 |
| Ảnh minh họa (Nguồn: Internet) |
Chuyển đổi số được Đảng và Nhà nước ta xác định là một trong ba đột phá chiến lược trong kỷ nguyên mới, như Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đặt ra. Năm 2025, ngành Ngân hàng tiếp tục tích cực, chủ động trong triển khai các nghị quyết, chỉ thị, chương trình hành động của Bộ Chính trị, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và đã đạt được rất nhiều những thành tựu nổi bật trong chuyển đổi số, đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế, thể hiện trên các mặt từ thể chế, hạ tầng đến sản phẩm, dịch vụ.
Trước hết, về công tác lãnh đạo và chỉ đạo, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã khẳng định quyết tâm chính trị thông qua việc thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ Giúp việc chuyên trách từ tháng 3/2025 để thống nhất điều hành toàn Ngành.
Hoàn thiện hành lang pháp lý
NHNN không ngừng hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm thúc đẩy hoạt động chuyển đổi số ngân hàng, đồng thời ban hành các quy định pháp lý, văn bản chỉ đạo toàn Ngành thúc đẩy, tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn phục vụ hoạt động phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Việc tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 94/2025/NĐ-CP ngày 29/4/2025 về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng là bước đi tiên phong, tạo nền móng pháp lý cho các mô hình kinh doanh số và giải pháp công nghệ tài chính (Fintech) phát triển minh bạch. Đồng thời, trong năm 2025, NHNN đã ban hành gần 60 Thông tư, tháo gỡ kịp thời các "điểm nghẽn", cho phép ứng dụng định danh số, dữ liệu điện tử và lý lịch tư pháp qua ứng dụng Định danh điện tử Quốc gia (VNeID) vào hoạt động nghiệp vụ, giúp hiện đại hóa quy trình và giảm thiểu chi phí cho xã hội.
NHNN đã phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, xây dựng dự thảo Nghị định quy định về dịch vụ Mobile-Money/Tiền di động trình Chính phủ theo trình tự, thủ tục quy định.
Bên cạnh đó, Thống đốc NHNN đã ký ban hành Quyết định số 3579/QĐ-NHNN ngày 03/11/2025 phê duyệt “Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030” (thay thế Quyết định số 2655/QĐ-NHNN ngày 26/12/2019 của Thống đốc NHNN phê duyệt Chiến lược phát triển công nghệ thông tin ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 810/QĐ-NHNN ngày 11/5/2021 của Thống đốc NHNN phê duyệt Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030); ban hành Quyết định số 3580/QĐ-NHNN ngày 26/12/2025 phê duyệt Chiến lược dữ liệu ngành Ngân hàng đến năm 2030.
NHNN tiếp tục tổ chức triển khai tích cực các đề án, chương trình, kế hoạch, chính sách nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) và hoạt động ngân hàng số; Kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW; Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 09/01/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW1; Kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Đề án 062; Kế hoạch phối hợp số 01/KHPH-BCA-NHNNVN giữa Bộ Công an và NHNN về triển khai thực hiện các nhiệm vụ tại Đề án 06 nhằm thúc đẩy, tạo thuận lợi cho các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (TCCUDVTT), tổ chức trung gian thanh toán (TGTT) cung ứng các sản phẩm, dịch vụ thanh toán an toàn, bảo mật, tiện ích; chỉ đạo các TCCUDVTT, tổ chức TGTT triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ ngân hàng; đồng thời, thực hiện tốt công tác giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng và giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán.
Nền tảng số được nâng cấp
Song hành với thể chế, các nền tảng số đã được nâng cấp mạnh mẽ, bảo đảm vận hành thông suốt cho Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng với giá trị giao dịch năm 2025 lên tới 390 triệu tỉ đồng, tăng khoảng 55% so với năm 2024. Sự đầu tư bài bản vào nền tảng số đã giúp nhiều ngân hàng đạt tỉ lệ trên 95% giao dịch thực hiện qua kênh số, đáp ứng nhu cầu thanh toán 24/7 của hơn 87% người trưởng thành đã có tài khoản ngân hàng là những con số, phản ánh rõ nét xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ sang thanh toán số.
Kết nối dữ liệu
Năm 2025, dữ liệu được ngành Ngân hàng tiếp tục xác định là tài sản cốt lõi, nguồn lực chiến lược và liên tục thu thập, chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. NHNN là một trong những bộ, ngành hoàn thành sớm nhiệm vụ đồng bộ 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia; đồng thời tạo lập được kho dữ liệu tập trung với 40 tỉ dòng dữ liệu, kho dữ liệu thông tin tín dụng với thông tin của 55 triệu khách hàng và nhiều cơ sở dữ liệu khác để phục vụ công tác điều hành vĩ mô và phòng ngừa rủi ro.
Về phía các tổ chức tín dụng (TCTD), thành lập các trung tâm dữ liệu để quản trị, khai thác, kết nối đến các ngành, lĩnh vực khác như: Điện, giao thông, thương mại điện tử để hình thành nên hệ sinh thái số nhằm cung cấp dịch vụ thuận tiện, an toàn cho người dân.
Thực hiện Đề án 06, ngành Ngân hàng xác định dữ liệu dân cư là “nguồn tài nguyên vàng” phục vụ công tác làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu toàn Ngành. Công tác này được triển khai với sự phối hợp chặt chẽ giữa NHNN và Bộ Công an, bảo đảm dữ liệu luôn “đúng, đủ, sạch, sống”.
Đối với các TCTD và TCCUDVTT, việc triển khai Kế hoạch thực hiện Đề án 06 của ngành Ngân hàng và Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Công an và NHNN đã được thực hiện nghiêm túc. Nhiều TCTD, tổ chức TGTT đã và đang phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an (C06) triển khai mở rộng giải pháp xác thực khách hàng qua thẻ căn cước công dân (CCCD) gắn chíp và ứng dụng VNeID trong quá trình mở tài khoản và sử dụng các dịch vụ ngân hàng điện tử. Tính đến ngày 26/12/2025, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân; hơn 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua CCCD gắn chíp hoặc ứng dụng VNeID. Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) đã phối hợp với C06 hoàn thành 07 đợt đối chiếu, làm sạch dữ liệu khách hàng với khoảng 57 triệu lượt hồ sơ khách hàng theo phương thức offline; 96 tổ chức (57 TCTD và 39 tổ chức TGTT) đã triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắn chíp qua ứng dụng điện thoại; 63 TCTD đã triển khai qua thiết bị tại quầy; 47 tổ chức triển khai qua ứng dụng VNeID (trong đó có 21 đơn vị đã triển khai chính thức gồm 16 TCTD và 05 TGTT).
Trong công tác làm sạch dữ liệu qua C06, 29 TCTD đã ký kết với C06 để triển khai làm sạch dữ liệu khách hàng mở tài khoản thanh toán, trong đó 27 TCTD đã gửi dữ liệu để thực hiện làm sạch; 11 tổ chức TGTT đã ký kết, trong đó 04 tổ chức đã gửi dữ liệu để làm sạch.
Bên cạnh đó, 28 ngân hàng và 04 tổ chức TGTT đã triển khai liên kết tài khoản an sinh xã hội với tài khoản ngân hàng phục vụ chi trả an sinh xã hội thông qua ứng dụng VNeID. Một số ngân hàng hiện đã và đang phối hợp với C06 triển khai kết nối, khai thác dịch vụ chấm điểm khả tín.
Hiệu quả của dữ liệu số được thể hiện rõ nét thông qua triển khai Hệ thống giám sát các tài khoản thanh toán, ví điện tử nghi ngờ gian lận, giả mạo (SIMO) cho phép các tổ chức thành viên tham gia thực hiện báo cáo thông tin về các tài khoản đáng ngờ khi phát hiện và chia sẻ thông tin tới các thành viên khác. Trên cơ sở nguồn dữ liệu tập trung của Hệ thống SIMO, các TCTD có thể đưa ra quyết định thực hiện ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu xác thực, định danh tài khoản trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến qua đó sẽ góp phần giúp giảm thiểu tình trạng gian lận, lừa đảo, bảo vệ an toàn tài khoản của khách hàng. Tính đến ngày 19/12/2025, đã có 122/149 đơn vị báo cáo thành công lên hệ thống, với tổng số 596 nghìn bản ghi tài khoản thanh toán và ví điện tử có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, vi phạm pháp luật. Hệ thống đã hỗ trợ cảnh báo hơn 2,26 triệu lượt khách hàng, trong đó trên 700 nghìn lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng giá trị giao dịch tương ứng hơn 2,78 nghìn tỉ đồng.
Cải cách hành chính
Trong lĩnh vực cải cách thủ tục hành chính, năm 2025, NHNN đã đạt được những con số ấn tượng khi cắt giảm, đơn giản hóa 269/298 thủ tục hành chính, đạt 90,3%; cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh, thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu đối với 21 thủ tục hành chính.
Hiệu quả thực thi được minh chứng qua các chỉ số tính đến cuối tháng 12/2025: Tỉ lệ cấp hồ sơ kết quả điện tử đạt 86,64%, tỉ lệ số hóa hồ sơ đạt 78,38%.
Năm 2025, NHNN đã chính thức cung cấp thêm 32 dịch vụ công toàn trình, nâng tổng số đã cung cấp lên 57 dịch vụ, hoàn thành nhiệm vụ 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp được nâng cấp lên dịch vụ công toàn trình.
Lan tỏa phong trào "Bình dân học vụ số"
Để bảo đảm sự phát triển bền vững, ngành Ngân hàng đặc biệt chú trọng vào phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng hợp tác quốc tế. Phong trào "Bình dân học vụ số" với mạng lưới hơn 336 "Đại sứ số" và 2.296 "Hạt nhân số" đã tạo làn sóng phổ cập kỹ năng công nghệ mạnh mẽ trong toàn hệ thống. Toàn ngành Ngân hàng ghi nhận 1.486 sáng kiến (các đơn vị thuộc NHNN có 48 sáng kiến, các TCTD có 1.438 sáng kiến). Đáng chú ý có 37 sáng kiến số đã được đăng ký chính thức trên Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ của Bộ Khoa học và Công nghệ, thể hiện sự chuyển biến rõ nét từ phong trào sang triển khai thực chất.
Mở rộng hệ sinh thái số
NHNN khuyến khích các TCTD triển khai chuyển đổi số, kết nối, hợp tác với các ngành, lĩnh vực khác nhau để hình thành và mở rộng hệ sinh thái số, lấy khách hàng làm trung tâm, cung cấp trải nghiệm giao dịch liền mạch, cá nhân hóa. Nhiều ngân hàng đã và đang ứng dụng các công nghệ mới (như trí tuệ nhân tạo/học máy, dữ liệu lớn…) trong các hoạt động nghiệp vụ, phân tích hành vi, nhu cầu, đánh giá khách hàng giúp tối ưu hóa, cá nhân hóa việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ cũng như tự động hóa quy trình, nâng cao hiệu quả hoạt động. Đến nay, hầu hết dịch vụ ngân hàng cơ bản đã được thực hiện trên kênh số, nhiều ngân hàng đạt tỉ lệ khoảng 95% giao dịch thực hiện trên kênh số.
Hệ sinh thái số, thanh toán số đã được thiết lập kết nối giữa dịch vụ ngân hàng với nhiều dịch vụ khác trong nền kinh tế để cung ứng trải nghiệm liền mạch cho khách hàng. Các dịch vụ trên Cổng dịch vụ công Quốc gia, dịch vụ dân sinh như thanh toán điện, nước, viễn thông, y tế, giáo dục, hàng hóa trên các sàn thương mại điện tử, dịch vụ gọi xe, đặt nhà hàng, tour du lịch trên các nền tảng số... đều đã được đưa lên hoặc kết nối với ứng dụng di động của các ngân hàng, tổ chức TGTT. Điều này cho phép người dân, doanh nghiệp giao dịch mua bán, thanh toán an toàn, thuận tiện, tiết kiệm thời gian, chi phí ngay trên ứng dụng, nền tảng số quen thuộc hằng ngày.
TTKDTM tăng trưởng mạnh. Trong 11 tháng đầu năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 42,34% về số lượng và 22,59% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024: giao dịch qua kênh Internet tăng 52,91% về số lượng và 36,25% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 36,48% về số lượng và 20,48% về giá trị, trong đó qua phương thức QR Code tăng 54,45% về số lượng và 141,02% về giá trị.
Đồng thời, NHNN đã triển khai hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua QR Code giữa Việt Nam và nhiều quốc gia (Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore); đang triển khai hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua QR Code giữa Việt Nam với Ấn Độ và Đài Loan.
Định hướng, giải pháp trong thời gian tới
Hướng tới năm 2026, ngành Ngân hàng cam kết tiếp tục thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ trọng tâm theo chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, với phương châm “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”, “lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm”. Trọng tâm sẽ là việc nâng cao nhận thức, đột phá tư duy, hoàn thiện thể chế và tăng cường đầu tư nền tảng số hiện đại và hoàn thiện môi trường làm việc số hóa 100%. Những kết quả đã đạt được trong năm 2025 sẽ là tiền đề vững chắc để ngành Ngân hàng tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu trong kỷ nguyên số, đóng góp tích cực vào sự phát triển bứt phá của đất nước trong giai đoạn mới.
Theo đó, NHNN tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện thể chế, khuôn khổ pháp lý, chính sách thúc đẩy TTKDTM và hoạt động ngân hàng số. Tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp, phát triển hạ tầng thanh toán hiện đại, thông suốt, hiệu quả để cung cấp các dịch vụ thanh toán an toàn, tiện ích, tức thời, bảo mật, đáp ứng tốt nhu cầu thanh toán của người dân, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức trong nền kinh tế. Tiếp tục tăng cường nghiên cứu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển các sản phẩm, dịch vụ, phương thức thanh toán mới và xây dựng hệ sinh thái số thông minh, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế. Tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn và bảo mật hoạt động thanh toán, ngân hàng; chỉ đạo các đơn vị cung ứng dịch vụ tích cực triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ ngân hàng, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng. Đẩy mạnh truyền thông, giáo dục tài chính nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng cho công chúng trong sử dụng sản phẩm, dịch vụ tài chính, ngân hàng.
Bên cạnh đó, toàn Ngành tiếp tục đẩy nhanh tiến trình kết nối, khai thác ứng dụng dữ liệu quốc gia về dân cư, đặc biệt cần nghiên cứu giải pháp kỹ thuật, quy trình nghiệp vụ để tích hợp, sử dụng VNeID vào các hoạt động định danh, xác thực khách hàng trực tuyến, làm sạch các dữ liệu khách hàng, cũng như trong các hoạt động nghiệp vụ khác của ngành Ngân hàng. Đẩy mạnh nghiên cứu, xây dựng các kho dữ liệu dùng chung cho ngành Ngân hàng để hướng tới các quyết định dựa trên dữ liệu; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, khai thác hiệu quả dữ liệu trong thiết kế, phát triển và cung ứng sản phẩm, dịch vụ tiện ích phù hợp với nhu cầu, hành vi của từng nhóm đối tượng khách hàng cùng với việc cảnh báo sớm, kịp thời phát hiện ngăn ngừa, phòng, chống rủi ro gian lận và công tác bảo đảm an ninh an toàn, bảo mật thông tin khách hàng.
1Quyết định số 1364/QĐ-NHNN ngày 05/3/2025 của NHNN ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW; Quyết định số 2223/QĐ-NHNN ngày 30/5/2025 của NHNN triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71/NQ-CP.
2 Quyết định 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030.
Tài liệu tham khảo:
1. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia
2. Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 09/01/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.
3. Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.
4. Nghị định số 94/2025/NĐ-CP ngày 29/4/2025 của Chính phủ quy định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng.
