Ứng dụng công nghệ số và kết nối dữ liệu - Gia tăng tiện ích cho khách hàng

Có thể nói, Đề án 06 (Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030) có tác động mạnh mẽ đến ngành Ngân hàng, giúp xác thực danh tính khách hàng hiệu quả hơn, từ đó làm sạch dữ liệu, loại bỏ tài khoản ảo, tăng cường an toàn trong phòng, chống lừa đảo, thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, góp phần kiến tạo hệ sinh thái tài chính số, mang lại tiện ích lớn cho người dân và doanh nghiệp. Ngân hàng cũng là ngành tiên phong ứng dụng dữ liệu dân cư để nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo mật, góp phần phát triển kinh tế số, xã hội số.

Ảnh minh họa (Nguồn: Internet)

Từ hoàn thiện pháp lý đến kết nối dữ liệu, mở rộng hệ sinh thái số

Trong giai đoạn 2022 - 2025, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành 06 kế hoạch thực hiện Đề án 06 và hơn 21 văn bản chỉ đạo thực hiện. Trong việc rà soát, sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật để ứng dụng Định danh điện tử quốc gia (VNeID) trong công tác chuyển đổi số, NHNN đã hoàn thành triển khai từ năm 2024. Tại các thông tư (như Thông tư quy định về việc quản lý, sử dụng chữ ký số, chứng thư số và dịch vụ chứng thực chữ ký số của NHNN¹; Thông tư quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán²; Thông tư quy định về hoạt động thẻ ngân hàng³; Thông tư quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (TGTT)⁴… đã bổ sung quy định trường hợp khách hàng có tài khoản VNeID, ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài không yêu cầu khách hàng phải cung cấp các tài liệu, thông tin, dữ liệu đã được tích hợp trên VNeID.

Về kết nối CSDLQGvDC với các nghiệp vụ của NHNN: NHNN đã triển khai hệ thống kết nối, khai thác CSDLQGvDC cho hệ thống dịch vụ công trực tuyến (cấp chứng thư số) từ tháng 12/2022. Đến ngày 14/12/2025, hệ thống đã kết nối, khai thác dữ liệu dân cư phục vụ xử lý hơn 1.739 lượt hồ sơ.

Nhờ ứng dụng số hóa, công tác cải cách hành chính được nâng cao rõ rệt, nhiều năm liên tiếp NHNN thuộc top dẫn đầu bảng xếp hạng Par Index của các bộ, ngành. Thời gian qua, NHNN đã triển khai cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo Đề án 06; trong năm 2025, NHNN tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa 269/298 thủ tục hành chính, đạt 90,3%, cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh, thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu đối với 21 thủ tục. Đồng thời, NHNN đã chính thức cung cấp thêm 32 dịch vụ công toàn trình, nâng tổng số đã cung cấp lên 57 dịch vụ, hoàn thành nhiệm vụ 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp được nâng cấp lên dịch vụ công toàn trình.

Trong triển khai kết nối, khai thác CSDLQGvDC liên quan đến nghiệp vụ thông tin tín dụng, phòng, chống rửa tiền, NHNN đã phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công an kiểm tra an toàn bảo mật hệ thống trước khi kết nối CSDLQGvDC.

Thực hiện Đề án 06, ngành Ngân hàng xác định dữ liệu dân cư là "nguồn tài nguyên vàng" để làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu Ngành. Công tác làm sạch dữ liệu được phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, bảo đảm dữ liệu luôn "đúng, đủ, sạch, sống".

NHNN đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ TGTT nghiên cứu, ứng dụng dữ liệu về dân cư, căn cước công dân (CCCD) gắn chíp, tài khoản VNeID để làm sạch dữ liệu, nhận biết, xác minh chính xác khách hàng nhằm phòng chống, ngăn ngừa việc tội phạm mạo danh, sử dụng giấy tờ tùy thân giả mạo đăng ký sử dụng dịch vụ ngân hàng cho mục đích bất hợp pháp; đồng thời nghiên cứu ứng dụng dữ liệu dân cư trong triển khai các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thuận tiện, an toàn nhất đến với người dân, khách hàng.

Thực hiện Kế hoạch triển khai Đề án 06 của ngành Ngân hàng và Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Công an và NHNN, nhiều TCTD, TGTT đã và đang phối hợp với C06 (Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an) triển khai mở rộng giải pháp xác thực khách hàng qua thẻ CCCD gắn chíp và triển khai giải pháp xác thực khách hàng qua ứng dụng VNeID trong việc mở tài khoản và sử dụng các dịch vụ ngân hàng điện tử.

Tính đến hết ngày 31/12/2025, cả ngành Ngân hàng đã có hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng (CIF) cá nhân; hơn 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua CCCD gắn chíp hoặc ứng dụng VNeID; 57 TCTD và 39 tổ chức TGTT đã triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắp chíp qua ứng dụng điện thoại; 63 TCTD đã triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắn chíp qua thiết bị tại quầy; 32 TCTD và 15 TGTT đang triển khai ứng dụng VNeID, trong đó có 21 đơn vị đã triển khai chính thức (gồm 16 TCTD và 5 TGTT).

Về làm sạch dữ liệu qua C06: Có 29 TCTD đã ký kết với C06 để triển khai làm sạch dữ liệu khách hàng mở tài khoản thanh toán, trong đó 27 TCTD đã gửi dữ liệu cho C06 để làm sạch; 11 tổ chức TGTT đã ký kết với C06 để triển khai làm sạch dữ liệu khách hàng mở tài khoản thanh toán; 29 ngân hàng và 04 TGTT đã triển khai liên kết tài khoản phục vụ chi trả an sinh xã hội thông qua ứng dụng VNeID.

Dữ liệu còn là chìa khóa kết nối hệ sinh thái số. Các ngân hàng đã và đang xây dựng hệ sinh thái tích hợp đa dịch vụ, với người dùng là trung tâm, kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia và các ngành, lĩnh vực, hệ sinh thái ngoài ngân hàng để cung ứng dịch vụ một cách liền mạch, tiện ích cho khách hàng.

Về hạ tầng dữ liệu, NHNN là một trong những bộ, ngành hoàn thành sớm nhiệm vụ đồng bộ 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành được giao lên Trung tâm dữ liệu quốc gia theo Nghị quyết số 71/NQ-CP⁵. Kho dữ liệu tập trung của NHNN đã đạt quy mô lớn với dung lượng hơn 15TB và hơn 37 tỉ dòng dữ liệu được thu thập từ gần 1.500 đơn vị.

Không chỉ dừng lại ở nội bộ, NHNN còn chủ động xây dựng các giao diện lập trình ứng dụng (API) chia sẻ dữ liệu liên thông với Văn phòng Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước qua Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP), góp phần tạo nên một hệ sinh thái dữ liệu mở và hiệu quả cho cả hệ thống chính trị.

Hiệu quả của dữ liệu số được minh chứng rõ nét qua Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) của NHNN (triển khai thí điểm từ cuối năm 2024), đến hết ngày 31/12/2025 có hơn 2,4 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có hơn 776 nghìn lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo với tổng số tiền giao dịch tương ứng là gần 2,9 nghìn tỉ đồng.

Tiếp tục chuẩn hóa hạ tầng, liên thông dữ liệu

Bên cạnh những kết quả nêu trên, thực tiễn công tác triển khai Đề án 06 cũng như quá trình số hóa ngân hàng cũng có những thách thức, đặc biệt, trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân. Những năm gần đây, các vụ vi phạm dữ liệu cá nhân ngày càng tinh vi, phức tạp. Chưa kể, hiện nay dữ liệu còn phân tán, phân mảnh, chất lượng chưa đồng đều, chuẩn hóa còn chậm, chia sẻ, liên thông chưa thông suốt, chưa có sự đồng bộ và chuẩn hóa cơ sở hạ tầng giữa các ngành, lĩnh vực để tạo điều kiện thuận tiện nhất cho việc kết nối, tích hợp tạo lập hệ sinh thái số. Thông tin, dữ liệu về tài khoản thanh toán của người nộp thuế là các thông tin nhạy cảm, đòi hỏi việc xử lý, tổng hợp cẩn thận, đáp ứng quy định về bảo vệ bí mật thông tin khách hàng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Nguồn nhân lực chất lượng cao, có kinh nghiệm, có kiến thức về nghiệp vụ và công nghệ phục vụ chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng còn thiếu. Xu hướng gia tăng tội phạm công nghệ với những thủ đoạn mới ngày càng tinh vi, khó lường, gia tăng rủi ro an ninh mạng. Trong khi đó vẫn còn một bộ phận người dân có tâm lý e ngại khi tiếp cận và sử dụng các dịch vụ thanh toán trên nền tảng số, nhiều người vẫn chưa sử dụng VNeID thành thạo và thường xuyên.

Thời gian tới, để triển khai hiệu quả Đề án 06, thúc đẩy quá trình số hóa dịch vụ ngân hàng, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của chuyển đổi số quốc gia, ngành Ngân hàng tiếp tục bám sát các nhiệm vụ của Đề án 06 giai đoạn 2025 - 2030, bảo đảm phù hợp với mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quốc gia và Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngành Ngân hàng bảo đảm an ninh, an toàn, chú trọng việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung ngành Ngân hàng tiến đến ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu hiện có, đặc biệt là kết nối, sử dụng CSDLQGvDV, nhằm đổi mới căn bản phương thức thiết kế, phát triển và cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng theo hướng cá thể hóa, tiện ích, phù hợp với nhu cầu và hành vi của từng nhóm khách hàng; đồng thời nâng cao năng lực cảnh báo sớm, phát hiện và phòng ngừa gian lận, tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn, bảo mật thông tin và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng. Các TCTD, tổ chức cung ứng dịch vụ TGTT cần tiếp tục đẩy nhanh tiến độ triển khai tích hợp ứng dụng VNeID để tạo sự tiện lợi cho khách hàng trong quá trình cung ứng dịch vụ; làm sạch, xác thực kết nối dữ liệu chuyên ngành với CSDLQGvDC, giảm thiểu tài khoản rác, ví điện tử rác; tiến tới ứng dụng dữ liệu từ CSDLQGvDC trong đánh giá khách hàng vay của TCTD (xây dựng, hoàn thiện giải pháp chấm điểm khả tín); tiếp tục triển khai phối hợp liên ngành: Tích hợp, kết nối, chia sẻ thông tin ngành Ngân hàng với các ngành, lĩnh vực khác góp phần hình thành hệ sinh thái số liên thông, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ nhanh chóng, an toàn, hiệu quả.

Đặc biệt, ngành Ngân hàng cần tập trung phát triển nhân lực, đẩy mạnh đào tạo nhân lực về dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo; có chính sách đãi ngộ đặc thù, thu hút và trọng dụng nhân tài ngành dữ liệu; đẩy mạnh hợp tác trong và ngoài nước nhằm học hỏi các công nghệ mới và liên kết đào tạo nhân sự công nghệ cao.

Ở tầm vĩ mô, Chính phủ cần ưu tiên đầu tư kinh phí, nhân lực cho Trung tâm dữ liệu quốc gia; đồng thời rà soát, sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật để thống nhất quy trình dịch vụ công dựa trên dữ liệu; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (mục tiêu 100% thủ tục hành chính liên quan doanh nghiệp thực hiện trực tuyến); xây dựng cơ chế, chính sách linh hoạt cho phát triển dữ liệu và kinh tế số.

Đồng thời, các bộ, ngành cần phối hợp xây dựng, số hóa, làm sạch, và tích hợp các cơ sở dữ liệu (như dữ liệu dân cư, định danh điện tử), tạo sự thống nhất, liên thông dữ liệu.

¹ Thông tư số 16/2023/TT-NHNN ngày 15/12/2023 của Thống đốc NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 28/2015/TT-NHNN ngày 18/12/2015 của Thống đốc NHNN quy định về việc quản lý, sử dụng chữ ký số, chứng thư số và dịch vụ chứng thực chữ ký số của NHNN.

² Thông tư số 17/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 của Thống đốc NHNN quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 25/2025/TTNHNN ngày 31/8/2025).

³ Thông tư số 18/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 của Thống đốc NHNN quy định về hoạt động thẻ ngân hàng (đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 45/2025/TTNHNN ngày 19/11/2025).

⁴ Thông tư số 40/2024/TT-NHNN ngày 17/7/2024 của Thống đốc NHNN Quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ TGTT (đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 41/2025/TTNHNN ngày 05/11/2025).

⁵ Nghị quyết số 71/NQ-CP của Chính phủ: Sửa đổi, bổ sung cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tài liệu tham khảo

1. Quyết định số 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 06/01/2022 phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

2. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

3. Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ Sửa đổi, bổ sung cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.

4. Quyết định số 1744/QĐ-NHNN ngày 11/4/2025 của NHNN ban hành Kế hoạch năm 2025 của ngành Ngân hàng triển khai Chỉ thị số 07/CT-TTg ngày 14/03/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh triển khai Đề án 06 tại các bộ, ngành, địa phương năm 2025 và những năm tiếp theo.

5. Quyết định số 67/QĐ-NHNN ngày 06/01/2025 phê duyệt Đề án chuyển đổi số của NHNN triển khai tiện ích cốt lõi phát triển ngành Ngân hàng, bảo đảm kết nối với Đề án 06 năm 2025.