệ thống AI và Big Data để tự động rà soát, so sánh và phát hiện những chồng chéo hoặc rủi ro trong hệ thống cơ chế, chính sách nội bộ. Điều này đảm bảo rằng các quy trình cho vay luôn tuân thủ pháp luật, minh bạch và giảm thiểu sai sót do yếu tố con người. Bảng 2 minh họa một số ứng dụng công nghệ then chốt đang triển khai tại Agribank.
Bảng 2: Một số ứng dụng công nghệ then chốt đang triển khai tại Agribank
 |
| Nguồn: Phân tích dựa trênBáo cáo công nghệ và chuyển đổi số của Agribank giai đoạn 2024 - 2025 |
Sự kết hợp giữa AI và dữ liệu dân cư đã khai sinh ra mô hình "3 bên - 1 điểm chạm" - mô hình hợp tác tiên phong giữa tài chính - hành chính - pháp lý. Tại các điểm giao dịch của Agribank, người dân có thể thực hiện đồng thời các thủ tục hành chính công và các dịch vụ ngân hàng thông qua hệ thống Kiosk thông minh. Công nghệ nhận dạng bằng AI giúp tự động hóa việc đối chiếu thông tin, giúp người nông dân không còn phải mang theo hàng tập hồ sơ giấy tờ mỗi khi đi vay vốn. Đây chính là biểu hiện rõ nét nhất của việc đưa công nghệ cao phục vụ những nhu cầu bình dị nhất của đời sống nông thôn.
Nông nghiệp hữu cơ: Khi dòng vốn xanh nuôi dưỡng sự sống
Nếu nông nghiệp công nghệ cao là câu chuyện của năng suất và hiện đại, thì nông nghiệp hữu cơ là câu chuyện của sự bền vững và sức khỏe cộng đồng. Agribank đã dành sự quan tâm đặc biệt cho mảng này thông qua gói tín dụng xanh 10.000 tỉ đồng với mức lãi suất rất thấp. Theo đó, Agribank đã hỗ trợ các mô hình trồng lúa phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long, chăn nuôi hữu cơ tại tỉnh Ninh Bình và trồng rau an toàn tại các tỉnh Tây Nguyên, tạo nên một chuỗi liên kết bền vững.
Năm 2024, Agribank đã mạnh mẽ tích hợp các tiêu chuẩn ESG vào quy trình cấp tín dụng. Điều này có nghĩa là các dự án nông nghiệp không chỉ được đánh giá qua khả năng sinh lời mà còn qua những tác động của chúng đối với môi trường và cộng đồng. Những dự án có chứng chỉ sản phẩm hữu cơ, sản phẩm có nhãn sinh thái hoặc áp dụng mô hình nông nghiệp carbon thấp luôn được ưu tiên tiếp cận vốn với những điều kiện ưu đãi nhất. Đây là một bước đi chiến lược nhằm định hình lại nền nông nghiệp theo hướng minh bạch và có trách nhiệm hơn.
Bên cạnh những thuật toán AI khô khan, Agribank vẫn duy trì một "mạng lưới mềm" vô cùng hiệu quả: Hơn 70.000 tổ vay vốn với gần 1,4 triệu thành viên. Đây chính là cầu nối quan trọng đưa tín dụng đến từng thôn, bản, giúp những hộ gia đình vùng sâu vùng xa tiếp cận được nguồn vốn chính thống. Mô hình tổ vay vốn không chỉ giúp Agribank quản lý nợ tốt hơn mà còn là nơi chia sẻ kinh nghiệm sản xuất. Tại tỉnh Hưng Yên, dư nợ cho vay nông nghiệp chiếm hơn 66% tổng dư nợ, trong đó vai trò của các tổ vay vốn là rất quan trọng. Thông qua các buổi sinh hoạt tổ, người nông dân được cán bộ ngân hàng hướng dẫn cách sử dụng ứng dụng di động, cách thanh toán điện tử và tiếp cận các thông tin về thị trường nông sản. Tỉ lệ nợ xấu qua kênh này luôn ở mức rất thấp, chứng tỏ hiệu quả của sự gắn kết cộng đồng và niềm tin giữa người dân với ngân hàng.
Từ những vùng núi phía Bắc đến những dải đất miền Trung nắng gió, Agribank luôn hiện diện để hỗ trợ an sinh xã hội và phát triển kinh tế. Với nguồn ngân sách hàng trăm tỉ đồng mỗi năm dành cho giáo dục, y tế và xây dựng nhà tình nghĩa, ngân hàng không chỉ là người cho vay mà còn là người bạn đồng hành trong hành trình thoát nghèo và làm giàu của nông dân.
Tầm nhìn chiến lược của Agribank trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam
Hướng tới năm 2030, Agribank đã đặt ra mục tiêu trở thành một tập đoàn tài chính hiện đại, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế. Với tổng tài sản vượt 2,6 triệu tỉ đồng và xếp hạng tín nhiệm ở mức cao nhất trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, Agribank đang đứng trước vận hội mới để dẫn dắt quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.
Agribank cũng cam kết tiếp tục đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, lấy khách hàng làm trung tâm. Việc thử nghiệm mở tài khoản trực tuyến hoàn toàn qua VNeID và sử dụng sinh trắc học trong giao dịch tại quầy là những bước đi nhằm xóa nhòa khoảng cách giữa nông thôn và thành thị trong việc tiếp cận dịch vụ tài chính. Trong tương lai, người nông dân chỉ cần một chiếc điện thoại có kết nối Internet là có thể quản lý toàn bộ dòng tiền của trang trại, từ vay vốn, mua vật tư nông nghiệp đến bán sản phẩm cho các đối tác quốc tế.
Hành trình của Agribank - từ những cánh đồng lúa truyền thống đến những phòng thí nghiệm dữ liệu AI - là minh chứng rõ nét cho sự chuyển mình của một Việt Nam năng động và đầy khát vọng. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa "Xanh" và "Số", Agribank không chỉ đang cung cấp vốn cho nông nghiệp mà còn đang gieo mầm cho một tương lai thịnh vượng, bền vững và hiện đại cho toàn bộ khu vực tam nông. Đây chính là bản giao hưởng của niềm tin và công nghệ, nơi dòng máu Agribank luôn hòa cùng nhịp đập với trái tim của hàng triệu người nông dân Việt Nam, cùng nhau vươn mình tới những chân trời mới. Trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước, Agribank sẽ tiếp tục phát huy vai trò là ngân hàng chủ lực trong đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Tài liệu tham khảo
1. Báo cáo công nghệ và chuyển đổi số của Agribank giai đoạn 2024 - 2025.
2. Báo cáo thường niên giai đoạn 2023 - 2024 và các thông báo triển khai của Agribank.
3. Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
4. Nghị định số 116/2018/NĐ-CP ngày 07/9/2018 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP.
5. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị ban hành về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Nguyễn Xuân Phi
Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank)
