Đạo đức, văn minh - Những giá trị cốt lõi của Đảng

Trong không khí toàn dân tộc hân hoan đón mừng Xuân Nhâm Dần 2022 và chào mừng kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2022), chúng ta càng tự hào về chặng đường lịch sử vẻ vang của Đảng. Lịch sử chặng đường 92 năm qua là minh chứng chân lý: Sự lãnh đạo đúng đắn và sáng suốt của Đảng ta là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi, mọi chiến công, kỳ tích. Đất nước ngày càng đổi mới và phát triển, đúng như lời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định “Đất nước ta chưa bao giờ có được tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay”.

92 năm lịch sử vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam

Cách đây 92 năm, ngày 3/2/1930, dưới sự chủ trì của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, ba tổ chức cộng sản ở Việt Nam đã tiến hành hội nghị hợp nhất thành Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là sự tất yếu của lịch sử, là kết quả phát triển của phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam kết hợp với chủ nghĩa Mác - Lênin, là kết quả quá trình chuẩn bị đầy đủ về chính trị, tư tưởng và tổ chức của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước ngoặt to lớn trong lịch sử cách mạng nước ta, đánh dấu một mốc son chói lọi trên con đường phát triển của dân tộc.

Vừa mới ra đời, Đảng ta đã nắm ngay quyền lãnh đạo, hòa vào cuộc đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp ở Việt Nam, từng bước tạo thế, lực, thời cơ và chớp thời cơ “ngàn năm có một”, lãnh đạo cả dân tộc vùng dậy, làm nên cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã phá tan sự thống trị của thực dân gần một trăm năm và lật đổ chế độ phong kiến đè nặng lên Nhân dân ta, mở ra bước ngoặt vĩ đại của cách mạng, đưa dân tộc Việt Nam bước sang kỷ nguyên mới; kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, Nhân dân ta từ thân phận nô lệ đã trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ xã hội.

Ngày 2/9/1945, tại quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam châu Á. Chín năm sau đó, dân tộc Việt Nam có quyền tự hào với bè bạn năm châu vì đây là lần đầu tiên một dân tộc thuộc địa đã đánh thắng đội quân nhà nghề Pháp hùng mạnh, làm nên mốc son Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, buộc Pháp phải ký vào Hiệp định Giơ-ne-vơ tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam và các nước trên bán đảo Đông Dương, đồng thời cổ vũ Nhân dân các nước thuộc địa vùng lên “đem sức ta mà giải phóng cho ta”.

Dân tộc ta không chỉ tự hào về Đảng quang vinh, Bác Hồ vĩ đại, mà chính Đảng và Bác Hồ đã tiếp thêm sức mạnh, nguồn sống, niềm tin để cả dân tộc Việt Nam tiếp tục bước vào cuộc trường chinh chống Mỹ cứu nước hơn hai thập niên sau đó. Bằng đường lối lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt và tinh thần đấu tranh anh dũng kiên cường, bất khuất, bất chấp mọi gian khổ hy sinh, Đảng đã lãnh đạo Nhân dân ta lần lượt đánh bại các chiến lược chiến tranh tàn bạo của đế quốc Mỹ, giành nhiều thắng lợi vẻ vang mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, kết thúc 30 năm chiến tranh giải phóng dân tộc, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Những thắng lợi ấy đã đưa Nhân dân ta từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ đất nước, đưa đất nước ta từ một nước nửa phong kiến thuộc địa, thiếu đói, trở thành một nước phát triển có thế và lực, có vị trí và uy tín ngày càng cao trên trường quốc tế. Qua 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới, 30 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, tư duy lý luận của Đảng ta về đường lối đổi mới, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta ngày càng được hoàn thiện, 8 đặc trưng của chủ nghĩa xã hội mà Nhân dân ta xây dựng từng bước được hiện thực hóa sinh động trên đất nước. Chúng ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Từ một nước nghèo, cơ sở vật chất kỹ thuật, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội lạc hậu, trình độ thấp đến nay Việt Nam đã vươn lên trở thành nước đang phát triển, có thu nhập trung bình, văn hóa, xã hội tiếp tục phát triển, đời sống tinh thần và vật chất của Nhân dân được cải thiện rõ rệt; sức mạnh quốc phòng, an ninh được củng cố và tăng cường. Hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh, không ngừng mở rộng và đi vào chiều sâu, kiên quyết kiên trì bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước đồng thời đóng góp tích cực có trách nhiệm cho hòa bình, hợp tác, phát triển của thế giới và khu vực, được cộng đồng quốc tế đồng tình ủng hộ, đánh giá cao, uy tín, vị thế của Đảng, Nhà nước, thế và lực của đất nước được nâng cao. Với tiềm lực mới, vị thế mới, uy tín mới đã tạo đủ điều kiện, tiền đề cho bước phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, mở ra cơ đồ tươi sáng cho toàn dân tộc.

Lịch sử chặng đường 92 năm qua là minh chứng chân lý: Sự lãnh đạo đúng đắn và sáng suốt của Đảng ta là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi, mọi chiến công, kỳ tích. Sự lãnh đạo của Đảng ta đối với cách mạng Việt Nam từ mùa xuân năm 1930 là sự lựa chọn của dân tộc, sự lựa chọn của lịch sử.

Đạo đức, văn minh - những giá trị cốt lõi của Đảng

Phát biểu trong Lễ kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam do Trung ương Đảng tổ chức ngày 05/01/1960 tại Thủ đô Hà Nội, với niềm tự hào về công lao thành tích vẻ vang của Đảng, Bác Hồ đã chỉ ra:

“Đảng ta vĩ đại như biển rộng, như núi cao,

Ba mươi năm phấn đấu và thắng lợi biết bao nhiêu tình.

Đảng ta là đạo đức, là văn minh,

Là thống nhất, độc lập, là hòa bình ấm no.

Công ơn Đảng thật là to,

Ba mươi năm lịch sử Đảng là cả một pho lịch sử bằng vàng”.

“Đảng ta là đạo đức, là văn minh” là luận điểm vô cùng sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đạo đức được coi là giá trị cốt lõi trong nền văn hóa của mỗi dân tộc. Xây dựng “Đảng là đạo đức” là kết hợp giữa giá trị truyền thống với giá trị đạo đức cách mạng, phù hợp với xu thế và những giá trị nhân văn mà nhân loại tiến bộ hướng tới. Đạo đức của Đảng ta là sự kết tinh truyền thống văn hóa hàng nghìn năm của dân tộc, kết hợp với tinh hoa văn hóa nhân loại trên cơ sở quan điểm duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, với mục tiêu cao nhất và xuyên suốt là độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, là tự do, hạnh phúc của Nhân dân. “Đảng ta là đạo đức” trước hết được thể hiện ở những phẩm chất đạo đức cách mạng của mỗi cán bộ, đảng viên. Đức là “gốc” của người cán bộ cách mạng. “Gốc có vững, cây mới bền”.

Trong suốt những năm tháng trở thành người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải rèn luyện phẩm chất đạo đức. Vào dịp kỷ niệm 39 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (ngày 3/2/1969), Người đã viết bài báo “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”. Trong đó, Người nhắc nhở: “Mỗi cán bộ, đảng viên phải đặt lợi ích của cách mạng, của Đảng, của nhân dân lên trên hết, trước hết. Phải kiên quyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng”. Trong Di chúc của mình, Người căn dặn: “Đảng ta là một đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư”.

“Đảng là văn minh” nghĩa là Đảng tiêu biểu cho trí tuệ, là lực lượng tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể dân tộc Việt Nam, là lý tưởng hướng tới những giá trị tốt đẹp của một xã hội tiến bộ, hiện đại và không ngừng vươn lên. “Đảng là văn minh” được thể hiện ở việc Đảng phải tập hợp trong hàng ngũ của mình những quần chúng tiên phong, những người tiêu biểu cho phẩm chất đạo đức, trí tuệ, năng lực lãnh đạo và uy tín trong các giai cấp, tầng lớp, quần chúng nhân dân. Đất nước, dân tộc không thể phát triển, tiến lên phía trước nếu thiếu một đảng giữ vai trò tiên phong cùng những đảng viên kết tinh trong mình sự hiểu biết sâu sắc về lý luận và thực tiễn, biết thích ứng kịp thời, đúng đắn trước mọi diễn biến của cuộc sống, đồng thời có tầm nhìn xa, trông rộng, đề ra những quyết sách giải quyết được những vấn đề nảy sinh trong thực tại và tương lai của đất nước, dân tộc, thích nghi với thời đại. Vai trò tiên phong, tính chất văn minh của một đảng cầm quyền là biết dựa vào quần chúng nhân dân, phát huy được trí tuệ, sức mạnh của Nhân dân, chuyển hóa thành sức mạnh của Đảng để phục vụ mục tiêu, lợi ích của dân tộc, đất nước và Nhân dân.

Văn hóa dân tộc kết hợp với văn hóa của thời đại là cơ sở cho sự hình thành, củng cố, phát triển văn hóa của Đảng; đồng thời văn hóa của Đảng làm giàu thêm kho tàng văn hóa dân tộc. Khi nói về văn hóa của một đảng cầm quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên lên hàng đầu, coi đây là vấn đề cốt lõi. Đạo đức cách mạng cao cả được thể hiện ở phẩm chất của từng cán bộ, đảng viên suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng, đặt lợi ích của Đảng, của Nhân dân, của dân tộc lên trên hết; có cuộc sống giản dị, trong sạch, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Cán bộ cách mạng phải lấy “đạo đức làm gốc”. Để gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hóa trong mọi hoạt động của Đảng ta, Đảng phải thường xuyên đổi mới và chỉnh đốn. Việc giữ gìn và nâng cao, bổ sung các giá trị văn hóa vừa có tính quy luật, vừa là một việc làm thường xuyên, là trách nhiệm của mỗi tổ chức, cấp ủy đảng và mọi cán bộ, đảng viên.

Tiếp tục xây dựng Đảng thật sự là đạo đức, là văn minh

Nói “Đảng ta là đạo đức, là văn minh” là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã không những tự hào về kỳ tích vẻ vang của Đảng mà còn đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ cao hơn, sâu sắc hơn đối với Đảng, đặc biệt là đối với công tác xây dựng Đảng. Người đã đem sự tiến bộ của văn minh nhân loại về phối hợp với tinh thần yêu nước của đạo đức truyền thống Việt Nam và đã tạo nên được một sức sống, sức mạnh mới vô biên cho Đảng ta. Tuy có tính độc lập tương đối nhưng đạo đức và văn minh là sự thống nhất hữu cơ giữa hai mặt trong cùng một vấn đề, có mối quan hệ, làm tiền đề bổ trợ lẫn nhau.

Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng do Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức ngày 24/11/2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tới dự và có bài phát biểu quan trọng với chủ đề “Ra sức xây dựng, giữ gìn và phát huy những giá trị đặc sắc của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”. Tổng Bí thư đã nhấn mạnh, cần chú trọng xây dựng Đảng và hệ thống chính trị về văn hóa, về đạo đức; kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, để Đảng ta và hệ thống chính trị của nước ta thật sự là đạo đức, là văn minh, tiêu biểu cho lương tri và phẩm giá con người Việt Nam. Xây dựng văn hóa trong lãnh đạo, quản lý; phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ cấp chiến lược, người đứng đầu theo tư tưởng, đạo đức, phong cách văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo của Đảng; hiệu quả quản lý của Nhà nước; sự tham gia tích cực của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong sự nghiệp phát triển văn hóa.

Để chấn hưng và phát triển văn hóa, trước hết cần tiếp tục nâng cao nhận thức và năng lực lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước trên lĩnh vực văn hóa để đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước nhằm bảo đảm sự thống nhất về tư tưởng và hành động trong xây dựng, phát triển văn hóa từ Trung ương đến cơ sở. Cấp ủy đảng và chính quyền các cấp phải nhận thức sâu sắc và quán triệt đầy đủ các quan điểm, tư tưởng chỉ đạo của Đảng về văn hóa và trên cơ sở đó xây dựng các chương trình, kế hoạch thực hiện, huy động tối đa các nguồn lực để phát triển văn hóa. Khắc phục tư tưởng “duy kinh tế”, chỉ tập trung cho kinh tế mà ít quan tâm đến văn hóa. Phải quán triệt nghiêm túc quan điểm “văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội”.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã xác định Chiến lược phát triển tổng thể của đất nước ta trong thời gian tới là đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, phát triển nhanh và bền vững; bảo đảm gắn kết chặt chẽ và triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, trong đó: Phát triển kinh tế là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần; bảo đảm quốc phòng, an ninh là trọng yếu, thường xuyên.

Để Đảng vững mạnh thật sự, cần tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện có hiệu quả những định hướng cơ bản của Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Kết luận về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ. Trong đó, trên cơ sở kế thừa, bổ sung, phát triển nhiều nội dung quan trọng của các Nghị quyết Trung ương trước đây, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 4 khoá XII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng và bám sát Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, đối tượng chỉnh đốn Đảng được mở rộng hơn, không chỉ là đảng viên và các cấp ủy, tổ chức đảng mà còn mở rộng ra đối với cán bộ, công chức, viên chức, các cấp chính quyền, các cơ quan, đơn vị trong toàn hệ thống chính trị, nhất là ở các cơ quan thực thi pháp luật, những đối tượng có chức, có quyền,… Mặt khác, công tác xây dựng và chỉnh đốn không dừng ở “ngăn chặn, đẩy lùi” mà còn phải “chủ động phòng ngừa, kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và những hành vi tham nhũng, tiêu cực..."

Đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng; hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước; đổi mới nội dung, phương thức và nâng cao chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; đồng thời, kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, có biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", tạo bước phát triển mới của Đảng về trí tuệ, bản lĩnh chính trị, thực sự là đạo đức, là văn minh...; đủ uy tín và năng lực lãnh đạo thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Cán bộ là gốc của công việc, quyết định mọi thành công của cách mạng. Do đó, ở bất kỳ cương vị nào, mỗi cán bộ, đảng viên đều cần phải ý thức đầy đủ, sâu sắc về trách nhiệm của mình và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Một mặt, cần đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; đồng thời, tăng cường công tác giáo dục, rèn luyện, quản lý đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ cả về nhận thức và hành động trong mỗi cán bộ, đảng viên.

Mỗi cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, đặc biệt là người đứng đầu, người chủ trì phải gương mẫu, đi đầu tự giác, nghiêm túc tự phê bình, kiểm điểm, tự điều chỉnh, tự sửa mình. Đồng thời, phải nhận xét, đánh giá về người khác với thái độ chân thành, thiện chí, công tâm, khách quan, tránh chủ quan, chỉ thấy khuyết điểm, mặt yếu của người khác mà không thấy nhược điểm, hạn chế của chính mình. Để thực hiện tốt yêu cầu này, mỗi cán bộ, đảng viên phải nâng cao ý thức tự phê bình và làm tốt trách nhiệm nêu gương.

Có thể nói, sức mạnh của Đảng được kết tinh từ việc làm có đạo đức, có văn hóa, văn minh của Đảng. Đại hội XIII của Đảng đã khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, thịnh vượng, tạo ra sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc để tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, thực hiện thành công mục tiêu đưa nước ta trở thành quốc gia phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa vào giữa thế kỷ XXI. Để đủ sức lãnh đạo Nhân dân ta thực hiện thắng lợi lý tưởng tốt đẹp đó, trách nhiệm của mỗi người hôm nay là phải hăng hái tham gia xây dựng Đảng ta thật sự vững mạnh toàn diện, xứng đáng với một Đảng chân chính cách mạng, thể hiện được thần thái trí tuệ, đạo đức, văn hóa, văn minh như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng tự hào và mong muốn.

Tài liệu tham khảo:

1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021.

3. Một số website: dangcongsan.vn; xaydungdang.org.vn;…

Việt Bảo (Hà Nội)