Xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân với khai phá dữ liệu, thuật toán C4.5

Nghiên cứu - Trao đổi
Khai phá dữ liệu (Data Mining - DM) là khái niệm rộng và có thể gây khó khăn cho các nhà nghiên cứu không chuyên sâu về công nghệ thông tin. Điều quan trọng là phải nắm được nguyên lý, khái niệm liên quan đến DM, từ đó, định hướng mục tiêu và ứng dụng DM trong từng lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng.
aa

Tóm tắt: Khai phá dữ liệu (Data Mining - DM) là khái niệm rộng và có thể gây khó khăn cho các nhà nghiên cứu không chuyên sâu về công nghệ thông tin. Điều quan trọng là phải nắm được nguyên lý, khái niệm liên quan đến DM, từ đó, định hướng mục tiêu và ứng dụng DM trong từng lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng. Bài viết này trình bày các khái niệm cơ bản về DM, ứng dụng của DM trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và phương pháp xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân trong ngân hàng dựa trên kỹ thuật cây quyết định C4.5.

Từ khóa: Học máy, DM, cây quyết định, khách hàng trung thành.

PERSONAL CUSTOMER CREDIT RATING WITH DATA MINING, C4.5-ALGORITHM

Abstract: Data Mining (DM) has so far been a broad concept and make difficulty for researchers who do not specialize in information technology. It is important to understand the principles and concepts of DM so that they can orient their goals and apply DM in each field, especially in banking and finance sector. This artical presents the basic concepts of DM, DM application in banking and finance sector, the solution of personal banking customer credit rating by C4.5 algorithm.

Keywords: Machine learning, DM, decision tree, loyal customer.

1. Tổng quan về xếp hạng tín dụng, DM và cây quyết định

1.1. Xếp hạng tín dụng

Xếp hạng tín dụng là việc đưa ra nhận định về mức độ tín nhiệm đối với trách nhiệm tài chính hoặc đánh giá mức độ rủi ro tín dụng phụ thuộc các yếu tố như năng lực đáp ứng cam kết tài chính, khả năng dễ bị vỡ nợ khi điều kiện kinh doanh thay đổi, ý thức và thiện chí trả nợ của người đi vay. Thang điểm xếp hạng tín dụng khách hàng có thể được minh họa trong Bảng 1.

Bảng 1: Điểm xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân

Nguồn: Ngân hàng Thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam (MSB)


1.2. DM

DM là tập hợp các thuật toán nhằm chiết xuất những thông tin có ích từ kho dữ liệu khổng lồ. DM được định nghĩa như một quá trình phát hiện mẫu trong dữ liệu, quá trình này có thể là tự động hay bán tự động, song phần nhiều là bán tự động. Các mẫu được phát hiện mang lại cho người sử dụng một lợi thế nào đó, thường là lợi thế về kinh tế. Theo đó, DM giống một quá trình tìm ra và mô tả mẫu dữ liệu. Dữ liệu là một tập hợp các sự vật hay sự kiện, đầu ra của quá trình DM thường là những dự báo của các sự vật hay sự kiện mới. Nó được áp dụng trong các cơ sở dữ liệu quan hệ, giao dịch hay trong kho dữ liệu phi cấu trúc mà điển hình là World Wide Web… Như vậy, mục đích của DM là tìm ra mẫu hoặc mô hình đang tồn tại trong các cơ sở dữ liệu nhưng vẫn còn bị khuất bởi số lượng dữ liệu khổng lồ. Quy trình DM gồm 6 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Gom cụm dữ liệu (Gathering). Dữ liệu được gom từ trong một cơ sở dữ liệu, kho dữ liệu hay thanh chứa dữ liệu từ những nguồn cung ứng Web.

Giai đoạn 2: Trích lọc dữ liệu (Selection): Dữ liệu được lựa chọn và phân chia theo một số tiêu chuẩn nào đó, ví dụ chọn tất cả những người tuổi đời từ 25 - 35 và có trình độ đại học.

Giai đoạn 3: Làm sạch tiền xử lý và chuẩn bị trước các dữ liệu (Cleansing pre-processing, preparation): Đây là giai đoạn hay bị sao nhãng, nhưng thực tế nó là một bước rất quan trọng trong quá trình DM. Một số lỗi thường mắc phải trong giai đoạn này là dữ liệu không đầy đủ hoặc không thống nhất, thiếu chặt chẽ. Vì vậy dữ liệu thường chứa các giá trị vô nghĩa và không có khả năng kết nối. Ví dụ, sinh viên có tuổi là 200, đây là dữ liệu dư thừa, không có giá trị.

Giai đoạn 4: Chuyển đổi dữ liệu (Transformation): Dữ liệu được tổ chức để phù hợp hơn với mục đích của DM.

Giai đoạn 5: Phát hiện và trích mẫu dữ liệu (Pattern extraction and discovery): Là giai đoạn tư duy trong DM. Ở giai đoạn này, nhiều thuật toán khác nhau được sử dụng để trích ra các mẫu từ dữ liệu. Thuật toán thường dùng để trích mẫu dữ liệu là thuật toán phân loại dữ liệu, kết hợp dữ liệu, mô hình hóa dữ liệu tuần tự.

Giai đoạn 6: Đánh giá kết quả mẫu (Evaluation of result): Ở giai đoạn này, các mẫu dữ liệu được chiết xuất bởi phần mềm DM nhưng không phải mẫu dữ liệu nào cũng hữu ích, đôi khi nó còn bị sai lệch. Vì vậy cần phải đưa ra tiêu chuẩn đánh giá độ ưu tiên cho các mẫu dữ liệu để rút ra kết quả cần thiết.

1.3. Cây quyết định

Trong lĩnh vực học máy, cây quyết định là một kiểu mô hình dự báo, nghĩa là một ánh xạ từ các quan sát về một sự vật, hiện tượng tới kết luận về giá trị mục tiêu của sự vật, hiện tượng. Mỗi nút trong tương ứng với một biến; đường nối giữa nó với nút con của nó thể hiện giá trị cụ thể cho biến đó. Mỗi nút lá đại diện cho giá trị dự đoán của biến mục tiêu, cho trước giá trị dự đoán của các biến được biểu diễn bởi đường đi từ nút gốc tới nút lá đó. Kỹ thuật học máy dùng trong cây quyết định được gọi là học bằng cây quyết định, hay chỉ gọi với cái tên ngắn gọn là cây quyết định.

Cây quyết định là một phương tiện có tính mô tả dành cho việc tính toán các xác suất có điều kiện. Nó được mô tả là sự kết hợp của các kỹ thuật toán học và tính toán nhằm hỗ trợ việc mô tả, phân loại, tổng quát hóa một tập dữ liệu cho trước. Cây quyết định là sơ đồ phát triển có cấu trúc dạng cây, ví dụ như trong Hình 1:

Hình 1: Sơ đồ cây quyết định

Nguồn: Tác giả tổng hợp


Trong đó:

- Gốc: Là nút trên cùng của cây.

- Nút trong: Biểu diễn một thuộc tính đơn.

- Nhánh: Là một đường đi trên cây, bắt đầu từ nút gốc đến nút lá.

- Nút lá: Biểu diễn tập giá trị cuối cùng của một nhánh.

- Độ cao, mức: Trong một cây, độ cao của đỉnh a là độ dài của đường đi dài nhất từ a đến một lá. Độ cao của gốc được gọi là độ cao của cây, mức của đỉnh a là độ dài của đường đi từ gốc đến a.

Cây quyết định có cấu trúc đơn giản, dễ hiểu và được xây dựng khá nhanh, từ cây quyết định có thể dễ dàng rút ra các luật (series of rules). Ví dụ, từ cây quyết định trong Hình 1, có thể rút ra được các luật sau:

IF (Age <= 35) AND (Salary <= 40) THEN class = bad

IF (Age <= 35) AND (Salary > 40) THEN class = good

IF (Age > 35) AND (Salary <= 50) THEN class = bad

IF (Age > 35) AND (Salary > 50) THEN class = good

Cách thức hoạt động của thuật toán cây quyết định thường thông qua thuật toán ID3 của Ross Quinlan. Đây là thuật toán xây dựng cây quyết định theo cách từ trên xuống. Bất kỳ thuộc tính nào cũng có thể phân vùng tập hợp các đối tượng thành những tập con tách rời với một giá trị chung. ID3 chọn một thuộc tính để kiểm tra tại nút hiện tại của cây và phân vùng tập hợp các đối tượng, thuật toán khi đó xây dựng theo cách đệ quy một cây con cho từng phân vùng. Việc này tiếp tục cho đến khi tập đối tượng của phân vùng đều nằm trong cùng một lớp, lớp đó trở thành nút lá của cây.

Thuật toán C4.5 của Ross Quinlan là một thuật toán cải tiến so với thuật toán ID3 do ID3 làm việc không hiệu quả với các thuộc tính có nhiều giá trị. Thuật toán C4.5 được sử dụng rộng rãi nhất trong thực tế cho đến nay. C4.5 là thuật toán phân lớp dữ liệu dựa trên cây quyết định rất hiệu quả và phổ biến trong những ứng dụng khai phá cơ sở dữ liệu có kích thước nhỏ. Kỹ thuật này cho phép giảm bớt kích thước tập luật và đơn giản hóa các luật mà độ chính xác so với nhánh tương ứng cây quyết định là tương đương. Công thức sử dụng trong thuật toán như sau:


Trong đó:

pi: Xác suất để 1 phần tử bất kỳ trong D thuộc lớp Ci;

m: Số lớp;

InfoA(D): Lượng thông tin cần để phân loại một phần tử trong D dựa trên thuộc tính A. Thuộc tính A dùng phân tách D thành v phân hoạch (D1, D2... Dv). Mỗi phân hoạch Dj gồm |Dj| phần tử trong D. Lượng thông tin này sẽ cho biết mức độ trùng lặp giữa các phân hoạch, nghĩa là một phân hoạch chứa các phần tử từ một lớp hay nhiều lớp khác nhau.

Độ đo Information Gain: Là độ sai biệt giữa trị thông tin Info(D) ban đầu (trước phân hoạch) với trị thông tin mới InfoA(D) (sau phân hoạch với A).

Gain(A) = Info(D) - InfoA(D) Information Gain được sử dụng làm tiêu chuẩn để lựa chọn thuộc tính khi phân lớp. Thuộc tính được chọn là thuộc tính có Gain đạt giá trị lớn nhất.

Để giải quyết vấn đề một thuộc tính được dùng tạo ra rất nhiều phân hoạch (thậm chí mỗi phân hoạch chỉ gồm 1 phân tử), thuật toán C4.5 đã đưa ra các đại lượng GainRatio và SplitInfo, chúng được xác định theo công thức:

Giá trị SplitInfo là đại lượng đánh giá thông tin tiềm năng thu thập được khi phân chia tập D thành v tập con. GainRatio là tiêu chuẩn để đánh giá việc lựa chọn thuộc tính phân loại. Thuộc tính được lựa chọn là thuộc tính có GainRatio đạt giá trị lớn nhất.

Để đánh giá hiệu suất của một cây quyết định, người ta thường sử dụng một tập ví dụ tách rời, tập này khác với tập dữ liệu huấn luyện để đánh giá khả năng phân loại của cây trên các ví dụ của tập này. Tập dữ liệu này gọi là tập kiểm tra. Thông thường, tập dữ liệu sẵn có sẽ được chia thành hai tập: Tập rèn luyện thường chiếm 2/3 số ví dụ và tập kiểm tra chiếm 1/3. Ma trận dưới đây được sử dụng để đánh giá hiệu quả của việc phân lớp với cây quyết định nói chung, C4.5 nói riêng. (Bảng 2)

Bảng 2: Ma trận xác định độ chính xác

của bộ phân lớp

Nguồn: Tổng hợp của tác giả


Trong đó:

- TP: Là số mẫu thuộc lớp C được phân lớp đúng.

- TN: Là số mẫu không thuộc lớp C được phân lớp đúng.

- FP: Là số mẫu thuộc lớp C mà bộ phân lớp sai.

- FN: Là số mẫu không thuộc lớp C mà bộ phân lớp sai.

Từ đó, các độ đo đánh giá quá trình phân lớp được tính như sau:


2. Giải pháp chấm điểm tín dụng dựa trên kỹ thuật cây quyết định C4.5

Nguyên lý hoạt động và các độ đo quan trọng của cây quyết định C4.5 đã được giới thiệu trong các phần trước, trong phần tiếp theo, bài viết sẽ trình bày về việc ứng dụng cây quyết định này để xây dựng mô hình dự báo một khách hàng có được vay vốn hay không dựa trên điểm tín dụng của họ với ví dụ minh họa là bộ dữ liệu khách hàng từ MSB. Một tập cơ sở dữ liệu ban đầu của khách hàng liên quan đến khoản vay với các giá trị dữ liệu đã biết về thuộc tính như: Tuổi, trình độ học vấn, tình trạng hôn nhân, số người phụ thuộc, tính chất công việc, thu nhập hằng tháng.

Đầu vào: Bộ dữ liệu về thông tin khách hàng.

Đầu ra: Các luật về xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân tại ngân hàng.

Công cụ sử dụng: Phần mềm Weka.

Dữ liệu được sử dụng để xây dựng bài toán là một tập hợp các thông tin về khách hàng cá nhân xin cấp tín dụng tại MSB. Dữ liệu này bao gồm 866 bản ghi, được lưu trữ dưới dạng file excel và được chuyển thành file csv như Bảng 3.

Bảng 3: Dữ liệu thông tin khách hàng xin cấp tín dụng tại MSB

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ bộ dữ liệu


Bộ dữ liệu gồm có 17 thuộc tính khác nhau, mỗi thuộc tính đều có giá trị hữu hạn. Tên các thuộc tính và tập giá trị của nó được trình bày trong Bảng 4.


Bảng 4: Các thuộc tính và tập giá trị của nó

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ bộ dữ liệu


- Sản phẩm, dịch vụ sử dụng:

Loại 1: Tiền gửi và các dịch vụ khác.

Loại 2: Chỉ sử dụng dịch vụ thanh toán.

Loại 3: Không sử dụng.

- Tình hình trả nợ gốc và lãi:

Loại 1: Luôn trả nợ đúng hạn.

Loại 2: Đã bị gia hạn nợ, hiện trả nợ tốt.

Loại 3: Đã có nợ quá hạn hoặc khách hàng mới.

Loại 4: Đã có nợ quá hạn, khách hàng trả nợ không ổn định.

Loại 5: Hiện đang có nợ quá hạn.

- Uy tín giao dịch:

Loại 1: Có giao dịch vào, ra đều đặn hoặc trả nợ đầy đủ.

Loại 2: Khách hàng mới, chưa cấp hạn mức.

Loại 3: Từ 2 đến 3 tháng không có giao dịch tiền vào và (hoặc) phát sinh nợ loại 2.

Loại 4: Trên 3 tháng không có giao dịch tiền vào và (hoặc) phát sinh nợ loại 3, 4, 5.

Trong quá trình DM, công việc tiền xử lý dữ liệu trước khi đưa vào mô hình là rất cần thiết. Bước này cho biết dữ liệu qua thu thập ban đầu có thể được áp dụng thích hợp với các mô hình DM cụ thể. Các công việc bao gồm:

- Filtering Attributes: Chọn các thuộc tính phù hợp với mô hình.

- Filtering Sample: Lọc các mẫu dữ liệu cho mô hình.

- Transformation: Chuyển đổi kiểu dữ liệu cho phù hợp.

- Discretization: Rời rạc hóa dữ liệu.

Cụ thể đối với thuộc tính được mã hóa mô tả tại Bảng 5, 6, 7, 8, 9.

Bảng 5: Gán nhãn cho thuộc tính “tuổi”

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ bộ dữ liệu

Bảng 6: Gán nhãn cho thuộc tính

“số người phụ thuộc”

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ bộ dữ liệu

Bảng 7: Gán nhãn cho thuộc tính

“thời gian công tác”

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ bộ dữ liệu

Bảng 8: Gán nhãn cho thuộc tính

“thu nhập hằng tháng”

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ bộ dữ liệu

Bảng 9: Gán nhãn cho thuộc tính

“tỉ lệ số tiền phải trả trên thu nhập”

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ bộ dữ liệu


3. Thực nghiệm

Sau khi đã thực hiện qua bước tiền xử lý dữ liệu, tác giả tiến hành phân loại dữ liệu bằng thuật toán C4.5. Trước khi tiến hành phân loại, tác giả chọn chế độ kiểm thử để xây dựng tập kiểm thử và tập huấn luyện. Weka hỗ trợ 4 chế độ kiểm thử:

- Use training set: Sử dụng chính tập training data để tiến hành kiểm thử.

- Supplied test set: Sử dụng tập dữ liệu khác để tiến hành kiểm thử.

- Cross-validation: Chia dữ liệu thành nhiều phần để thực hiện thành nhiều lần đánh giá kết quả.

- Percentage split: Chia dữ liệu thành hai phần theo tỉ lệ %, một phần dùng để xây dựng mô hình, một phần dành cho kiểm thử.

Sử dụng chế độ kiểm thử Use training set thu được kết quả như Hình 2.

Hình 2: Kết quả thuật toán dưới dạng Text


Nguồn: Tác giả tổng hợp từ phần mềm Weka

Kết quả thu được sau quá trình huấn luyện là tập các luật thu được dạng mô hình cây như sau:

TGCongtac = 2

| UytinGD = Loai 1

| | Songuoiphuthuoc = 1

| | | Trinhdohocvan = TrenDH: AA (1.0)

| | | Trinhdohocvan = Daihoc

| | | | SPDVsudung = Loai 1: AAA (3.0)

| | | | SPDVsudung = Loai 2: AA (2.0)

| | | Trinhdohocvan = Trunghoc: AA (0.0)

| | | Trinhdohocvan = Duoitrunghoc: BBB (2.0)

| | | Trinhdohocvan = Caodang: AA (2.0)

| | Songuoiphuthuoc = 2: AA (11.0)

| | Songuoiphuthuoc = 3: BBB (1.0)

| | Songuoiphuthuoc = 4: AA (0.0)

| | Songuoiphuthuoc = 5: A (1.0)


Căn cứ vào các luật được sinh ra như trên, chúng ta có thể diễn giải các luật đó cụ thể hơn từ cây quyết định:

- Luật 1: IF (TGCongtac = 1) AND (UytinGD = Loai 1) AND (SPDVsudung = Loai 1) AND (TTNhao = Chusohuu) THEN (XHTD = AAA).

- Luật 2: IF (TGCongtac = 1) AND (UytinGD = Loai 1) AND (SPDVsudung = Loai 1) AND (TTNhao = Thue) THEN (XHTD = AA).

- Luật 3: IF (TGCongtac = 1) AND (UytinGD = Loai 1) AND (SPDVsudung = Loai 2) AND (Songuoiphuthuoc = 1) AND (Tuoi = 1) THEN (XHTD = AA).

- Luật 4: IF (TGCongtac = 1) AND (UytinGD = Loai 1) AND (SPDVsudung = Loai 2) AND (Songuoiphuthuoc = 1) AND (Tuoi = 2) THEN (XHTD = BBB).

- Luật 5: IF (TGCongtac = 1) AND (UytinGD = Loai 1) AND (SPDVsudung = Loai 2) AND (Songuoiphuthuoc = 1) AND (Tuoi = 3) AND (Trinhdohocvan = Daihoc THEN (XHTD = AA).

- Luật 6: IF (TGCongtac = 2) AND (UytinGD = Loai 1) AND (Songuoiphuthuoc = 1) AND (Trinhdohocvan = TrenDH) THEN (XHTD = AA).

- Luật 7: IF (TGCongtac = 2) AND (UytinGD = Loai 1) AND (Songuoiphuthuoc = 1) AND (Trinhdohocvan = Daihoc) AND (SPDVsudung = Loai 1) THEN (XHTD = AAA).

- Luật 8: IF (TGCongtac = 2) AND (UytinGD = Loai 4) AND (SPDVsudung = Loai 1) AND (Oto = Khong) AND (TSThechap = Khong) THEN (XHTD = CCC).

Bài toán xây dựng cây quyết định xếp hạng tín dụng được thử nghiệm trên phần mềm Weka với bộ số liệu của MSB thu được kết quả tương đối tốt. Dựa vào kết quả thực nghiệm, thu được các thông tin như Hình 3.

Hình 3: Kết quả sau khi thực hiện trên phần mềm Weka

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ phần mềm Weka


Từ Hình 3, ta thấy lớp “AAA”có độ chính xác cao nhất với tỉ lệ các mẫu được phân lớp đúng đạt 97,9%, chỉ có 0,4% mẫu bị phân lớp sai. Tỉ lệ các mẫu thuộc lớp “AAA” được phân loại đúng lần lượt chiếm 96,8%, 97,9% trên tổng số các mẫu được phân loại vào lớp "AAA" và trên tổng số các mẫu có giá trị thực thuộc lớp này. Giá trị F-Measure và ROC Area càng tiến gần về 1 có nghĩa mô hình càng tốt. Tương tự với các lớp còn lại.

Với mô hình cây quyết định, kết quả được mô phỏng phân loại một cách trực quan, dễ hiểu đối với người sử dụng, có thể rút ra các luật một cách nhanh chóng, dễ dàng dự đoán trước khả năng của khách hàng, từ đó đưa ra những quyết định phù hợp hơn.

4. Kết luận và hướng phát triển

Các ngân hàng thương mại thường xuyên phải đưa ra các quyết định liên quan đến quá trình cho vay của mình với mục tiêu giảm thiểu tối đa rủi ro cho vay. Với dự đoán đã thu được, nhà quản trị ngân hàng có thể sẽ dễ dàng ra quyết định tùy vào tình huống thực tế. Tuy nhiên, với bộ dữ liệu thu thập được có kích thước tương đối nhỏ, kết quả phân loại khi sử dụng cây quyết định đối với các trường hợp khác có thể chưa cao. Các luật cung cấp thêm thông tin, gợi ý trong quá trình xếp hạng tín dụng nhưng không dựa vào hoàn toàn. Tùy vào từng trường hợp, từng khách hàng cụ thể mà ngân hàng có thể áp dụng một cách linh hoạt. Như vậy, với những kết quả đã rút ra được, có thể khẳng định rằng, phương pháp cây quyết định áp dụng trong xếp hạng tín dụng là một hướng tiếp cận tiềm năng. Do đó, nhóm tác giả đề xuất một số vấn đề cần nghiên cứu, phát triển để các ngân hàng có thể áp dụng mô hình cây quyết định như sau:

Thứ nhất, cần bổ sung thêm dữ liệu cho tập huấn luyện để mô hình cây quyết định có độ tin cậy cao hơn và hoạt động hiệu quả hơn. Đặc biệt là việc tổng hợp các nguồn dữ liệu từ các ngân hàng thương mại khác nhau.

Thứ hai, tiếp tục phát triển, hoàn thiện theo hướng DM trở thành phần mềm trong tín dụng tiêu dùng nhằm hỗ trợ cán bộ tín dụng đưa ra quyết định cho khách hàng vay và quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả.

Thứ ba, tiếp tục nghiên cứu các thuật toán về DM và học máy nhằm áp dụng nhiều hơn nữa các kỹ thuật này trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng.

Thứ tư, đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu giữa trường đại học với ngân hàng thương mại để ứng dụng các nghiên cứu từ trường đại học vào thực tế, đồng thời, sử dụng được nguồn dữ liệu từ ngân hàng thương mại trong việc nghiên cứu.

Tài liệu tham khảo:

1. Bhatia, S., Sharma, P., Burman, R., Hazari, S., & Hande, R, (2017), Credit scoring using machine learning techniques., International Journal of Computer Applications, 161(11), pages 1-4.

2. Ian H. Witten, Eibe Frank, and Marker Hall, (2011), “Data Mining- Practical Machine Learning Tools and Techniques”, Morgan Kaufmann.

3. Leo, M., Sharma, S., & Maddulety, K., (2019), Machine learning in banking risk managemen, t: A literature review. Risks, 7(1), 29.

4. M Madhavi, M V R Srivatsava, 92023), “Fraud Detection in Banking”, International Journal of Engineering and Advanced Technology, Volume 3, Issue 1, pages 322-358.

5. M. Al-Shabi, 92019), Credit card fraud detection using autoencoder model in unbalanced datasets, J. Adv. Math. Comput. Sci, 33, pages 1-16.

6. Meenakshi, D., & Janani, (2019), Credit Card Fraud Detection Using Random Forest., International Research Journal of Engineering and Technology (IRJET), 6.

7. S. Ghosh, DL Reilly, (2004), Credit card fraud detection with a neural-network, Proceedings of the Twenty-Seventh Hawaii International Conference on. Vol. 3. IEEE, 1994.


ThS. Nguyễn Dương Hùng; ThS. Ngô Thùy Linh

Khoa Công nghệ thông tin và Kinh tế số, Học viện Ngân hàng


https://tapchinganhang.gov.vn

Tin bài khác

Bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm: TIẾN LÊN! TOÀN THẮNG ẮT VỀ TA!

Bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm: TIẾN LÊN! TOÀN THẮNG ẮT VỀ TA!

Trân trọng giới thiệu bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm: TIẾN LÊN! TOÀN THẮNG ẮT VỀ TA!
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng định hình sứ mệnh của ngành Ngân hàng trong kỷ nguyên mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng định hình sứ mệnh của ngành Ngân hàng trong kỷ nguyên mới

Bài viết phân tích vai trò trung tâm của ngành Ngân hàng trong việc hiện thực hóa các định hướng phát triển nhanh gắn với bền vững theo tinh thần Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng thời làm rõ những yêu cầu đổi mới thể chế, điều hành chính sách và phát triển tài chính xanh trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Thanh toán xuyên biên giới - Góc nhìn quốc tế và kiến nghị, giải pháp

Thanh toán xuyên biên giới - Góc nhìn quốc tế và kiến nghị, giải pháp

Trong bối cảnh toàn cầu hóa tài chính diễn ra ngày càng sâu rộng, thanh toán xuyên biên giới không chỉ là hạ tầng hỗ trợ thương mại và đầu tư quốc tế, mà còn trở thành thước đo năng lực hội nhập, mức độ hiện đại hóa hệ thống tài chính - ngân hàng của mỗi quốc gia.
Đánh giá cán bộ, công chức, viên chức theo KPI - Yêu cầu tất yếu của cải cách công vụ hiện nay

Đánh giá cán bộ, công chức, viên chức theo KPI - Yêu cầu tất yếu của cải cách công vụ hiện nay

Bài viết phân tích thực trạng, nguyên nhân và khẳng định sự cần thiết đổi mới đánh giá cán bộ, công chức, viên chức theo hướng áp dụng các chỉ số đo lường hiệu quả công việc (Key Performance Indicators - KPI), đồng thời đề xuất giải pháp triển khai phù hợp với khu vực công.
Huy động vốn qua thị trường tài sản cho mô hình tăng trưởng kinh tế mới tại Việt Nam

Huy động vốn qua thị trường tài sản cho mô hình tăng trưởng kinh tế mới tại Việt Nam

Để thị trường tài sản có thể đóng góp tích cực hơn cho mô hình tăng trưởng kinh tế mới, cần hình thành một hệ sinh thái chính sách đồng bộ và nhất quán, bao gồm minh bạch hóa thông tin thị trường, hoàn thiện hệ thống dữ liệu về giao dịch và giá trị tài sản, nâng cao chất lượng định giá và phát triển các công cụ tài chính trung gian...
Tích hợp chuẩn mực đạo đức trí tuệ nhân tạo vào khung đạo đức nghề nghiệp ngân hàng

Tích hợp chuẩn mực đạo đức trí tuệ nhân tạo vào khung đạo đức nghề nghiệp ngân hàng

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang tái định hình hoạt động của ngành Ngân hàng, đồng thời đặt ra nhiều thách thức đạo đức mới như thiên vị thuật toán và sự thiếu minh bạch.
Tiêu chuẩn, điều kiện và vai trò của thành viên độc lập Hội đồng quản trị tại công ty niêm yết trong bối cảnh mới

Tiêu chuẩn, điều kiện và vai trò của thành viên độc lập Hội đồng quản trị tại công ty niêm yết trong bối cảnh mới

Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nhấn mạnh: Doanh nghiệp cần chủ động, minh bạch thực hiện chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát. Thực tiễn cho thấy, mặc dù nhiều công ty niêm yết đáp ứng đúng quy định về số lượng và tiêu chuẩn của thành viên độc lập, nhưng vẫn tồn tại tình trạng bổ nhiệm hình thức, chưa phát huy hiệu quả giám sát thực chất. Do đó, việc hoàn thiện tiêu chuẩn, điều kiện và vai trò của thành viên độc lập Hội đồng quản trị là cần thiết để nâng cao chất lượng giám sát, đảm bảo tính minh bạch trong quản trị và hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững của các công ty niêm yết theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW.
Nâng cao hiệu quả quản lý phát triển xã hội bền vững theo dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Nâng cao hiệu quả quản lý phát triển xã hội bền vững theo dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Quản lý phát triển xã hội thể hiện ý chí, nguyện vọng, lợi ích của toàn thể Nhân dân, của quốc gia, dân tộc, trong đó Nhà nước là chủ thể quan trọng, các tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp là nòng cốt, Nhân dân là chủ thể quyết định...
Xem thêm
Cơ chế cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực Fintech - Trường hợp của Việt Nam

Cơ chế cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực Fintech - Trường hợp của Việt Nam

Bài viết này phân tích cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (gọi tắt là cơ chế thử nghiệm) trong lĩnh vực công nghệ tài chính (Fintech) tại Việt Nam, chỉ ra các cơ hội và rủi ro tiềm ẩn khi triển khai cơ chế thử nghiệm nhằm thúc đẩy tài chính số, qua đó đề xuất định hướng chính sách minh bạch và bền vững.
Phát triển tài chính xanh trong lĩnh vực nông nghiệp: Kết quả năm 2025 và hàm ý chính sách đối với hệ thống ngân hàng năm 2026

Phát triển tài chính xanh trong lĩnh vực nông nghiệp: Kết quả năm 2025 và hàm ý chính sách đối với hệ thống ngân hàng năm 2026

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn triển khai chuyển đổi xanh từ năm 2025, bài viết phân tích vai trò trung tâm của tài chính xanh trong nông nghiệp, với các ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vị trí chủ đạo nhằm ứng phó rủi ro khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Điểm tựa vững chắc cho ổn định kinh tế và niềm tin thị trường

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Điểm tựa vững chắc cho ổn định kinh tế và niềm tin thị trường

Trong bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế nhiều biến động, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã phát huy vai trò trung tâm trong điều hành chính sách tiền tệ giai đoạn 2023 - 2025, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững giai đoạn 2025 - 2030.
Một số luận điểm về áp dụng chuẩn mực IFRS S1, IFRS S2 đối với các ngân hàng tại Việt Nam

Một số luận điểm về áp dụng chuẩn mực IFRS S1, IFRS S2 đối với các ngân hàng tại Việt Nam

Bài viết phân tích một số luận điểm về áp dụng chuẩn mực IFRS S1, IFRS S2 (hai chuẩn mực báo cáo bền vững toàn cầu đầu tiên do Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB) thuộc Tổ chức Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS Foundation) ban hành năm 2023, giúp doanh nghiệp công bố thông tin về rủi ro và cơ hội liên quan đến phát triển bền vững (S1) và khí hậu (S2) một cách nhất quán, minh bạch, hỗ trợ nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư, hướng tới một ngôn ngữ chung cho báo cáo bền vững trên toàn thế giới) đối với các ngân hàng tại Việt Nam và làm rõ vai trò của hai chuẩn mực báo cáo bền vững này như “ngôn ngữ chung” nhằm giúp hệ thống ngân hàng minh bạch hóa rủi ro cũng như cơ hội khí hậu, từng bước hội nhập sâu vào dòng chảy tài chính toàn cầu.
Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về thương mại điện tử gắn với bảo đảm an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng tại Việt Nam

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về thương mại điện tử gắn với bảo đảm an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng tại Việt Nam

Luật Thương mại điện tử năm 2025 ra đời trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ đã tạo ra những thay đổi quan trọng đối với hệ sinh thái thương mại điện tử, đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm phát huy vai trò của hệ thống tài chính - ngân hàng và bảo đảm an toàn, ổn định cho nền kinh tế số Việt Nam.
Quyết định chính sách tiền tệ và truyền thông trong bối cảnh bất định cao tại NHTW Mexico và hàm ý chính sách

Quyết định chính sách tiền tệ và truyền thông trong bối cảnh bất định cao tại NHTW Mexico và hàm ý chính sách

Trong bối cảnh bất định kéo dài với những cú sốc đa chiều khó lường, bài viết phân tích kinh nghiệm của Ngân hàng Trung ương (NHTW) Mexico trong quá trình ra quyết định và truyền thông chính sách tiền tệ (CSTT), qua đó nhấn mạnh vai trò của quản trị rủi ro, phân tích kịch bản và dữ liệu tần suất cao như những trụ cột mới hỗ trợ hoạch định chính sách hiệu quả.
Thanh toán xuyên biên giới - Góc nhìn quốc tế và kiến nghị, giải pháp

Thanh toán xuyên biên giới - Góc nhìn quốc tế và kiến nghị, giải pháp

Trong bối cảnh toàn cầu hóa tài chính diễn ra ngày càng sâu rộng, thanh toán xuyên biên giới không chỉ là hạ tầng hỗ trợ thương mại và đầu tư quốc tế, mà còn trở thành thước đo năng lực hội nhập, mức độ hiện đại hóa hệ thống tài chính - ngân hàng của mỗi quốc gia.
Sự phục hồi và mở rộng thị trường ngoại hối toàn cầu trong bối cảnh biến động của nền kinh tế thế giới

Sự phục hồi và mở rộng thị trường ngoại hối toàn cầu trong bối cảnh biến động của nền kinh tế thế giới

Kết quả khảo sát năm 2025 của Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) cho thấy thị trường ngoại hối toàn cầu đã sôi động trở lại từ đầu quý II/2025, với quy mô giao dịch tăng mạnh dưới tác động của bất ổn kinh tế, biến động tỉ giá USD và những điều chỉnh chiến lược phòng hộ, đầu cơ của các chủ thể tham gia thị trường.
Sự ấm lên toàn cầu và cơ chế truyền dẫn đến lạm phát

Sự ấm lên toàn cầu và cơ chế truyền dẫn đến lạm phát

Bài viết phân tích cơ chế truyền dẫn từ sự ấm lên toàn cầu đến lạm phát, làm rõ vai trò của các cú sốc khí hậu, chi phí chuyển đổi xanh và suy giảm năng suất lao động đối với động thái giá cả, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu các ngân hàng trung ương phải tích hợp rủi ro khí hậu vào khung phân tích và điều hành chính sách trong bối cảnh “lạm phát khí hậu” ngày càng hiện hữu.
Khung pháp lý áp dụng phương pháp xếp hạng nội bộ khi thực hiện chuẩn mực an toàn vốn: Thông lệ quốc tế và kinh nghiệm cho Việt Nam

Khung pháp lý áp dụng phương pháp xếp hạng nội bộ khi thực hiện chuẩn mực an toàn vốn: Thông lệ quốc tế và kinh nghiệm cho Việt Nam

Bài viết tổng hợp và phân tích hệ thống quy định của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng, kết hợp với kinh nghiệm triển khai khuôn khổ pháp lý để áp dụng xếp hạng nội bộ từ Liên minh châu Âu và các quốc gia châu Á điển hình (Singapore, Thái Lan, Malaysia...). Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các định hướng cụ thể nhằm giúp Việt Nam xây dựng một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, phù hợp với thực tiễn trong nước, tiến tới áp dụng thành công xếp hạng nội bộ theo thông lệ quốc tế.

Thông tư số 61/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về mạng lưới hoạt động của ngân hàng thương mại

Thông tư số 60/2025/TT-NHNN quy định điều kiện, hồ sơ và thủ tục chấp thuận việc góp vốn, mua cổ phần của tổ chức tín dụng

Thông tư số 57/2025/TT-NHNN quy định các hạn chế, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tài chính vi mô

Thông tư số 49/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định điều kiện, hồ sơ và thủ tục chấp thuận việc góp vốn, mua cổ phần của tổ chức tín dụng

Thông tư số 48/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung một số điều của một số Thông tư của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong lĩnh vực quản lý, giám sát ngân hàng liên quan đến cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thay đổi cơ cấu, tổ chức bộ máy

Thông tư số 47/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Hướng dẫn thủ tục chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với việc niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán nước ngoài của tổ chức tín dụng cổ phần

Thông tư số 46/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định quản lý và sử dụng mạng máy tính của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Thông tư số 45/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 18/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động thẻ ngân hàng

Thông tư số 44/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 07/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động đại lý thanh toán

Thông tư số 43/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 08/2022/TT-NHNN quy định về trình tự, thủ tục giám sát ngân hàng