Ứng dụng dữ liệu lớn trong hoạt động ngân hàng - Thực trạng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả

Hoạt động ngân hàng
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển của công nghệ số đã thúc đẩy nền kinh tế và các hình thức kinh doanh của doanh nghiệp tiến sang một bước mới, đánh dấu sự ra đời của thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, tự động hóa và rất nhiều dịch vụ mới ra đời hỗ trợ tốt hơn, thay thế công việc của con người.
aa

Tóm tắt: Ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) vào hoạt động ngân hàng có ý nghĩa quan trọng đối với công tác xây dựng, quản lý nguồn dữ liệu thông tin trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng. Hiện nay, ngày càng có nhiều ngân hàng ứng dụng Big Data trong hoạt động nhằm bắt kịp với tốc độ phát triển của xã hội hiện đại khi mà mọi khách hàng đều muốn đơn giản hóa thủ tục, nhanh gọn và thuận tiện hơn. Big Data là một trong những công cụ có nhiều ưu việt, có thể giúp ngân hàng hiện thực hóa mục tiêu đó, tuy nhiên, việc ứng dụng Big Data tại các ngân hàng hiện nay còn gặp một số khó khăn nhất định. Do vậy, bài viết đề xuất một số giải pháp khắc phục và nâng cao hiệu quả ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng tại Việt Nam.

Từ khóa: Ứng dụng Big Data, hoạt động ngân hàng, thực trạng, giải pháp.

APPLICATION OF BIG DATA IN BANKING ACTIVITIES – CURRENT SITUATION AND SOME SOLUTIONS TO IMPROVE EFFICIENCY

Abstract: The application of Big Data to banking activities has a great significance to the construction and management of information data sources in the field of banking and finance. Currently, more and more banks are applying Big Data in banking activities to keep up with the development speed of modern society when every customer wants to simplify all procedures, faster and more convenient. Big Data is one of the tools with many advantages that can help banks realize that ambition, but the application of Big Data at banks today still faces certain difficulties. Therefore, the article proposes solutions to overcome and improve the efficiency of the application of Big Data in banking activities in Vietnam.

Keywords: Big Data applications, banking activities, current status, solutions.

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển của công nghệ số đã thúc đẩy nền kinh tế và các hình thức kinh doanh của doanh nghiệp tiến sang một bước mới, đánh dấu sự ra đời của thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, tự động hóa và rất nhiều dịch vụ mới ra đời hỗ trợ tốt hơn, thay thế công việc của con người. Không chỉ trí tuệ nhân tạo (AI), quá trình thay đổi của cuộc cách mạng này còn được đánh dấu bởi Big Data. Xuất phát từ đặc thù hoạt động của ngành Ngân hàng tạo ra khối dữ liệu khổng lồ từ những dữ liệu có cấu trúc như lịch sử giao dịch, hồ sơ khách hàng đến những dữ liệu phi cấu trúc như hoạt động khách hàng trên website, ứng dụng ngân hàng di động, ngân hàng điện tử, do đó, ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng là xu thế tất yếu mà các ngân hàng đã và đang hướng tới. Các ứng dụng Big Data nổi bật trong ngành Ngân hàng hiện nay bao gồm tự động hóa trong chăm sóc khách hàng, cá nhân hóa trải nghiệm dịch vụ, tăng cường an ninh, bảo mật, nhận diện mô hình và phát hiện gian lận, tối ưu hóa quy trình, tham gia vào quá trình quản lý rủi ro tín dụng, phân tích phản hồi của khách hàng... Vì thế, ứng dụng Big Data không chỉ giúp ngân hàng rút ngắn thời gian có được những thông tin cần thiết mà còn đem lại những hiểu biết sâu sắc về khách hàng đến từ các dữ liệu phi cấu trúc có thể đã bị bỏ qua trước đây.

1. Lợi ích của việc ứng dụng Big Data trong hoạt động ngân hàng

Trong thời đại công nghệ số như hiện nay, việc ứng dụng Big Data đã trở thành tất yếu trong hoạt động ngân hàng1. Sự tích hợp Big Data trong hoạt động ngân hàng mang lại nhiều lợi ích đáng kể bao gồm cả việc cải thiện hiệu quả hoạt động đến vấn đề nâng cao trải nghiệm khách hàng2. Lợi ích của việc ứng dụng Big Data vào các hoạt động của ngành Ngân hàng được thể hiện qua các khía cạnh sau:

Một là, việc ứng dụng Big Data mở ra một kỷ nguyên mới trong việc quản lý và giảm thiểu rủi ro liên quan đến giao dịch ngân hàng. Ứng dụng Big Data có khả năng xử lý và phân tích khối lượng thông tin khổng lồ, mang lại những lợi ích vượt trội trong việc cải thiện khả năng phân tích và dự đoán rủi ro liên quan đến các hoạt động ngân hàng so với xử lý dữ liệu truyền thống. Đồng thời, ứng dụng Big Data giúp nâng cao chất lượng dịch vụ của ngân hàng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, cho phép các ngân hàng thu thập lượng thông tin phong phú, đa dạng về hành vi sử dụng và quản lý tài chính của khách hàng. Các thông tin này bao gồm nghề nghiệp, nguồn thu nhập, lịch sử giao dịch, thói quen chi tiêu của khách hàng và các yếu tố cá nhân khác có liên quan. Thông qua phân tích sâu và toàn diện các nguồn thông tin được thu thập từ nguồn dữ liệu, ngân hàng có thể nắm bắt được xu hướng và hành vi chi tiêu của khách hàng, từ đó phát hiện sớm những dấu hiệu tiềm ẩn của rủi ro tín dụng, đặc biệt là trong trường hợp khách hàng có sự thay đổi đột ngột về thói quen chi tiêu và đó có thể là chỉ báo về khả năng khó khăn tài chính hoặc nguy cơ vỡ nợ của các chủ thể trong tương lai. Khi phát hiện sớm những dấu hiệu rủi ro tín dụng, ngân hàng có thể thực hiện biện pháp phòng ngừa kịp thời, điều chỉnh quyết định tín dụng và đề xuất giải pháp tài chính phù hợp nhằm giảm thiểu thấp nhất nguy cơ tổn thất.

Hai là, nhờ khả năng phân tích, dự đoán thị trường của ứng dụng Big Data sẽ giúp ngân hàng xây dựng được môi trường tài chính an toàn và hiệu quả. Các ngân hàng có thể sử dụng Big Data để phân tích xu hướng thị trường, dự đoán biến động tài chính và đánh giá rủi ro một cách chính xác hơn. Nhờ vào việc dự đoán rủi ro tiềm ẩn và nhận diện dấu hiệu gian lận sớm, ngân hàng không chỉ bảo vệ được nguồn lực tài chính của mình mà còn tạo dựng được lòng tin từ khách hàng. Do đó, việc ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng không chỉ giúp phát hiện và ngăn chặn các gian lận tín dụng hiệu quả mà còn đóng góp vào việc xây dựng một môi trường tài chính an toàn cho cả tổ chức và khách hàng.

Ba là, việc ứng dụng Big Data không chỉ bảo đảm vận hành các hoạt động ngân hàng hiệu quả mà còn nâng cao trải nghiệm của khách hàng. Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội (MB) đã có những hành động tích cực nhằm cải thiện chất lượng dịch vụ, nâng cao trải nghiệm cho khách hàng khi tiến hành triển khai các dự án ứng dụng công nghệ xử lý Big Data kết hợp với AI. Một số dự án điển hình của MB như Customer Insight, Smart Channel, Customer Onboarding3... giúp ngân hàng có thể thấu hiểu nhu cầu và hành vi của khách hàng, từ đó sẽ có định hướng phát triển cũng như đưa ra giải pháp tương thích, tạo ra một hành trình trải nghiệm dịch vụ trực tuyến thuận tiện. Các dự án này tận dụng dữ liệu để hiểu rõ hơn về hành vi của khách hàng, nâng cao trải nghiệm khách hàng bằng cách cho phép ngân hàng thu thập và phân tích khối lượng lớn thông tin về thói quen chi tiêu và tương tác trực tuyến của khách hàng. Điều này không chỉ giúp ngân hàng hiểu rõ nhu cầu và sở thích của từng cá nhân mà còn giúp dự đoán nhu cầu trước khi khách hàng nhận ra, từ đó cung cấp dịch vụ, sản phẩm cá nhân hóa phù hợp. Bên cạnh đó, hoạt động phân tích Big Data còn tạo thuận lợi cho quá trình đăng ký tín dụng của ngân hàng. Ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng đã tạo điều kiện thuận lợi để ngân hàng có thể tạo ra bảng xếp hạng tín dụng khách hàng một cách tự động nhờ vào thuật toán phân tích dữ liệu mà không cần nguồn nhân lực phân tích chuyên sâu như cách truyền thống.

2. Thực trạng ứng dụng Big Data trong hoạt động ngân hàng tại Việt Nam

Ứng dụng Big Data ngày càng được các ngân hàng quan tâm đầu tư, thực hiện. Sự tích hợp của công nghệ trong ngành Ngân hàng không chỉ là một bước tiến trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của các tổ chức tài chính trong việc đối phó với các thách thức và cơ hội mới.

Theo báo cáo của Vietnam Report (2024), tất cả các ngân hàng tại Việt Nam hiện đang tăng cường đầu tư vào công nghệ số; sự gia tăng đầu tư vào công nghệ số đánh dấu mức tăng trưởng đáng kể. Điều này không chỉ phản ánh sự cam kết mạnh mẽ của các ngân hàng trong việc áp dụng công nghệ mới mà còn cho thấy sự chú trọng đến việc đổi mới và cải tiến dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Sự đầu tư này giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện dịch vụ khách hàng và duy trì lợi thế cạnh tranh trong môi trường ngày càng khốc liệt và đầy thách thức. Theo đó, Big Data đang được các ngân hàng Việt Nam áp dụng rộng rãi với mục đích chủ yếu là để nâng cao quy trình phân tích tín dụng, đặc biệt là tín dụng cá nhân. Trước đây, đánh giá khả năng tín dụng của khách hàng chủ yếu dựa vào các chỉ số tài chính truyền thống như lịch sử tín dụng và thu nhập cá nhân của từng khách hàng. Tuy nhiên, với sự phát triển của Big Data, ngân hàng có khả năng khai thác và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm hành vi chi tiêu, thói quen sử dụng dịch vụ và các yếu tố cá nhân khác. Big Data cho phép ngân hàng xây dựng các mô hình phân tích tín dụng chi tiết hơn, đưa ra những dự đoán chính xác hơn về khả năng thanh toán của khách hàng, giảm thiểu rủi ro tín dụng và tối ưu hóa quy trình phê duyệt tín dụng.

Thực tế, gian lận tài chính luôn là mối đe dọa lớn đối với các ngân hàng, gây ra nhiều rủi ro tài chính và ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của tổ chức. Trong báo cáo của Vietnam Report năm 2023, rủi ro công nghệ và tội phạm tài chính tại các ngân hàng ngày càng gia tăng4. Công nghệ Big Data giúp ngân hàng phát hiện hành vi bất thường, dấu hiệu gian lận một cách nhanh chóng, hiệu quả hơn thông qua việc phân tích một khối lượng dữ liệu khổng lồ và áp dụng các thuật toán học máy. Việc phát hiện sớm và ngăn chặn giao dịch gian lận không chỉ bảo vệ ngân hàng khỏi các thiệt hại tài chính mà còn tăng cường sự tin tưởng của khách hàng vào hệ thống ngân hàng. Việc ứng dụng công nghệ Big Data trong ngành Ngân hàng Việt Nam đang tạo ra những thay đổi tích cực và mang lại nhiều lợi ích đáng kể. Sự gia tăng đầu tư vào công nghệ số cho thấy cam kết mạnh mẽ của ngành Ngân hàng trong việc đổi mới nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng và giữ vững vị thế cạnh tranh trong tương lai.

Mặc dù việc ứng dụng Big Data trong hoạt động và quản lý ngân hàng được nâng cao đáng kể, nhưng bên cạnh những mặt tích cực vẫn còn tồn tại một số hạn chế và thách thức cần được giải quyết. Cụ thể:

Thứ nhất, để ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng, các ngân hàng phải xây dựng cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin mạnh mẽ và đủ vững chắc. Nhằm triển khai hiệu quả công tác ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng, các ngân hàng Việt Nam cần đầu tư cải tiến, nâng cấp công nghệ và giải pháp lưu trữ dữ liệu tiên tiến, đồng thời bảo đảm hệ thống có khả năng mở rộng linh hoạt để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một số ngân hàng tại Việt Nam chưa thật sự đầu tư tương xứng vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin để triển khai giải pháp Big Data. Khi cơ sở hạ tầng không đủ mạnh, ngân hàng sẽ gặp khó khăn trong xử lý lượng lớn dữ liệu, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và khả năng đưa ra quyết định kịp thời. Nguyên nhân của khó khăn này là do chi phí đầu tư tương đối cao và việc ứng dụng Big Data còn khá mới mẻ đối với các ngân hàng tại Việt Nam. Ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng hiện nay được quan tâm và chú trọng triển khai chủ yếu bởi các ngân hàng lớn. Điều này dẫn đến thiếu tính đồng bộ và hạn chế khả năng triển khai hệ thống công nghệ giữa các ngân hàng. Trong khi các ngân hàng lớn có thể tận dụng tốt giải pháp Big Data để nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện dịch vụ khách hàng, thì các ngân hàng nhỏ hơn có thể vẫn đang gặp khó khăn trong việc bắt kịp với xu hướng này.

Thứ hai, sự thiếu hụt về tài chính trong hoạt động đầu tư là một thách thức đối với các ngân hàng, đặc biệt trong triển khai ứng dụng Big Data. Để áp dụng Big Data một cách hiệu quả, cần phải có sự đầu tư đồng bộ từ phía các ngân hàng, ngoài việc đầu tư vào hạ tầng công nghệ cần triển khai ứng dụng phần mềm phân tích dữ liệu, đào tạo nhân sự và thực hiện các biện pháp bảo mật dữ liệu. Mặc dù sự phát triển của khoa học, công nghệ đã tạo ra nhiều cơ hội mới nhưng các ngân hàng tại Việt Nam vẫn đang gặp khó khăn trong việc triển khai ứng dụng Big Data một cách toàn diện. Theo đó, nhiều ngân hàng phụ thuộc vào các doanh nghiệp công nghệ nước ngoài để cung cấp những giải pháp công nghệ cần thiết dẫn đến cần nhiều chi phí đầu tư như chi phí bản quyền, chi phí duy trì hệ thống, chi phí đầu tư ban đầu, chi phí liên quan đến cập nhật phần mềm hoặc mở rộng các giải pháp công nghệ, từ đó, làm tăng tổng chi phí đầu tư.

Thứ ba, việc triển khai và ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng không chỉ cần kết cấu cơ sở hạ tầng vững chắc mà còn cần đến nguồn nhân lực có chất lượng cao để tham gia công tác vận hành cũng như quản lý công cụ này. Tuy nhiên, hiện nay nguồn nhân lực có khả năng ứng dụng Big Data hiệu quả còn hạn chế; còn thiếu hụt các chương trình đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực Big Data. Theo đó, nhiều cơ sở giáo dục hiện nay chưa cung cấp đầy đủ các khóa học và chương trình đào tạo phù hợp với yêu cầu của ngành Ngân hàng. Các chương trình đào tạo thường chỉ dừng lại ở những kiến thức cơ bản về Big Data, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn, kỹ năng cần thiết để giải quyết vấn đề cụ thể trong môi trường làm việc thực tế. Nhu cầu toàn cầu về chuyên gia dữ liệu đang gia tăng nhanh chóng, không chỉ trong lĩnh vực ngân hàng mà còn ở nhiều ngành công nghiệp khác như công nghệ thông tin, thương mại điện tử, các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực dữ liệu. Sự cạnh tranh này làm tăng mức lương và các gói đãi ngộ các tổ chức phải trả cho nhân sự, đồng thời khiến cho việc thu hút và giữ chân nhân tài ở lĩnh vực này trở nên khó khăn hơn.

Thứ tư, việc ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng cần sự cam kết tuyệt đối về vấn đề bảo mật quyền riêng tư của khách hàng. Big Data chứa đựng một khối lượng dữ liệu “khổng lồ” liên quan đến thông tin khách hàng, bao gồm cả hồ sơ pháp lý cá nhân, khả năng tài chính, thói quen thu, chi... Đây đều là những thông tin nhạy cảm, có ảnh hưởng lớn đến quyền riêng tư được Nhà nước và pháp luật bảo vệ. Sự nhạy cảm của thông tin khách hàng đòi hỏi một cam kết tuyệt đối về bảo mật để tránh rò rỉ thông tin, gây ra những tác động tiêu cực cho khách hàng, làm giảm uy tín và chất lượng của ngân hàng và có thể dẫn đến hậu quả pháp lý, tài chính nghiêm trọng. Thêm vào đó, sự cố bảo mật có thể gây gián đoạn hoạt động của ngân hàng, làm tăng rủi ro về mặt tài chính, giảm hiệu quả hoạt động. Hiện nay, việc bảo đảm an toàn thông tin trong ứng dụng Big Data đang là một thách thức lớn đối với nhiều ngân hàng. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến khó khăn này là quy định pháp lý về bảo mật dữ liệu chưa đầy đủ và đồng bộ. Một số quy định bảo mật hiện hành chưa cập nhật kịp thời với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và những thay đổi trong cách thức xử lý, phân tích dữ liệu. Điều này dẫn đến sự không rõ ràng trong việc thực thi các biện pháp bảo mật, gây khó khăn cho ngân hàng trong áp dụng các tiêu chuẩn bảo mật đồng bộ và hiệu quả. Bảo vệ dữ liệu không chỉ đòi hỏi công nghệ bảo mật hiện đại mà còn cần đến các quy trình và chính sách quản lý dữ liệu chặt chẽ.

3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng tại Việt Nam

Để khắc phục những khó khăn nêu trên cần có những giải pháp phù hợp với thực tiễn cũng như phù hợp với quy định của pháp luật, cụ thể:

Một là, các ngân hàng Việt Nam cần chú trọng xây dựng cơ sở hạ tầng công nghệ vững chắc cho ứng dụng Big Data. Theo đó, để xử lý và phân tích Big Data hiệu quả, việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ là rất cần thiết. Các ngân hàng cần xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin của mình, bao gồm hệ thống máy chủ, phần mềm phân tích dữ liệu, giải pháp lưu trữ dữ liệu, chú trọng đầu tư vào công nghệ đám mây. Đây cũng được xem là một giải pháp hiệu quả, giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu và cung cấp khả năng mở rộng linh hoạt. Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc cập nhật công nghệ mới và cải tiến hệ thống thường xuyên. Việc áp dụng công nghệ mới như AI và máy học vào phân tích dữ liệu sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình và nâng cao khả năng dự đoán5. Ngân hàng cũng nên hợp tác với các nhà cung cấp công nghệ để cập nhật các giải pháp tiên tiến và bảo đảm hệ thống luôn hoạt động ổn định, hiệu quả.

Hai là, các ngân hàng Việt Nam cần đẩy mạnh công tác đầu tư và bổ sung nguồn lực về tài chính bằng cách thiết lập chiến lược quản lý ngân sách cụ thể, rõ ràng. Bên cạnh đó, cần tìm kiếm những giải pháp sáng tạo nhằm tiết kiệm chi phí. Một phương án khả thi là đầu tư vào nghiên cứu và phát triển nội bộ để phát triển giải pháp công nghệ Big Data riêng, từ đó giảm thiểu sự phụ thuộc vào doanh nghiệp nước ngoài. Điều này có thể bao gồm việc hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học hoặc công ty công nghệ trong nước để phát triển giải pháp phù hợp với nhu cầu và điều kiện của thị trường Việt Nam. Bên cạnh đó, ngân hàng cũng có thể xem xét việc tận dụng các chương trình hỗ trợ từ Chính phủ hoặc tổ chức tài chính quốc tế nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính. Bằng cách này, ngân hàng không chỉ cắt giảm chi phí mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động thông qua việc ứng dụng Big Data một cách hiệu quả hơn.

Ba là, để khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn nhân sự quản lý ứng dụng Big Data, các ngân hàng cần có những chính sách đãi ngộ đối với nhân viên mới và tăng cường triển khai các khóa đào tạo năng lực chuyên môn đối với nguồn nhân lực sẵn có. Theo đó, các nhà quản trị cần phải tham khảo mô hình đã ứng dụng thành công Big Data vào hoạt động ngân hàng mà các quốc gia khác đã triển khai để đưa ra định hướng và hoạt động đào tạo phù hợp đối với nhân viên có khả năng học tập tốt về ứng dụng hiệu quả Big Data. Ngân hàng cần triển khai các khóa học lập trình, phân tích và xử lý dữ liệu lưu trữ. Đây được xem là phương án tối ưu khi ngân hàng đã tạo được nguồn nhân lực trung thành. Bên cạnh đó, cũng cần tạo cơ hội cho nhân viên được đào tạo thêm các ngôn ngữ lập trình ứng dụng trong xử lý, phân tích dữ liệu như R, Python, SQL để chủ động trong xử lý dữ liệu và có cái nhìn bao quát hơn về hệ thống dữ liệu6. Tuy nhiên, các ngân hàng cũng nên cân nhắc việc tuyển dụng nguồn nhân lực mới đã được đào tạo chuyên môn kỹ càng và có khả năng giải quyết thành thạo công việc.

Bốn là, pháp luật cần có những quy định hoàn thiện hơn nhằm mục tiêu tăng cường mức độ bảo mật và quản lý dữ liệu thông tin khách hàng. Bảo mật dữ liệu là một yếu tố quan trọng trong việc ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng đã được quy định tại Điều 38 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Điều 13 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, tuy nhiên còn một số bất cập khi triển khai ứng dụng Big Data.Bởi lẽ, khi các ngân hàng thực hiện ứng dụng Big Data đồng nghĩa với việc thông tin cá nhân của khách hàng được số hóa và lưu trữ trong các thuật toán của nguồn dữ liệu. Đây là mối quan tâm lớn của tội phạm an ninh mạng có ý đồ thu thập thông tin để sử dụng vào mục đích xấu. Thế nên, cần có những quy định bổ sung mang tính cụ thể, chặt chẽ hơn đối với việc ứng dụng Big Data vào hoạt động ngân hàng tại Việt Nam dựa trên những quy định nền tảng đã có. Bên cạnh đó, ngân hàng cũng cần có những hành động phối hợp với các đơn vị liên quan trong việc thiết lập và duy trì chính sách bảo mật dữ liệu nghiêm ngặt để bảo vệ thông tin của khách hàng khỏi các mối đe dọa như tấn công mạng và rò rỉ dữ liệu. Điều này bao gồm triển khai giải pháp bảo mật tiên tiến như mã hóa dữ liệu, hệ thống phát hiện xâm nhập và các công cụ quản lý rủi ro. Việc thiết lập các tiêu chuẩn và quy định về bảo mật dữ liệu, cùng với việc đào tạo nhân viên về quy trình bảo mật là rất quan trọng. Các ngân hàng cần thực hiện kiểm tra bảo mật định kỳ để phát hiện và khắc phục lỗ hổng bảo mật kịp thời7.

4. Kết luận

Ứng dụng Big Data trong hoạt động ngân hàng tại Việt Nam mang lại nhiều lợi ích quan trọng, bao gồm cả công tác cải thiện quản lý rủi ro và phát hiện gian lận đến nâng cao trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa tiềm năng của Big Data, các ngân hàng cần phải vượt qua thách thức hiện tại như thiếu cơ sở hạ tầng công nghệ, nguồn lực tài chính còn eo hẹp, nguồn nhân lực chưa đáp ứng và vấn đề bảo mật chưa thực sự bảo đảm. Để giải quyết những vấn đề này, các ngân hàng cần đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ thông tin, có chiến lược quản lý tài chính hiệu quả, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và cải thiện quy định bảo mật. Những nỗ lực này không chỉ giúp nâng cao chất lượng của hoạt động ngân hàng mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ, duy trì tính cạnh tranh trong thị trường tài chính ngày càng phát triển.

1 https://1office.vn/cau-hoi-phong-van-nhan-su

2 Đào Lê Kiều Oanh, Huỳnh Lê Xuân Uyên (2023), Xu hướng ứng dụng AI trong sự phát triển của ngành Ngân hàng, Tạp chí Ngân hàng, truy cập ngày 10/9/2024, https://tapchinganhang.gov.vn/xu-huong-ung-dung-tri-tue-nhan-tao-trong-su-phat-trien-cua-nganh-ngan-hang.htm

3 MBBank phát hành báo cáo “Ứng dụng Big Data và AI trong ngân hàng”, Kinh tế Sài Gòn Online, truy cập ngày 10/9/2024, https://thesaigontimes.vn/mbbank-phat-hanh-bao-cao-ung-dung-big-data-va-ai-trong-ngan-hang/

4 Vietnam Report (2023), Top 10 ngân hàng thương mại Việt Nam uy tín năm 2023, truy cập ngày 10/9/2024, https://vietnamreport.net.vn/Top-10-Ngan-hang-thuong-mai-Viet-Nam-uy-tin-nam-2023-10599-1067.html

5 Chuyển đổi số trong sản xuất Industry 4.0 có lợi ích gì? truy cập ngày 10/9/2024, https://vnatech.com.vn/chuyen-doi-so-trong-san-xuat-industry-4-0/

6 Đào Mỹ Hằng, Đặng Thu Hoài (2021), Ứng dụng Big data - Thách thức đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam, truy cập ngày 10/9/2024, https://tailieu.vn/doc/ung-dung-du-lieu-lon-thach-thuc-doi-voi-cac-ngan-hang-thuong-mai-viet-nam-2349642.html

7 Tối ưu hiệu quả website: Tăng lượng truy cập, đẩy mạnh doanh thu, truy cập ngày 10/9/2024, https://www.vlink.asia/toi-uu-hieu-qua-website-tang-luong-truy-cap-day-manh-doanh-thu-74746.link

Tài liệu tham khảo:

1. Đào Lê Kiều Oanh, Huỳnh Lê Xuân Uyên (2023), Xu hướng ứng dụng AI trong sự phát triển của ngành Ngân hàng, Tạp chí Ngân hàng, truy cập ngày 10/9/2024, https://tapchinganhang.gov.vn/xu-huong-ung-dung-tri-tue-nhan-tao-trong-su-phat-trien-cua-nganh-ngan-hang.htm

2. Đào Mỹ Hằng, Đặng Thu Hoài (2021), Ứng dụng Big Data - Thách thức đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam, truy cập ngày 10/9/2024, https://tailieu.vn/doc/ung-dung-du-lieu-lon-thach-thuc-doi-voi-cac-ngan-hang-thuong-mai-viet-nam-2349642.html

3. https://1office.vn/cau-hoi-phong-van-nhan-su

4. MBBank phát hành báo cáo “Ứng dụng Big Data và AI trong ngân hàng”, Kinh tế Sài Gòn Online, truy cập ngày 10/9/2024, https://thesaigontimes.vn/mbbank-phat-hanh-bao-cao-ung-dung-big-data-va-ai-trong-ngan-hang/

5. Tối ưu hiệu quả website: Tăng lượng truy cập, đẩy mạnh doanh thu, truy cập ngày 10/9/2024, https://www.vlink.asia/toi-uu-hieu-qua-website-tang-luong-truy-cap-day-manh-doanh-thu-74746.link

6. Top 10 ngân hàng thương mại Việt Nam uy tín năm 2023, truy cập ngày 10/9/2024, https://vietnamreport.net.vn/Top-10-Ngan-hang-thuong-mai-Viet-Nam-uy-tin-nam-2023-10599-1067.html

7. Chuyển đổi số trong sản xuất Industry 4.0 có lợi ích gì? truy cập ngày 10/9/2024, https://vnatech.com.vn/chuyen-doi-so-trong-san-xuat-industry-4-0/

Ths. Trần Linh Huân, Nguyễn Thị Mỹ Dung
Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh

Tin bài khác

Hợp tác quốc tế trong phòng, chống rửa tiền: Vai trò của Việt Nam trong mạng lưới khu vực và toàn cầu

Hợp tác quốc tế trong phòng, chống rửa tiền: Vai trò của Việt Nam trong mạng lưới khu vực và toàn cầu

Trong bối cảnh hợp tác quốc tế về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố ngày càng được tăng cường, bài viết làm rõ vai trò chủ động của Việt Nam trong các cơ chế khu vực và toàn cầu, đồng thời phân tích thách thức và định hướng nâng cao vị thế, uy tín và hiệu quả đóng góp của Việt Nam trong hợp tác quốc tế về phòng, chống rửa tiền.
Vai trò của bộ phận tuân thủ trong kỷ nguyên số: Từ chức năng kiểm soát đến trụ cột kiến tạo niềm tin

Vai trò của bộ phận tuân thủ trong kỷ nguyên số: Từ chức năng kiểm soát đến trụ cột kiến tạo niềm tin

Bài viết phân tích quá trình chuyển dịch vai trò của bộ phận tuân thủ trong kỷ nguyên số, từ chức năng kiểm soát mang tính tuân thủ pháp lý sang trụ cột chiến lược trong hệ thống quản trị doanh nghiệp, góp phần kiến tạo niềm tin, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và thúc đẩy phát triển bền vững của các tổ chức tài chính - ngân hàng.
Chuyển đổi số ngân hàng năm 2025: Kết nối dữ liệu và giữ vững niềm tin số

Chuyển đổi số ngân hàng năm 2025: Kết nối dữ liệu và giữ vững niềm tin số

Với quan điểm, chủ trương nhất quán của Chính phủ: “Người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể và là động lực chính của công cuộc chuyển đổi số ngành Ngân hàng”; “dữ liệu là nền tảng cốt lõi, tài sản quan trọng và nguồn lực chiến lược, quyết định hiệu quả chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo giá trị mới cho ngành Ngân hàng và nền kinh tế”, năm 2025 ngành Ngân hàng tiếp tục hoàn thành một năm chuyển mình mang tính chiến lược, khẳng định vai trò huyết mạch của nền kinh tế không chỉ qua dòng tiền mà còn ở sự kết nối dữ liệu và niềm tin số.
Kinh tế Việt Nam 2025: Thành tựu bứt phá trên nền tảng điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, nhạy bén

Kinh tế Việt Nam 2025: Thành tựu bứt phá trên nền tảng điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, nhạy bén

Năm 2025 khép lại với những dấu ấn tăng trưởng nổi bật của kinh tế Việt Nam, bất chấp bối cảnh quốc tế nhiều biến động. Tăng trưởng GDP vượt 8%, lạm phát được kiểm soát và các cân đối lớn duy trì ổn định đã cho thấy hiệu quả rõ nét của điều hành vĩ mô, trong đó chính sách tiền tệ linh hoạt, nhạy bén đóng vai trò then chốt, tạo bệ đỡ cho phục hồi và phát triển.
Chính sách tiền tệ góp phần quan trọng trong tăng trưởng kinh tế năm 2025

Chính sách tiền tệ góp phần quan trọng trong tăng trưởng kinh tế năm 2025

Sáng 31/12, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngân hàng năm 2026. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham dự và chỉ đạo Hội nghị. Giai đoạn 2021 - 2025 là một nhiệm kỳ ghi dấu ấn đặc biệt của ngành Ngân hàng. Những nỗ lực bền bỉ của toàn hệ thống ngân hàng đã tạo nên nhiều thành tựu nổi bật, là những gam màu sáng trong bức tranh tổng thể của nền kinh tế Việt Nam, góp phần quan trọng vào ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đó cũng là nền tảng vững chắc, tạo thế và lực để ngành Ngân hàng vững bước tiến vào chặng đường phát triển mới.
Tác động của cấu trúc nguồn vốn huy động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam: Vai trò điều tiết của vốn chủ sở hữu

Tác động của cấu trúc nguồn vốn huy động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam: Vai trò điều tiết của vốn chủ sở hữu

Nghiên cứu này làm rõ tác động của tiền gửi khách hàng và nguồn vốn phi tiền gửi đến khả năng sinh lời của ngân hàng, đồng thời chỉ ra vai trò điều tiết quan trọng của vốn chủ sở hữu trong mối quan hệ này. Kết quả thực nghiệm cung cấp thêm cơ sở khoa học cho việc tối ưu hóa cấu trúc nguồn vốn và định hướng chính sách nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng Việt Nam.
Tác động của tín dụng xanh đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thương mại tại các quốc gia ASEAN

Tác động của tín dụng xanh đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thương mại tại các quốc gia ASEAN

Bài viết phân tích vai trò của tín dụng xanh trong bối cảnh các quốc gia ASEAN đối mặt với thách thức biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững, qua đó làm rõ tác động tích cực của tín dụng xanh đến hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần, đồng thời xem xét mức độ ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế vĩ mô trong mối quan hệ này.
Khẩu vị rủi ro và rủi ro phá sản: Bằng chứng thống kê từ các ngân hàng thương mại Việt Nam

Khẩu vị rủi ro và rủi ro phá sản: Bằng chứng thống kê từ các ngân hàng thương mại Việt Nam

Nghiên cứu đề xuất hàm ý chính sách cho các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý: Các ngân hàng cần định hình và vận dụng khẩu vị rủi ro như một chiếc la bàn xuyên suốt quá trình quản trị; đồng thời, cần chủ động trích lập dự phòng dựa trên các dự báo và kịch bản kinh tế vĩ mô, tăng cường giám sát sớm để phát hiện kịp thời các dấu hiệu suy giảm chất lượng tín dụng, xử lý nợ xấu một cách dứt khoát nhằm tránh hiệu ứng tích tụ rủi ro.
Xem thêm
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Điểm tựa vững chắc cho ổn định kinh tế và niềm tin thị trường

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Điểm tựa vững chắc cho ổn định kinh tế và niềm tin thị trường

Trong bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế nhiều biến động, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã phát huy vai trò trung tâm trong điều hành chính sách tiền tệ giai đoạn 2023 - 2025, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững giai đoạn 2025 - 2030.
Một số luận điểm về áp dụng chuẩn mực IFRS S1, IFRS S2 đối với các ngân hàng tại Việt Nam

Một số luận điểm về áp dụng chuẩn mực IFRS S1, IFRS S2 đối với các ngân hàng tại Việt Nam

Bài viết phân tích một số luận điểm về áp dụng chuẩn mực IFRS S1, IFRS S2 (hai chuẩn mực báo cáo bền vững toàn cầu đầu tiên do Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB) thuộc Tổ chức Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS Foundation) ban hành năm 2023, giúp doanh nghiệp công bố thông tin về rủi ro và cơ hội liên quan đến phát triển bền vững (S1) và khí hậu (S2) một cách nhất quán, minh bạch, hỗ trợ nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư, hướng tới một ngôn ngữ chung cho báo cáo bền vững trên toàn thế giới) đối với các ngân hàng tại Việt Nam và làm rõ vai trò của hai chuẩn mực báo cáo bền vững này như “ngôn ngữ chung” nhằm giúp hệ thống ngân hàng minh bạch hóa rủi ro cũng như cơ hội khí hậu, từng bước hội nhập sâu vào dòng chảy tài chính toàn cầu.
Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về thương mại điện tử gắn với bảo đảm an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng tại Việt Nam

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về thương mại điện tử gắn với bảo đảm an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng tại Việt Nam

Luật Thương mại điện tử năm 2025 ra đời trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ đã tạo ra những thay đổi quan trọng đối với hệ sinh thái thương mại điện tử, đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm phát huy vai trò của hệ thống tài chính - ngân hàng và bảo đảm an toàn, ổn định cho nền kinh tế số Việt Nam.
Các sự kiện, hoạt động tiêu biểu của Quốc hội năm 2025

Các sự kiện, hoạt động tiêu biểu của Quốc hội năm 2025

Ngày 01/01/2026, Văn phòng Quốc hội công bố 10 sự kiện, hoạt động tiêu biểu của Quốc hội năm 2025
Kiến thiết và vận hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát - Kinh nghiệm từ Anh, Hàn Quốc và một số gợi mở cho Việt Nam

Kiến thiết và vận hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát - Kinh nghiệm từ Anh, Hàn Quốc và một số gợi mở cho Việt Nam

Đối với Việt Nam, việc ban hành các văn bản pháp luật đã phần nào đánh dấu bước khởi đầu quan trọng trong xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (viết tắt là cơ chế thử nghiệm), đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng. Tuy nhiên, để cơ chế thử nghiệm thực sự phát huy hiệu quả, Việt Nam cần hoàn thiện khung pháp lý tổng thể, thiết lập quy trình minh bạch, cơ chế giám sát rủi ro chặt chẽ và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, đồng thời cần gắn với mục tiêu phát triển bền vững và chuyển đổi số quốc gia.
Thanh toán xuyên biên giới - Góc nhìn quốc tế và kiến nghị, giải pháp

Thanh toán xuyên biên giới - Góc nhìn quốc tế và kiến nghị, giải pháp

Trong bối cảnh toàn cầu hóa tài chính diễn ra ngày càng sâu rộng, thanh toán xuyên biên giới không chỉ là hạ tầng hỗ trợ thương mại và đầu tư quốc tế, mà còn trở thành thước đo năng lực hội nhập, mức độ hiện đại hóa hệ thống tài chính - ngân hàng của mỗi quốc gia.
Sự phục hồi và mở rộng thị trường ngoại hối toàn cầu trong bối cảnh biến động của nền kinh tế thế giới

Sự phục hồi và mở rộng thị trường ngoại hối toàn cầu trong bối cảnh biến động của nền kinh tế thế giới

Kết quả khảo sát năm 2025 của Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) cho thấy thị trường ngoại hối toàn cầu đã sôi động trở lại từ đầu quý II/2025, với quy mô giao dịch tăng mạnh dưới tác động của bất ổn kinh tế, biến động tỉ giá USD và những điều chỉnh chiến lược phòng hộ, đầu cơ của các chủ thể tham gia thị trường.
Sự ấm lên toàn cầu và cơ chế truyền dẫn đến lạm phát

Sự ấm lên toàn cầu và cơ chế truyền dẫn đến lạm phát

Bài viết phân tích cơ chế truyền dẫn từ sự ấm lên toàn cầu đến lạm phát, làm rõ vai trò của các cú sốc khí hậu, chi phí chuyển đổi xanh và suy giảm năng suất lao động đối với động thái giá cả, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu các ngân hàng trung ương phải tích hợp rủi ro khí hậu vào khung phân tích và điều hành chính sách trong bối cảnh “lạm phát khí hậu” ngày càng hiện hữu.
Khung pháp lý áp dụng phương pháp xếp hạng nội bộ khi thực hiện chuẩn mực an toàn vốn: Thông lệ quốc tế và kinh nghiệm cho Việt Nam

Khung pháp lý áp dụng phương pháp xếp hạng nội bộ khi thực hiện chuẩn mực an toàn vốn: Thông lệ quốc tế và kinh nghiệm cho Việt Nam

Bài viết tổng hợp và phân tích hệ thống quy định của Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng, kết hợp với kinh nghiệm triển khai khuôn khổ pháp lý để áp dụng xếp hạng nội bộ từ Liên minh châu Âu và các quốc gia châu Á điển hình (Singapore, Thái Lan, Malaysia...). Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các định hướng cụ thể nhằm giúp Việt Nam xây dựng một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, phù hợp với thực tiễn trong nước, tiến tới áp dụng thành công xếp hạng nội bộ theo thông lệ quốc tế.
Ảnh hưởng của minh bạch thông tin đến mức độ chủ động vay vốn của doanh nghiệp

Ảnh hưởng của minh bạch thông tin đến mức độ chủ động vay vốn của doanh nghiệp

Quyết định vay vốn của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố ngoài thị trường tài chính thuần túy, trong đó môi trường thông tin và thể chế ngày càng nổi lên như những biến số quan trọng. Trên cơ sở phân tích định lượng, bài viết đánh giá vai trò của tự do ngôn luận trong mối quan hệ giữa tham nhũng và sự nản lòng vay vốn ngân hàng.

Thông tư số 61/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về mạng lưới hoạt động của ngân hàng thương mại

Thông tư số 60/2025/TT-NHNN quy định điều kiện, hồ sơ và thủ tục chấp thuận việc góp vốn, mua cổ phần của tổ chức tín dụng

Thông tư số 57/2025/TT-NHNN quy định các hạn chế, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tài chính vi mô

Thông tư số 49/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định điều kiện, hồ sơ và thủ tục chấp thuận việc góp vốn, mua cổ phần của tổ chức tín dụng

Thông tư số 48/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung một số điều của một số Thông tư của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong lĩnh vực quản lý, giám sát ngân hàng liên quan đến cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thay đổi cơ cấu, tổ chức bộ máy

Thông tư số 47/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Hướng dẫn thủ tục chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với việc niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán nước ngoài của tổ chức tín dụng cổ phần

Thông tư số 46/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định quản lý và sử dụng mạng máy tính của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Thông tư số 45/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 18/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động thẻ ngân hàng

Thông tư số 44/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 07/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động đại lý thanh toán

Thông tư số 43/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 08/2022/TT-NHNN quy định về trình tự, thủ tục giám sát ngân hàng