Tiền gửi dân cư tiếp tục tăng mạnh

Trong bối cảnh các kênh đầu tư khác đang hấp dẫn, kênh gửi tiết kiệm vẫn được nhiều người lựa chọn vì sự an toàn. Ảnh: Trần Hiền

NHNN tạo điều kiện cho các TCTD tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp, qua đó hỗ trợ nền kinh tế

Theo báo cáo của NHNN, trong tháng 7/2025, lãi suất tiền gửi bằng VND bình quân của ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước ở mức 0,1- 0,2%/năm đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng; 3,3 - 4,0%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng; 4,6 - 5,5%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 6 tháng đến 12 tháng; 4,9 - 6,1%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ trên 12 tháng đến 24 tháng và 6,9 - 7,3%/năm đối với kỳ hạn trên 24 tháng.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 9 tháng năm 2025, CPI tăng 3,27% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 3,19%. CPI tháng 9 tăng 2,61% so với tháng 12/2024; tăng 3,38% so với cùng kỳ năm trước.

Với mức lãi suất và diễn biến CPI trên, thì lãi suất vẫn thực dương. Có thể hiểu lãi suất thực dương là mức lãi suất đủ bù đắp sự mất giá của đồng tiền và có lãi thực ở một mức độ nào đó. Nói khác đi, lãi suất tiền gửi ngân hàng phải lớn hơn tỉ lệ lạm phát, nhờ đó bảo đảm người gửi tiền vẫn có lợi. Hơn nữa, quyền lợi người gửi tiền cũng luôn được bảo đảm nhờ chính sách bảo hiểm tiền gửi.

Trong điều hành lãi suất, từ đầu năm 2025 đến nay, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp, qua đó có điều kiện để hỗ trợ nền kinh tế. Đồng thời, NHNN thường xuyên chỉ đạo TCTD tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các giải pháp khác để phấn đấu giảm lãi suất cho vay.

NHNN đã tổ chức làm việc trực tiếp và có công văn chỉ đạo toàn hệ thống TCTD ổn định lãi suất tiền gửi, giảm lãi suất cho vay; thực hiện quyết liệt, hiệu quả hơn nữa chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN trong việc tiết giảm chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục và các biện pháp khác để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng, thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh; tiếp tục duy trì công bố lãi suất cho vay bình quân, chênh lệch lãi suất tiền gửi và cho vay bình quân.

Đến ngày 10/9/2025, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới ở mức 4,11%/năm, tương đương với mức lãi suất cuối năm 2024 và lãi suất cho vay bình quân của các giao dịch phát sinh mới ở mức 6,52%/năm, giảm 0,41%/năm so với cuối năm 2024.

Trên thị trường, để thu hút khách hàng, một số NHTM đã rục rịch tăng lãi suất tiền gửi VND ở kỳ hạn dài từ đầu tháng 10/2025 như: NHTM Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên (TNHH MTV) Kỷ Nguyên Thịnh Vượng (GPBank); NHTM cổ phần Quốc Dân (NCB); Ngân hàng số Vikki (Vikki Bank); NHTM cổ phần Bắc Á (Bac A Bank); NHTM TNHH MTV Ngoại thương Công nghệ số (VCBNeo) - tên gọi mới của NHTM cổ phần Xây dựng (CBBank) sau khi được chuyển giao về Vietcombank; NHTM cổ phần Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank).

Một số chuyên gia dự báo trong ngắn hạn, mặt bằng lãi suất (cả huy động và cho vay) sẽ ít biến động, có khả năng điều chỉnh giảm nhẹ trong những tháng cuối năm 2025 và có thể tăng trở lại vào đầu năm 2026, nhưng không mạnh.

Thời gian tới, triển vọng kinh tế toàn cầu được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức và rủi ro gia tăng. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm và không đồng đều, thương mại quốc tế căng thẳng với các rào cản thuế quan gia tăng, rủi ro lạm phát cao dai dẳng tại các nền kinh tế phát triển. Cùng với đó là những bất ổn địa chính trị, căng thẳng thương mại giữa các cường quốc, những tác động gián tiếp của các yếu tố này lên các nền kinh tế đang phát triển.

NHNN cho biết sẽ theo dõi sát tình hình để điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, kinh tế vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ. Tiếp tục chỉ đạo các TCTD tiết giảm chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các giải pháp khác để giảm lãi suất cho vay.

Từng bước huy động nguồn lực vàng trong dân

Không chỉ gửi tiết kiệm, những kênh đầu tư khác như chứng khoán, vàng đang rất thu hút nhà đầu tư. Mới đây, ngày 8/10/2025 (vào lúc 03 giờ 00 phút theo giờ Hà Nội), tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell công bố thị trường chứng khoán Việt Nam đã đáp ứng toàn bộ các tiêu chí chính thức và được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Theo các chuyên gia, việc FTSE nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam là một bước tiến rất tích cực, khi giá trị giao dịch trên thị trường đã vượt 3 tỉ USD. Thị trường chứng khoán khép lại với nhiều phiên giao dịch trong sắc xanh, được nâng đỡ mạnh bởi nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn và sự bứt phá của các mã bất động sản, đầu tư công.

Trên thị trường vàng, người dân đổ xô đi mua vàng khi giá vàng liên tiếp lập kỷ lục, vượt mốc 150 triệu đồng/lượng (sáng 17/10/2025, giá vàng miếng SJC ở mức 149,4 - 150,9 triệu đồng/lượng (mua - bán). Lúc 8 giờ 44 phút ngày 17/10/2025 (giờ Việt Nam), giá vàng thế giới giao ngay ở mức 4.295,7 USD/ounce, tăng 44,7 USD/ounce so với đêm hôm trước. Cũng trong sáng 17/10, vàng thế giới quy đổi theo giá USD ngân hàng ở mức giá gần 137,5 triệu đồng/lượng, đã bao gồm thuế và phí, thấp hơn khoảng 14,7 triệu đồng/lượng so với giá vàng trong nước.

So với đầu năm, vàng thế giới đã tăng giá hơn 50%, đánh dấu một năm bứt phá chưa từng có của kim loại quý này. Các chuyên gia cho rằng, đà tăng mạnh của vàng phản ánh nỗi lo lạm phát dai dẳng, sự bất định của chính sách tiền tệ toàn cầu và tác động của xung đột địa chính trị kéo dài.

Trong báo cáo vừa gửi Quốc hội, Chính phủ cho rằng, vàng tăng giá thời gian qua không loại trừ khả năng một số doanh nghiệp, cá nhân lợi dụng biến động của thị trường để đầu cơ, thao túng giá nhằm trục lợi bất chính.

Chính phủ nhận định, nguyên nhân thứ nhất khiến chênh lệch giá vàng tăng trở lại mấy tháng gần đây là do giá vàng thế giới liên tục tăng mạnh do ảnh hưởng tiêu cực từ diễn biến kinh tế toàn cầu; tình hình địa chính trị thế giới tiếp tục căng thẳng và tác động của chính sách thuế quan của Mỹ. Thứ hai, tâm lý kỳ vọng giá vàng sẽ tiếp tục tăng cao trong bối cảnh USD suy yếu và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã giảm cắt giảm 0,25 điểm phần trăm lãi suất trong kỳ họp tháng 9/2025 khiến nhiều người dân tập trung mua vàng, trong khi nguồn cung hạn chế, dẫn đến mất cân đối cung - cầu. Thứ ba, không loại trừ khả năng một số doanh nghiệp, cá nhân lợi dụng biến động của thị trường để đầu cơ, thao túng giá nhằm trục lợi bất chính…

Theo các chuyên gia, giá vàng trong nước diễn biến tăng theo đà của giá vàng thế giới, tuy nhiên giá vàng quy đổi trong nước vẫn chênh cao so với giá thế giới, do đó nhà đầu tư cần thận trọng, không nên mua bán theo phong trào, đặc biệt, thời gian tới, những quyết sách mới liên quan đến thị trường vàng đang dần được hiện thực hóa.

Cụ thể, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư tại Thông báo số 211-TB/VPTW ngày 30/5/2025 về cơ chế, chính sách quản lý hiệu quả thị trường vàng, NHNN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025 (Nghị định số 232/2025/NĐ-CP) sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Nghị định số 232/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 10/10/2025; theo đó, Nghị định này bãi bỏ quy định Nhà nước độc quyền vàng miếng, mở rộng đối tượng sản xuất vàng miếng và nhập khẩu vàng nguyên liệu.

Đối với thị trường vàng miếng: Nghị định số 232/2025/NĐ-CP quy định NHNN cấp phép cho các doanh nghiệp, NHTM đủ điều kiện tham gia sản xuất vàng miếng, đồng thời cấp phép cho các đơn vị này được nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng.

Đối với thị trường vàng trang sức, mỹ nghệ: Nghị định số 232/2025/NĐ-CP quy định NHNN cấp phép cho các doanh nghiệp, NHTM được nhập khẩu vàng nguyên liệu để bán cho doanh nghiệp để sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.

Nghị định số 232/2025/NĐ-CP cũng giao NHNN hướng dẫn quy định hồ sơ, thủ tục cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng; kinh doanh mua, bán vàng miếng; sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.

Đồng thời, NHNN đã khẩn trương ban hành Thông tư số 34/2025/TT-NHNN ngày 09/10/2025 hướng dẫn một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP. Đây là những cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động nhập khẩu vàng, sản xuất và kinh doanh mua, bán vàng trong nước.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước về cơ chế, chính sách quản lý thị trường vàng, trong đó có giao NHNN phối hợp các cơ quan liên quan nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế để triển khai thành lập Sàn Giao dịch vàng nhằm mục tiêu góp phần kết nối cung - cầu vàng trong nước một cách công khai, minh bạch, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, đồng thời đảm bảo công tác quản lý Nhà nước hiệu lực, hiệu quả, ngày 15/10/2025, NHNN tổ chức Tọa đàm về thành lập Sàn Giao dịch vàng tại Việt Nam.

Tại Tọa đàm, ông Đào Xuân Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối (NHNN) có 3 đề xuất mô hình sàn vàng tại Việt Nam gồm: Thành lập Sàn giao dịch vàng quốc gia; cho phép đưa vàng vào giao dịch trên Sở giao dịch hàng hóa; lập Sàn giao dịch vàng trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Các phương án thành lập sàn giao dịch vàng tại Việt Nam đều nhằm hướng đến việc tạo lập một trung tâm giao dịch vàng theo lộ trình và các cơ sở hạ tầng, công nghệ phục vụ (như trung tâm thanh toán, các kho lưu trữ,...), từng bước huy động nguồn vàng trong dân.

Bước đầu sẽ là sàn giao dịch vàng vật chất, trở thành kênh phân phối vàng nguyên liệu nhập khẩu đủ tiêu chuẩn, đảm bảo công khai minh bạch. Tiếp đến là từng bước theo lộ trình triển khai các sản phẩm vàng tài khoản, phái sinh. Mục đích cuối cùng là biến sàn vàng thành kênh huy động nguồn lực vàng trong dân, giảm tích trữ vàng, chuyển hóa thành nguồn lực đầu tư vào sản xuất, kinh doanh.

NHNN căn cứ vào diễn biến kinh tế vĩ mô, việc thực hiện các mục tiêu của chính sách tiền tệ và diễn biến thị trường vàng trong từng thời kỳ để điều tiết hạn mức nhập khẩu vàng nguyên liệu, bảo đảm NHNN thực hiện tốt vai trò hoạch định chính sách của Ngân hàng Trung ương và chức năng quản lý nhà nước đối với thị trường vàng. Trên cơ sở tổng hạn mức hằng năm, NHNN thực hiện cấp hạn mức hằng năm cho doanh nghiệp, NHTM.