Năm 2025, kinh tế thế giới đang trải qua sự suy giảm đáng kể so với dự báo trước đây; theo đó, tăng trưởng kinh tế dự kiến sẽ giảm xuống 2,3% GDP và tăng trưởng thương mại giảm xuống 1,7%, lạm phát toàn cầu cũng giảm từ 5,9% năm 2024 xuống còn 4,5% năm 2025. Căng thẳng thương mại vẫn tiếp tục là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến tăng trưởng toàn cầu năm 2025 và xoay quanh việc Chính phủ Mỹ đã điều chỉnh chính sách thuế đối ứng với phần còn lại của thế giới…, với trọng tâm nhắm vào các đối tác thương mại chính, bao gồm Canada, Trung Quốc và Mexico. Trong năm 2025, tăng trưởng toàn cầu có sự điều chỉnh giảm đáng kể so với dự báo hồi đầu năm nay của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF).
 |
| Năm 2025 được kỳ vọng là một năm đánh dấu sự phục hồi ổn định hơn của nền kinh tế toàn cầu (Ảnh minh họa, nguồn: Internet) |
1. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm và không đồng đều
Kinh tế toàn cầu nửa đầu năm 2025 tiếp tục chứng kiến tốc độ tăng trưởng chậm, không đồng đều giữa các khu vực và được dự báo ở mức 3,3% cho cả năm 2025 và 2026 - gần như không thay đổi so với dự báo tháng 10/2024 của IMF, nhưng với sự phân hóa mạnh trong triển vọng tăng trưởng giữa các khu vực.
Tuy nhiên, các dự báo cũng đã trải qua những điều chỉnh đáng kể trong nửa đầu năm 2025: IMF đã cắt giảm dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống 2,8% năm 2025, giảm 0,5 điểm phần trăm so với ước tính trước đó. Ngân hàng Thế giới (WB) thậm chí còn bi quan hơn, dự báo tăng trưởng suy yếu, xuống 2,3% trong năm 2025 - một sự hạ điều chỉnh đáng kể so với dự báo trước đó. (Bảng 1)
Bảng 1: Dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2025 (đơn vị: %)
 |
| Nguồn: IMF (2025), WB (2025) |
Điều đáng chú ý là các dự báo tăng trưởng toàn cầu đã được điều chỉnh giảm đáng kể so với bản cập nhật tháng 01/2025 của IMF, phản ánh mức thuế quan hiệu quả ở mức chưa từng thấy trong một thế kỷ và môi trường rất khó dự đoán.
Mặc dù tăng trưởng suy yếu, lạm phát toàn cầu dự kiến sẽ giảm đều đặn, từ 6,8% năm 2023 xuống 5,9% năm 2024 và 4,5% năm 2025. Tuy nhiên, lạm phát trung bình của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) được dự báo ở mức 4,2% năm 2025 và 3,2% năm 2026, với các dự báo lạm phát trước đó đã được điều chỉnh tăng do các rào cản thương mại leo thang.
Lạm phát được dự báo giảm xuống 3,4% năm 2025, mặc dù kết quả này sẽ phụ thuộc vào cách thức phát triển của các hạn chế thương mại. Tại các nước phát triển, lạm phát dự kiến sẽ ổn định quanh mục tiêu của các ngân hàng trung ương, tạo ra không gian cho việc tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ một cách từ từ. Cuộc chiến chống lạm phát được coi là điểm sáng đầu tiên của kinh tế thế giới năm 2025. Về cơ bản, lạm phát toàn cầu đang được kiềm chế hiệu quả, cho phép các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng. Tuy nhiên, lạm phát trong lĩnh vực dịch vụ vẫn cao, gần gấp đôi mức trước đại dịch Covid-19.
Nền kinh tế Hoa Kỳ trải qua sự điều chỉnh mạnh trong dự báo tăng trưởng nửa đầu năm 2025. IMF đã cắt giảm dự báo tăng trưởng của Mỹ năm 2025 xuống 1,8%, giảm từ mức 2,7% trước đó, chủ yếu do tác động của căng thẳng thương mại và chính sách thuế quan mới. Mức tăng trưởng 2,8% năm 2024 chủ yếu nhờ cải thiện chi tiêu hộ gia đình, đặc biệt trong mùa mua sắm cuối năm. Mặc dù IMF chưa dự báo suy thoái tại Mỹ, song xác suất suy thoái hiện được đánh giá ở mức 40%, tăng từ 25% vào tháng 10/2024.
Khu vực châu Âu dự báo tăng trưởng GDP thực tế năm 2025 ở mức 1,1% tại Liên minh châu Âu (EU) và 0,9% tại khu vực đồng Euro, tương tự như tốc độ đạt được năm 2024. Khu vực châu Âu tiếp tục phục hồi chậm sau đợt suy thoái năm 2023, chủ yếu bị ảnh hưởng bởi giá năng lượng cao và lạm phát. Thu nhập khả dụng của hộ gia đình tại khu vực đồng Euro tiếp tục tăng với tốc độ lành mạnh trong nửa đầu năm 2025, được hỗ trợ bởi mở rộng việc làm và phục hồi tiền lương thực tế. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã thực hiện các đợt cắt giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng.
Tại Trung Quốc, theo số liệu chính thức từ Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc, mức tăng trưởng năm 2024 đạt 5,0%, tuy nhiên năm 2025 dự báo được điều chỉnh giảm xuống 4,5%. Các thách thức chính bao gồm lĩnh vực bất động sản khó khăn, nhu cầu trong nước yếu và xuất khẩu chậm. Trung Quốc sẽ đối mặt với nhiều trở ngại hơn nếu Tổng thống Trump thực hiện đề xuất tăng thuế quan. Chính phủ Trung Quốc có khả năng phản ứng bằng chính sách hỗ trợ lớn hơn và thúc đẩy nhu cầu trong nước. Tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ đã giảm từ 19,1% năm 2018, cho thấy sự đa dạng hóa thị trường của Trung Quốc.
Hiện tại, Ấn Độ, Indonesia và Philippines là các điểm sáng về tăng trưởng kinh tế, nhờ sự gia tăng xuất khẩu, nhu cầu địa phương, chi tiêu chính phủ cho cơ sở hạ tầng và khuyến khích đầu tư khu vực tư nhân. Dòng vốn đầu tư vào Ấn Độ và ASEAN tiếp tục tăng mạnh nhờ chỉ số tín nhiệm doanh nghiệp mạnh mẽ và mức định giá hấp dẫn.
Khu vực Mỹ Latinh và Caribbean có mức tăng trưởng năm 2024 là 2,1%; dự báo năm 2025 tăng lên 2,5%. Brazil đạt 3,0% năm 2024 nhưng dự kiến có thể chậm lại xuống 2,2% năm 2025 do áp lực lạm phát dai dẳng và lãi suất cao. Argentina là quốc gia có mức tăng trưởng thấp nhất khu vực ở -3,5% năm 2024.
2. Thương mại toàn cầu tiếp tục căng thẳng
Các phát ngôn về thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa qua đã gây ra những căng thẳng đáng lo ngại về thương mại toàn cầu. WB cũng đưa ra những dự báo tương tự bi quan, dự kiến tăng trưởng sẽ suy yếu xuống 2,3% vào năm 2025 - một mức giảm đáng kể so với các dự báo trước đó, với chỉ một sự phục hồi nhẹ được dự kiến trong giai đoạn 2026 - 2027.
Mức thuế quan này được coi là chưa từng có trong lịch sử gần đây. Theo đó, Tổng thống Trump đã ký 3 sắc lệnh hành chính vào 01/02/2025, áp dụng thuế quan 25% đối với hầu hết các mặt hàng nhập khẩu từ Canada và Mexico và 10% đối với toàn bộ hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Theo thời gian, mức thuế quan này đã được điều chỉnh tăng, với những thay đổi bắt đầu từ năm 2025 khi có những mức tăng 10 điểm phần trăm áp dụng riêng cho Trung Quốc, bao gồm tất cả hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.
Các biện pháp thuế quan này đã tạo ra tác động lan tỏa rộng rãi. Sự leo thang căng thẳng thương mại không chỉ tác động trực tiếp thông qua thuế quan mà còn tạo ra sự bất ổn chính sách nghiêm trọng. Tăng trưởng toàn cầu cũng dự kiến sẽ chậm lại nếu các hạn chế thương mại leo thang hoặc sự bất định chính sách tiếp tục diễn ra.
Các doanh nghiệp đã phản ứng bằng cách cắt giảm hoạt động kinh doanh do sự bất định này. Tình trạng bất ổn chính sách đã khiến nhiều công ty phải điều chỉnh chiến lược đầu tư và mua sắm, tạo ra hiệu ứng domino trong toàn bộ hệ thống kinh tế toàn cầu.
Lệnh này yêu cầu áp thuế quan 25% đối với tất cả hàng nhập khẩu từ Mexico và tất cả hàng nhập khẩu từ Canada ngoại trừ dầu và năng lượng, sẽ bị đánh thuế 10%. Điều này cho thấy căng thẳng thương mại hiện tại đã mở rộng ra ngoài mối quan hệ truyền thống Mỹ - Trung Quốc.
Tổng thống Trump đã làm rõ ý định tiến hành áp thuế quan đối với Canada và Mexico vào ngày 4/3/2025. Thuế quan là 25% bổ sung đối với tất cả hàng nhập khẩu từ Canada và Mexico (ngoại trừ tài nguyên năng lượng và khoáng sản của Canada, sẽ phải đối mặt với thuế quan 10%). Việc mở rộng này đã tạo ra một mạng lưới căng thẳng thương mại phức tạp, ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống thương mại toàn cầu.
Tình hình căng thẳng thương mại toàn cầu năm 2025 đã tạo ra những thách thức chưa từng có trong nhiều thập kỷ. Với các mức thuế quan cao nhất trong một thế kỷ và sự mở rộng căng thẳng sang nhiều đối tác thương mại, thế giới đang đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng đối với tăng trưởng kinh tế và ổn định thương mại quốc tế. Các tác động của cuộc chiến tranh thương mại này không chỉ giới hạn trong các quốc gia trực tiếp tham gia mà còn lan tỏa ra toàn bộ hệ thống kinh tế toàn cầu.
3. Các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế thế giới
Năm 2025 được kỳ vọng là một năm đánh dấu sự phục hồi ổn định hơn của nền kinh tế toàn cầu, trong bối cảnh lạm phát tại các nền kinh tế phát triển đang được kiểm soát hiệu quả. Tại Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đã giảm xuống mức 2,4% vào quý II/2025, gần sát mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cho phép cơ quan này bắt đầu nới lỏng chính sách tiền tệ với đợt cắt giảm lãi suất đầu tiên vào tháng 5/2025 (IMF, 2025). Tương tự, ECB và Ngân hàng Anh (BoE) cũng đã lần lượt giảm lãi suất, tạo điều kiện để chi tiêu hộ gia đình và đầu tư doanh nghiệp phục hồi tích cực hơn.
Một số điểm tích cực ghi nhận, đó là chi phí năng lượng trên toàn cầu năm 2025 có xu hướng ổn định và ít biến động hơn so với giai đoạn hậu Covid-19. Giá dầu Brent duy trì ở mức 75 - 80 USD/thùng trong nửa đầu năm 2025, trong khi giá khí đốt tại châu Âu giảm mạnh nhờ vào mùa đông không quá khắc nghiệt và sự gia tăng nhập khẩu LNG (khí thiên nhiên hóa lỏng) từ Mỹ và Qatar (IEA, 2025). Sự gia tăng sản lượng từ năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời và điện gió tại châu Âu và Trung Quốc, cũng góp phần làm giảm giá điện và giảm áp lực chi phí sản xuất cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục phục hồi sau nhiều năm gián đoạn. Tình trạng tắc nghẽn tại các tuyến vận tải trọng yếu như kênh đào Suez và kênh Panama đã được cải thiện, trong khi ngành logistics tại Đông Nam Á và Trung Quốc đã thích ứng tốt hơn với các cú sốc địa chính trị và thời tiết cực đoan (UNCTAD, 2025). Đặc biệt, các ngành công nghệ cao như bán dẫn và pin điện đã ghi nhận mức đầu tư lớn, hỗ trợ cho sự phục hồi của ngành sản xuất toàn cầu.
Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế xanh tiếp tục là động lực tăng trưởng chính. Việc ứng dụng AI thế hệ mới (AI 5.0) trong các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, tài chính, giáo dục và quản lý đô thị đã giúp nâng cao năng suất lao động và tạo ra các mô hình kinh doanh mới (WB, 2025). Đồng thời, các hoạt động liên kết kinh tế khu vực và toàn cầu vẫn được duy trì, đặc biệt là sau sự mở rộng chính thức của BRICS vào tháng 01/2024 với việc kết nạp thêm Ai Cập, Ethiopia, Iran, Saudi Arabia và UAE. Điều này làm gia tăng sức ảnh hưởng của nhóm trong việc định hình trật tự kinh tế toàn cầu và thúc đẩy hợp tác thương mại sử dụng nội tệ (UN DESA, 2025).
Mặc dù triển vọng tăng trưởng có dấu hiệu cải thiện, kinh tế toàn cầu năm 2025 vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức lớn, trong đó nổi bật là tình hình địa chính trị phức tạp. Căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn chưa hạ nhiệt, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và chuỗi cung ứng bán dẫn. Đồng thời, xung đột quân sự giữa Nga và Ukraine tiếp tục kéo dài, trong khi chiến sự tại Gaza có nguy cơ lan rộng sang khu vực rộng lớn hơn là Trung Đông, gây ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu và tâm lý đầu tư (Geopolitical Risk Index, 2025).
Một trong những rào cản chính đối với tăng trưởng bền vững là mức nợ công cao tại nhiều quốc gia. Dù các ngân hàng trung ương đã bắt đầu cắt giảm lãi suất, nhưng mặt bằng lãi suất thực tế vẫn cao so với giai đoạn 2010 - 2020. Điều này khiến chi phí vay vốn cho chính phủ và doanh nghiệp tăng cao, làm hạn chế không gian tài khóa để triển khai các gói kích thích kinh tế (OECD, 2025). Đặc biệt, các nền kinh tế mới nổi như Argentina, Pakistan hay Ai Cập đang đối mặt với áp lực tài chính lớn do đồng nội tệ mất giá và dòng vốn rút ra mạnh.
Kinh tế Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, phục hồi không như kỳ vọng là một yếu tố khiến triển vọng tăng trưởng toàn cầu thiếu vững chắc. Lĩnh vực bất động sản tiếp tục là “điểm nghẽn” với hàng trăm dự án bị đình trệ và lòng tin thị trường suy giảm. Các chính sách kích cầu trong nước chưa tạo được hiệu ứng lan tỏa đủ lớn do tâm lý tiêu dùng còn yếu (IMF, 2025).
Thị trường lao động cũng cho thấy dấu hiệu phân hóa mạnh. Tại các nền kinh tế phát triển, tình trạng thiếu hụt lao động có kỹ năng số diễn ra phổ biến, trong khi tỉ lệ thất nghiệp ở thanh niên tại các nước như Tây Ban Nha, Hy Lạp, Tunisia vẫn ở mức trên 20% (ILO, 2025). Sự lan rộng của tự động hóa và AI cũng làm gia tăng nguy cơ mất việc ở các ngành truyền thống như sản xuất cơ khí, dịch vụ khách hàng và hậu cần.
Cuối cùng, biến đổi khí hậu và quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch tiếp tục là thách thức kép. Trong nửa đầu năm 2025, thế giới đã chứng kiến nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán kéo dài tại Ấn Độ, lũ lụt nghiêm trọng ở Brazil và cháy rừng quy mô lớn tại Australia. Việc triển khai công nghệ xanh đòi hỏi chi phí đầu tư cao, trong khi nhiều quốc gia vẫn phụ thuộc lớn vào năng lượng hóa thạch (IPCC, 2025). Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải cân bằng giữa tăng trưởng và phát triển bền vững.
4. Kết luận
Có thể thấy, nửa đầu năm 2025 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực đối với kinh tế toàn cầu, khi các nền kinh tế lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc bắt đầu bước vào chu kỳ nới lỏng tiền tệ sau thời kỳ thắt chặt kéo dài nhằm kiểm soát lạm phát. Lạm phát tại các nước phát triển tiếp tục hạ nhiệt, tạo dư địa cho các ngân hàng trung ương điều chỉnh lãi suất theo hướng hỗ trợ tăng trưởng. Giá năng lượng ổn định, cùng với việc chuỗi cung ứng toàn cầu phục hồi dần sau các đứt gãy trong giai đoạn đại dịch và căng thẳng địa chính trị, đã góp phần làm giảm chi phí đầu vào và hỗ trợ hoạt động sản xuất - kinh doanh ở nhiều khu vực. Trong khi đó, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo thế hệ mới và quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy năng suất lao động và đổi mới mô hình tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế.
Tuy nhiên, kinh tế thế giới trong nửa đầu năm vẫn phải đối mặt với những rủi ro tiềm ẩn, đặc biệt là từ tình hình địa chính trị phức tạp. Cuộc chiến Nga - Ukraine vẫn tiếp diễn dai dẳng, trong khi xung đột tại Trung Đông có nguy cơ lan rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý thị trường và chuỗi cung ứng năng lượng. Ngoài ra, sự phục hồi chưa đồng đều giữa các khu vực, đặc biệt là tại các nền kinh tế mới nổi, tiếp tục là mối lo ngại. Các nước này đang phải đối mặt với chi phí vay vốn cao, áp lực tỉ giá và nguy cơ rút vốn từ các quỹ đầu tư quốc tế trong bối cảnh đồng USD vẫn duy trì sức mạnh tương đối. Kinh tế Trung Quốc vẫn gặp nhiều khó khăn, nhất là trong lĩnh vực bất động sản và tiêu dùng nội địa, khiến triển vọng phục hồi của khu vực châu Á - Thái Bình Dương bị ảnh hưởng đáng kể.
Dự báo cho nửa cuối năm 2025, nền kinh tế toàn cầu có thể tiếp tục cải thiện nhờ các chính sách tiền tệ nới lỏng phát huy tác dụng, trong khi tiêu dùng hộ gia đình và đầu tư doanh nghiệp được kỳ vọng tăng trưởng tích cực hơn. Đồng thời, thách thức về biến đổi khí hậu, chi phí chuyển đổi năng lượng xanh, cũng như sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp thiết cho hợp tác quốc tế trong cả lĩnh vực kinh tế và môi trường. Nửa cuối năm 2025 cũng được kỳ vọng là giai đoạn then chốt trong việc đẩy mạnh hợp tác công - tư, đặc biệt trong các lĩnh vực đổi mới công nghệ, tài chính xanh và chuyển đổi số - những trụ cột chiến lược để đảm bảo một quá trình phục hồi kinh tế bền vững và bao trùm hơn trong các năm tiếp theo.
Tóm lại, năm 2025 là một năm bản lề cho quá trình phục hồi kinh tế toàn cầu sau nhiều năm biến động, đồng thời cũng là giai đoạn thử thách năng lực ứng phó chính sách và phối hợp đa phương của các quốc gia. Việc duy trì ổn định vĩ mô, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác quốc tế sẽ là chìa khóa để định hình một nền kinh tế toàn cầu năng động, bền vững và linh hoạt hơn trong tương lai.
Tài liệu tham khảo:
1. CNBC (2025), IMF Slashes 2025 U.S. Growth Forecast to 1.8% from 2.7%, Citing Trade Tensions. April 22, 2025. https://www.cnbc.com/2025/04/22/imf-slashes-us-growth-forecast-by-nearly-one-percentage-point.html.
2. CNBC (2025), World Bank Cuts 2025 Growth Outlook to 2.3% as Trade Tariffs Weigh. June 10, 2025. https://www.cnbc.com/2025/06/10/world-bank-cuts-2025-growth-outlook-to-2point3percent-as-trade-tariffs-weigh.html.
3. IMF (2025a). World Economic Outlook Update, January 2025: Global Growth: Divergent and Uncertain. January 17, 2025. https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2025/01/17/world-economic-outlook-update-january-2025.
4. IMF (2025b), World Economic Outlook, April 2025: A Critical Juncture amid Policy Shifts. April 22, 2025. https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2025/04/22/world-economic-outlook-april-2025.
5. IMF (2025c) “The Global Economy Enters a New Era.” IMF Blog, April 22, 2025. https://www.imf.org/en/Blogs/Articles/2025/04/22/the-global-economy-enters-a-new-era.
6. Intergovernmental Panel on Climate Change (2025), Sixth Assessment Report: Climate Impacts & Global Response. Geneva, IPCC.
7. International Energy Agency (2025), World Energy Outlook 2025. Paris, IEA.
8. International Labour Organization (2025), World Employment and Social Outlook: Trends 2025. Geneva, ILO.
9. International Monetary Fund, (2025), World Economic Outlook: Restoring Confidence Amid Fragile Recovery. Washington, D.C, IMF.
10. Organisation for Economic Co-operation and Development ( 2025), Global Economic Outlook - Q2 2025. Paris, OECD.
11. United Nations Conference on Trade and Development (2025), Global Trade Update - Mid-Year 2025. Geneva: UNCTAD.
12. United Nations Department of Economic and Social Affairs (2025), World Economic Situation and Prospects 2025. New York: UN DESA.
13. World Bank (2025), Global Economic Prospects: Technology and Inclusive Growth. Washington, D.C.: World Bank.
