Chuyển đổi số ngân hàng: Tiếp tục ưu tiên phát triển hạ tầng số, kết nối liên thông dữ liệu

Toàn ngành Ngân hàng đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động, đạt được những thành tựu quan trọng trên cả hai trụ cột là phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia gắn với Đề án 06 (Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030).

Kiến tạo thể chế và thúc đẩy đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 57-NQ/TW

Về phía ngành Ngân hàng, quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW và chỉ đạo của Chính phủ, với tinh thần “đổi mới mạnh mẽ, quyết liệt, đồng bộ và nhất quán”, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã thành lập Ban Chỉ đạo ngành về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; ban hành Kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Bên cạnh đó, NHNN đã không ngừng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm tạo điều kiện cho phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngân hàng. NHNN đã tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 94/2025/NĐ-CP ngày 29/4/2025 quy định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng, lần đầu tiên tạo lập khuôn khổ pháp lý cho các giải pháp công nghệ tài chính (Fintech) mới được triển khai thí điểm. Đồng thời, NHNN đã tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 368/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động nhằm tăng cường việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ thanh toán, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo của Việt Nam. Điểm nhấn năm 2025 là việc hoàn thiện và ban hành 02 chiến lược: “Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030” (Quyết định số 3579/QĐ-NHNN ngày 03/11/2025 của Thống đốc NHNN) và “Chiến lược dữ liệu ngành Ngân hàng đến năm 2030” (Quyết định số 3580/QĐ-NHNN ngày 03/11/2025 của Thống đốc NHNN). Đây là nền tảng định hình sự phát triển dài hạn của toàn Ngành.

Ảnh minh họa (Nguồn: Internet)

Song song với đó, nhiều Thông tư đã được ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, cho phép ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ mới như xác thực qua VNeID và chuẩn hóa an toàn hệ thống thông tin.

Phong trào nghiên cứu khoa học cũng được đẩy mạnh với hàng trăm sáng kiến chuyển đổi số tại các ngân hàng thương mại và việc triển khai gói tín dụng 500 nghìn tỉ đồng đầu tư hạ tầng điện, giao thông, công nghệ chiến lược theo chỉ đạo của Chính phủ.

NHNN đã tích cực triển khai các đề án, chương trình, kế hoạch, chính sách nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) và hoạt động ngân hàng số, đặc biệt là Kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW; Kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Đề án 06; Kế hoạch số 01/KHPH-BCA-NHNN ký ngày 24/4/2023 giữa Bộ Công an và NHNN về triển khai thực hiện các nhiệm vụ tại Đề án 06 nhằm thúc đẩy, tạo thuận lợi cho các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (TCCUDVTT), tổ chức trung gian thanh toán (TGTT) cung ứng các sản phẩm, dịch vụ thanh toán an toàn, bảo mật, tiện ích; thường xuyên chỉ đạo các TCCUDVTT, tổ chức TGTT triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ ngân hàng; đồng thời, thực hiện tốt công tác giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng và giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán.

Đột phá phát triển dữ liệu số - Chuyển đổi số toàn diện

Thực hiện Đề án 06, ngành Ngân hàng xác định dữ liệu dân cư là "nguồn tài nguyên vàng" để làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu Ngành. Một trong những điểm nhấn mang tính bước ngoặt chính là sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để "làm sạch" dữ liệu theo Đề án 06. Tính đến hết ngày 13/02/2026, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 149,4 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân được đối chiếu thông tin sinh trắc học; hơn 1,66 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học. Công tác làm sạch dữ liệu được phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, đảm bảo dữ liệu luôn "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung".

NHNN là một trong những bộ, ngành hoàn thành sớm nhất nhiệm vụ đồng bộ 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia theo Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/04/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. Không chỉ dừng lại ở nội bộ, NHNN còn chủ động xây dựng các giao diện lập trình ứng dụng (API) chia sẻ dữ liệu liên thông với Văn phòng Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước qua nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia, góp phần tạo nên một hệ sinh thái dữ liệu mở và hiệu quả cho cả hệ thống chính trị.

Công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán và các hệ thống thông tin ứng dụng nghiệp vụ ngân hàng, phòng chống tội phạm công nghệ cao trong lĩnh vực ngân hàng luôn được quan tâm chú trọng. NHNN thường xuyên, chủ động theo dõi, chỉ đạo các tổ chức TCCUDVTT, dịch vụ TGTT tăng cường các biện pháp đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán.

Hiệu quả của dữ liệu số được minh chứng rõ nét qua Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO). Tính đến ngày 25/02/2026, Hệ thống SIMO đã triển khai đến 149 đơn vị (gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 tổ chức TGTT) với tổng số hơn 664 nghìn bản ghi tài khoản thanh toán/Ví điện tử/thẻ ngân hàng/đơn vị chấp nhận thanh toán có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, vi phạm pháp luật. Đồng thời, hệ thống đã hỗ trợ cảnh báo đến 3,3 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 3,7 nghìn tỉ đồng.

Chuyển đổi số đã đi vào thực chất, hạ tầng phục vụ chuyển đổi số ngành Ngân hàng luôn được chú trọng đầu tư, nâng cấp, phát triển. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng hoạt động thông suốt, an toàn, hiệu quả. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do Công ty cổ phần thanh toán quốc gia (Napas) tổ chức vận hành tiếp tục đẩy mạnh tích hợp, kết nối sản phẩm, dịch vụ, nền tảng với các ngành, lĩnh vực khác để cung cấp dịch vụ công qua Cổng dịch vụ công Quốc gia, tập trung vào các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông. Mạng lưới ATM, POS phủ đến hầu hết các địa phương trên toàn quốc. Hiện nay, Việt Nam đã hoàn tất kết nối hệ thống thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua QR Code với Thái Lan, Campuchia, Lào, Trung Quốc và đang triển khai kết nối thanh toán QR với một số quốc gia khác.

Đến đầu tháng 3/2026, khoảng 87% người trưởng thành đã có tài khoản thanh toán và tại nhiều ngân hàng, tỉ lệ giao dịch trên kênh số đã đạt mức 95 - 99%. Hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số của ngành Ngân hàng với nhiều phương thức thanh toán hiện đại, tiện lợi được kết nối liên thông, tích hợp liền mạch, xuyên suốt với các ngành, lĩnh vực khác. Nhiều sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thân thiện, giàu tiện ích, đem lại giá trị thiết thực, đáp ứng tốt nhu cầu đa dạng của khách hàng.

TTKDTM tăng trưởng mạnh. Số lượng và giá trị giao dịch TTKDTM bình quân hằng năm tăng tương ứng 58,86% và 24,36%. Giá trị TTKDTM năm 2025 gấp khoảng 28 lần GDP. Trong năm 2025 so với cùng kỳ năm 2024, giao dịch TTKDTM tăng 42,21% về số lượng và 22,65% về giá trị.

Công tác cải cách hành chính gắn liền với chuyển đổi số đã mang lại hiệu quả thiết thực cho xã hội. Năm 2025, NHNN đã chính thức cung cấp thêm 32 dịch vụ công toàn trình, nâng tổng số đã cung cấp lên 57 dịch vụ, hoàn thành nhiệm vụ 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp được nâng cấp lên dịch vụ công toàn trình.

Ưu tiên phát triển hạ tầng số - kết nối dữ liệu

Thời gian tới, để thúc đẩy chuyển đổi số ngân hàng, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của chuyển đổi số quốc gia, ngành Ngân hàng tiếp tục triển khai các nhiệm vụ:

Thứ nhất, về hoàn thiện thể chế: NHNN tiếp tục tổ chức triển khai Nghị định số 94/2025/NĐ-CP; đồng thời rà soát ban hành, sửa đổi, bổ sung các quy định để tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số toàn Ngành; phối hợp các đơn vị tiếp tục triển khai có hiệu quả các kế hoạch của ngành Ngân hàng về chuyển đổi số, triển khai Đề án 06, triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Thứ hai, ưu tiên phát triển hạ tầng số, nền tảng số hiện đại, bảo đảm an ninh, an toàn: các tổ chức tín dụng, TCCƯDVTT tiếp tục ứng dụng công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (BigData), điện toán đám mây (Cloud Computing), chuỗi khối (Blockchain) trong hoạt động ngân hàng để đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện hoạt động quản trị, điều hành, nghiệp vụ, đẩy nhanh quá trình ra quyết định và phát triển các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng hiện đại. Đầu tư vào an ninh mạng, bảo mật dữ liệu, xây dựng trung tâm giám sát an ninh mạng và năng lực ứng phó sự cố hiệu quả; đảm bảo an ninh, an toàn và bảo mật hoạt động thanh toán, ngân hàng; các đơn vị cung ứng dịch vụ tích cực triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ ngân hàng, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Thứ ba, đa dạng và cá nhân hóa dịch vụ ngân hàng số, tăng trải nghiệm: Số hóa toàn diện các quy trình và sản phẩm, dịch vụ ngân hàng truyền thống; phát triển các sản phẩm, dịch vụ tài chính số mới; mở rộng tiếp cận dịch vụ tài chính cho đối tượng yếu thế, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Đẩy mạnh triển khai dịch vụ công trực tuyến ngành Ngân hàng, phấn đấu trong năm 2026 hoàn thành nâng cấp 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện lên dịch vụ công trực tuyến toàn trình, nâng cao chất lượng, hiệu quả cung cấp dịch vụ trực tuyến.

Thứ tư, phát triển dữ liệu số: Phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an triển khai hiệu quả Đề án 06 tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số ngành Ngân hàng. Đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu an toàn giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành để phát triển hệ sinh thái số thông minh, an toàn và lấy người dân làm trung tâm.

Thứ năm, phát triển nguồn nhân lực, văn hóa học tập, sáng tạo: Đa dạng hóa các hình thức đào tạo; quyết liệt triển khai phong trào "Bình dân học vụ số"; tổ chức đào tạo chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị, phân tích dữ liệu và đổi mới sáng tạo gắn với phong trào “học tập suốt đời” trong cán bộ, công chức và người lao động ngành Ngân hàng.

Thứ sáu, tăng cường và rộng hợp tác quốc tế: Tiếp tục đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu khoa học quốc tế, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và phát triển chuyên gia theo chuẩn toàn cầu.

Thứ bảy, xây dựng các chính sách thu hút, đãi ngộ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Tăng cường hợp tác, đẩy mạnh học hỏi nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, vận dụng hợp lý, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn hoạt động Ngân hàng tại Việt Nam.

Thứ tám, đẩy mạnh truyền thông, giáo dục tài chính nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng cho công chúng trong sử dụng sản phẩm, dịch vụ tài chính, ngân hàng, hạn chế nguy cơ tội phạm lợi dụng dịch vụ ngân hàng cho mục đích gian lận, lừa đảo.

Tài liệu tham khảo

1. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

2. Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử. phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

3. Nghị định số 94/2025/NĐ-CP ngày 29/4/2025 của Chính phủ quy định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng.

4. Nghị định số 368/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động.