Tích hợp dữ liệu dân cư và dữ liệu ngân hàng mang lại nhiều lợi ích

Theo Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06), một trong các nhiệm vụ ngành Ngân hàng cần triển khai bao gồm tích hợp, phát triển các ứng dụng trên nền tảng hệ thống định danh và xác thực điện tử với các ứng dụng cốt lõi như: Ví điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), chứng khoán, điện, nước... lên ứng dụng định danh điện tử (VNeID), mã QR của thẻ CCCD gắn chip điện tử; triển khai rộng rãi việc ứng dụng các tính năng của chíp điện tử trên thẻ CCCD đối với các hoạt động tài chính, ngân hàng (mở tài khoản, nhận biết khách hàng, thanh toán, cho vay, ví điện tử...) và một số lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội khác.

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Tạo điều kiện ứng dụng dữ liệu dân cư và VNeID trong chuyển đổi số

Ngày 24/4/2023, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã phối hợp Bộ Công an ký kết Kế hoạch số 01/KHPH-BCA-NHNNVN về triển khai thực hiện các nhiệm vụ tại Đề án 06 (Kế hoạch 01). Từ đó đến nay, ngành Ngân hàng đã rất tích cực và nỗ lực để triển khai các nhiệm vụ đặt ra tại Kế hoạch 01, đặc biệt là đối với những nhiệm vụ liên quan đến việc kết nối, khai thác CSDLQGvDC, làm sạch dữ liệu khách hàng và các hoạt động nghiệp vụ của ngành Ngân hàng; ứng dụng thẻ CCCD gắn chip và VNeID để xác minh khách hàng khi cung ứng dịch vụ, qua đó góp phần tăng cường an ninh, an toàn trong quá trình phổ cập thanh toán số.

Trong giai đoạn 2022 - 2025, Thống đốc NHNN đã ban hành 06 kế hoạch thực hiện Đề án 06 và hơn 21 văn bản chỉ đạo thực hiện. Riêng trong 06 tháng đầu năm 2025, Thống đốc NHNN đã ban hành hai kế hoạch thực hiện Đề án 06 (gồm Quyết định số 1744/QĐ-NHNN ngày 11/4/2025 ban hành Kế hoạch năm 2025 của ngành Ngân hàng triển khai Chỉ thị số 07/CT-TTg ngày 14/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh triển khai Đề án 06 tại các bộ, ngành, địa phương năm 2025 và những năm tiếp theo; Quyết định số 67/QĐ-NHNN ngày 06/01/2025 phê duyệt Đề án chuyển đổi số của NHNN triển khai tiện ích cốt lõi phát triển ngành Ngân hàng, bảo đảm kết nối với Đề án 06 năm 2025); 01 kế hoạch cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh (Quyết định số 1746/QĐ-NHNN ngày 14/04/2025 ban hành Kế hoạch cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 của NHNN thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ); đồng thời ban hành các văn bản chỉ đạo thực hiện.

NHNN đã hoàn thành rà soát, sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật để ứng dụng VNeID trong công tác chuyển đổi số từ năm 2024 bằng việc điều chỉnh quy trình, cho phép việc sử dụng các giấy tờ điện tử tích hợp trên tài khoản VNeID tương đương với giấy tờ đã được quy định tại một số thông tư. Cụ thể:

- Thông tư số 15/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 của Thống đốc NHNN quy định về cung ứng dịch vụ TTKDTM; trong đó quy định giấy tờ tùy thân có bao gồm căn cước điện tử (đối với trường hợp khách hàng có tài khoản định danh điện tử mức độ 02) đối với cá nhân là công dân Việt Nam; danh tính điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02) đối với người nước ngoài cư trú tại Việt Nam khi phải xuất trình giấy tờ tùy thân.

- Thông tư số 17/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 của Thống đốc NHNN quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán; trong đó quy định hồ sơ mở tài khoản thanh toán đối với tài liệu, thông tin, dữ liệu về giấy tờ tùy thân của khách hàng cá nhân bao gồm căn cước điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02) đối với cá nhân là công dân Việt Nam và danh tính điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02). Đồng thời, Thống đốc NHNN cũng đã ban hành Thông tư số 25/2025/TT-NHNN ngày 31/8/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 17/2024/TT-NHNN; trong đó, bổ sung thêm yêu cầu phải gặp mặt trực tiếp và đối chiếu thông tin sinh trắc học của chủ tài khoản, người đại diện đối với khách hàng cá nhân, người đại diện hợp pháp đối với khách hàng tổ chức trong trường hợp mở tài khoản thanh toán tại quầy (trong đó có quy định loại trừ đối với một số khách hàng tổ chức) và việc kiểm tra xác minh thông tin số điện thoại trong trường hợp khách hàng đăng ký sử dụng tài khoản thanh toán bằng phương tiện điện tử nhằm quy định chặt chẽ hơn trong việc xác minh nhận biết khách hàng, góp phần đảm bảo an ninh, an toàn, giảm thiểu rủi ro, gian lận trong quá trình mở và sử dụng tài khoản thanh toán.

- Thông tư số 18/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 của Thống đốc NHNN quy định về hoạt động thẻ ngân hàng; trong đó quy định về thủ tục phát hành thẻ, chủ thẻ có thể cung cấp giấy tờ tùy thân để nhận biết khách hàng bao gồm căn cước điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02).

- Thông tư số 40/2024/TT-NHNN ngày 17/7/2024 của Thống đốc NHNN quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán; trong đó quy định hồ sơ mở ví điện tử, đối với tài liệu, thông tin, dữ liệu về giấy tờ tùy thân của khách hàng cá nhân có bao gồm căn cước điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02) đối với cá nhân là công dân Việt Nam và danh tính điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02).

- Thông tư số 50/2024/TT-NHNN ngày 31/10/2024 của Thống đốc NHNN quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành Ngân hàng; trong đó cho phép các TCTD, trung gian thanh toán triển khai tích hợp VNeID để khách hàng đăng ký sử dụng truy cập phần mềm ứng dụng Online Banking.

Làm sạch dữ liệu, bảo đảm an toàn trong phổ cập thanh toán số

Trong ứng dụng CSDLQGvDC, CCCD, định danh và xác thực điện tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, NHNN đã triển khai hệ thống kết nối, khai thác CSDLQGvDC cho hệ thống dịch vụ công trực tuyến (cấp chứng thư số) từ tháng 12/2022. Theo báo cáo của NHNN, đến ngày 17/10/2025, hệ thống đã kết nối, khai thác dữ liệu dân cư phục vụ xử lý hơn 1739 lượt hồ sơ. NHNN đã triển khai cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo Đề án 06; lũy kế đến tháng 9/2025, NHNN đã chủ động và đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa 124/298 thủ tục hành chính (tỉ lệ giảm 41,6%). Số thời gian giải quyết thủ tục hành chính cắt giảm, đơn giản hóa: 529 ngày (tỉ lệ giảm là 8,8%) và 468 ngày (tỉ lệ giảm là 16,18%).

Nhiều TCTD, trung gian thanh toán đã và đang phối hợp với C06 - Bộ Công an triển khai mở rộng giải pháp xác thực khách hàng qua thẻ CCCD gắn chip và triển khai giải pháp xác thực khách hàng qua ứng dụng VNeID trong việc mở tài khoản và sử dụng các dịch vụ ngân hàng điện tử.

Theo Vụ Thanh toán (NHNN), tính đến ngày 24/10/2025, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 134,3 triệu hồ sơ khách hàng (CIF) cá nhân, hơn 1,4 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học. Sau một thời gian làm sạch cơ sở dữ liệu khách hàng, áp dụng giải pháp đối khớp thông tin sinh trắc học, so với cùng kỳ năm 2024, số lượng khách hàng cá nhân bị lừa đảo, mất tiền giảm gần 60%, số lượng tài khoản cá nhân nhận tiền lừa đảo giảm khoảng 52%.

Đến thời điểm hiện nay, đã có 57 TCTD và 39 tổ chức trung gian thanh toán đã triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắp chip qua ứng dụng điện thoại; 63 TCTD đã triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắn chip qua thiết bị tại quầy; 32 TCTD và 15 trung gian thanh toán đang triển khai ứng dụng VNeID, trong đó có 19 đơn vị đã triển khai chính thức; 28 ngân hàng và 04 trung gian thanh toán đã triển khai liên kết tài khoản an sinh xã hội với tài khoản ngân hàng phục vụ cho chi trả an sinh xã hội thông qua ứng dụng VNeID; 09 TCTD đang nghiên cứu để tích hợp kỹ thuật triển khai kết nối khai thác dịch vụ chấm điểm khả tín của C06.

Bên cạnh những kết quả nêu trên, thực tiễn công tác triển khai Đề án 06 cũng như quá trình số hóa ngân hàng cũng có những thách thức. Xu hướng gia tăng tội phạm công nghệ với những thủ đoạn mới ngày càng tinh vi, khó lường. Hiện nay dữ liệu còn phân mảnh, thiếu tính liên thông, chưa có sự đồng bộ và chuẩn hóa cơ sở hạ tầng giữa các ngành, lĩnh vực. Thông tin, dữ liệu về tài khoản thanh toán của người nộp thuế là các thông tin nhạy cảm, đòi hỏi việc xử lý, tổng hợp cẩn thận, đáp ứng quy định về bảo vệ bí mật thông tin khách hàng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trong khi đó, nguồn nhân lực chất lượng cao về nghiệp vụ và công nghệ phục vụ chuyển đổi số còn thiếu. Một bộ phận người dân có tâm lý e ngại khi tiếp cận và sử dụng các dịch vụ ngân hàng trên nền tảng số, nhiều người vẫn chưa sử dụng VNeID thành thạo và thường xuyên, đặc biệt là nhóm người dùng cao tuổi, người ít sử dụng điện thoại thông minh.

Thời gian tới, NHNN tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, phối hợp các bộ, ngành liên quan trong hành trình chuyển đổi số và hiện thực hóa các mục tiêu của Kế hoạch triển khai Đề án 06. Ngành Ngân hàng đầu tư nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đảm bảo an ninh, an toàn, chú trọng việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung ngành Ngân hàng tiến đến ra quyết định dựa trên dữ liệu...

Đồng thời, NHNN tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn các TCTD, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán: Đẩy nhanh tiến độ triển khai tích hợp ứng dụng VNeID để tạo sự tiện lợi cho khách hàng trong quá trình cung ứng dịch vụ; đẩy mạnh làm sạch, xác thực kết nối dữ liệu chuyên ngành với CSDLQGvDC, giảm thiểu tài khoản rác, ví điện tử rác; tiến tới ứng dụng dữ liệu từ CSDLQGvDC trong đánh giá khách hàng vay của TCTD (xây dựng, hoàn thiện giải pháp chấm điểm khả tín); tiếp tục triển khai phối hợp liên ngành: Tích hợp, kết nối, chia sẻ thông tin ngành Ngân hàng với các ngành, lĩnh vực khác góp phần hình thành hệ sinh thái số liên thông, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ nhanh chóng, an toàn, hiệu quả; triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ ngân hàng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Ở tầm vĩ mô, Chính phủ cần tiếp tục ưu tiên đầu tư cho các dự án hạ tầng kết nối dữ liệu liên ngành, kết nối đồng bộ CSDLQGvDC, tài chính - ngân hàng - bảo hiểm, thuế, hải quan… nhằm đẩy nhanh việc cung cấp dịch vụ công và dịch vụ tài chính thông minh.

Tài liệu tham khảo:

1. Thông tư số 15/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 của Thống đốc NHNN quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.

2. Thông tư số 17/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 của Thống đốc NHNN quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.

3. Thông tư số 18/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 của Thống đốc NHNN quy định về hoạt động thẻ ngân hàng.

4. Thông tư số 40/2024/TT-NHNN ngày 17/7/2024 của Thống đốc NHNN quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.

5. Thông tư số 50/2024/TT-NHNN ngày 31/10/2024 của Thống đốc NHNN quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành Ngân hàng.