Malware RAT - Phần mềm độc hại truy cập từ xa

Công nghệ & ngân hàng số 09:56 | 10/03/2020

Remote Access Trojan (RAT) là một loại phần mềm độc hại, rất giống với những chương trình truy cập từ xa hợp pháp. Điểm khác biệt chính là RAT được cài đặt trên máy tính mà người dùng không hề hay biết. Hầu hết các chương trình truy cập từ xa hợp pháp được thực hiện cho mục đích hỗ trợ kỹ thuật và chia sẻ file, còn RAT được tạo ra để do thám, chiếm quyền điều khiển giám sát và kiểm soát máy tính hoặc mạng của nạn nhân nhằm phá hủy máy tính. RAT hoạt động như thế nào, tại sao tin tặc lại sử dụng chúng và làm thế nào để tránh phần mềm độc hại này?

Cách thức hoạt động của RAT

Người dùng đã rất quen với khái niệm truy cập vào máy tính từ xa, khi kích hoạt tính năng truy cập này, máy tính và máy chủ được ủy quyền có thể kiểm soát mọi thứ xảy ra trên PC của mình. Máy được ủy quyền có thể mở tài liệu, tải xuống phần mềm và làm mọi thứ trên màn hình trong thời gian thực.

Giống như hầu hết các phần mềm độc hại khác, RAT ẩn mình dưới các file trông có vẻ hợp pháp. Tin tặc có thể đính kèm RAT vào tài liệu trong email hoặc trong một gói phần mềm lớn, như video game. Quảng cáo và các trang web bất chính cũng có thể chứa RAT, nhưng hầu hết các trình duyệt đều có tính năng ngăn tải xuống tự động từ trang web hoặc thông báo cho người dùng khi phát hiện một trang web không an toàn.

Không giống như một số phần mềm độc hại và virus khác, có thể khó biết khi nào người dùng đã tải nhầm RAT xuống máy tính. RAT không làm chậm máy tính và tin tặc cũng không dễ dàng để người dùng phát hiện bằng việc xóa file hoặc lăn con trỏ quanh màn hình. Trong một số trường hợp, máy tính bị nhiễm RAT trong nhiều năm mà người dùng không hề biết điều đó. Nhưng tại sao RAT lại có khả năng ẩn nấp giỏi như vậy? Chúng hữu ích như thế nào đối với tin tặc?

Phạm vi hoạt động của RAT

Các virus máy tính được tạo ra với mục đích như Keylogger tự động ghi lại mọi thứ người dùng nhập, ransomware hạn chế quyền truy cập vào máy tính hoặc các file cho đến khi người dùng trả tiền chuộc và phần mềm quảng cáo đưa quảng cáo đáng ngờ vào máy tính để kiếm lợi…

Nhưng RAT rất đặc biệt, chúng cung cấp cho tin tặc quyền kiểm soát toàn diện, ẩn danh trên các máy tính bị nhiễm. Một hacker nắm trong tay RAT có thể làm bất cứ thứ gì, miễn là mục tiêu không nghi ngờ.

Trong hầu hết các trường hợp, RAT được sử dụng như spyware (phần mềm gián điệp). Một hacker có thể sử dụng RAT để đánh cắp keystroke (những tổ hợp phím mà người dùng nhấn trên bàn phím, chẳng hạn như khi nhập mật khẩu) và file từ máy tính bị nhiễm. Các keystroke và file này có thể chứa thông tin ngân hàng, mật khẩu, ảnh nhạy cảm hoặc những cuộc hội thoại riêng tư. Ngoài ra, tin tặc có thể sử dụng RAT để kích hoạt webcam hoặc micrô của máy tính một cách kín đáo. Việc bị theo dõi bởi một số kẻ ẩn danh khá khó chịu, nhưng cũng chưa là gì so với những gì một số tin tặc làm thông qua RAT.

Vì RAT cung cấp cho tin tặc quyền truy cập admin vào các máy tính bị nhiễm, nên hacker có thể tự do thay đổi hoặc tải xuống bất kỳ file nào. Có nghĩa là một hacker nắm trong tay RAT có thể xóa sạch ổ cứng, tải xuống nội dung bất hợp pháp từ Internet thông qua máy tính của nạn nhân hoặc cài đặt thêm phần mềm độc hại. Tin tặc cũng có thể điều khiển máy tính từ xa để thực hiện các hành động bất hợp pháp trực tuyến dưới danh nghĩa nạn nhân hoặc sử dụng mạng gia đình làm máy chủ proxy để thực hiện những tội ác ẩn danh.

Một hacker cũng có thể sử dụng RAT để kiểm soát mạng gia đình và tạo một mạng nguy hiểm cho máy tính (botnet). Về cơ bản, botnet cho phép tin tặc sử dụng tài nguyên máy tính cho những nhiệm vụ bất hợp pháp, như tấn công DDOS, đào Bitcoin, lưu trữ file... Đôi khi, kỹ thuật này được sử dụng bởi các nhóm tin tặc vì lợi ích của tội phạm mạng và tạo ra chiến tranh mạng. Một mạng botnet gồm có hàng ngàn máy tính có thể tạo ra rất nhiều Bitcoin hoặc phá hủy các mạng lớn (hoặc thậm chí là cả một quốc gia) thông qua những cuộc tấn công DDOS.

Cách phòng tránh RAT

Để phòng tránh RAT, người dùng không nên tải file từ những nguồn không tin tưởng. Không nên mở các file đính kèm email từ người lạ, không nên tải xuống những game hoặc phần mềm từ các trang web vui nhộn hay torrent file trừ khi chúng xuất phát từ một nguồn đáng tin cậy. Luôn cập nhật trình duyệt và hệ điều hành bằng các bản vá bảo mật.

RAT tìm đường đến máy tính từ spam email, phần mềm được lập trình độc hại hoặc chúng được đóng gói như một phần của một số phần mềm hoặc ứng dụng khác. Người dùng phải luôn luôn có một chương trình chống virus tốt được cài đặt trên máy tính để có thể phát hiện và loại bỏ RAT. Phát hiện RAT là một nhiệm vụ khá khó khăn vì chúng được cài đặt dưới một tên ngẫu nhiên có thể giống như bất kỳ ứng dụng phổ biến nào khác, vì vậy, cần có một chương trình Antivirus thực sự tốt để phòng tránh RAT.

Người dùng nên kích hoạt phần mềm diệt virus, Windows Defender được tích hợp trong PC là một phần mềm diệt virus hiệu quả, nhưng nếu cảm thấy cần một số biện pháp bảo mật bổ sung, thì có thể tải xuống một phần mềm diệt virus thương mại như Kaspersky hoặc Malwarebytes.

Tìm và tiêu diệt RAT

Nếu người dùng không nhận thấy bất kỳ hoạt động kỳ lạ nào trên máy tính hoặc không bị đánh cắp danh tính gần đây, thì có thể máy tính vẫn an toàn. Nhưng hãy thường xuyên kiểm tra máy tính để biết chắc rằng hệ thống không bị nhiễm RAT.

Hầu hết tin tặc đều sử dụng những RAT nổi tiếng (thay vì tự phát triển), nên phần mềm diệt virus là cách tốt nhất và dễ nhất để tìm và loại bỏ RAT khỏi máy tính. Kaspersky hoặc Malwarebytes có cơ sở dữ liệu RAT khá lớn và không ngừng mở rộng, vì vậy, người dùng không cần phải lo lắng về việc phần mềm diệt virus bị lỗi thời.

Nếu đã chạy chương trình diệt virus, nhưng vẫn lo rằng RAT có thể vẫn còn trên PC, thì hãy format lại máy tính. Đây là một biện pháp quyết liệt nhưng có tỷ lệ thành công 100%, loại bỏ hoàn toàn những phần mềm độc hại có thể đã ăn sâu vào firmware UEFI của máy tính. Các malware RAT mới chưa được phát hiện bởi phần mềm diệt virus mất rất nhiều thời gian để tạo và chúng thường được dành để “đối phó” với các tập đoàn lớn, người nổi tiếng, quan chức chính phủ và những người giàu có. Nếu phần mềm diệt virus không tìm thấy bất kỳ RAT nào, như vậy, hệ thống vẫn rất an toàn.

Nguyễn Minh Ngọc

Nguồn: TCNH chuyên đề THNH số 5/2019

https://tapchinganhang.gov.vn

Tin bài khác

Thiết kế tài chính mở: Phân tích so sánh các mô hình triển khai và hàm ý chính sách

Công nghệ & ngân hàng số

Bài viết phân tích sự nổi lên của tài chính mở (Open finance) như một trụ cột của chuyển đổi số tài chính, làm rõ các mô hình triển khai và tác động hệ thống trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế, từ đó đề xuất hàm ý chính sách cho Việt Nam theo hướng cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới, bảo đảm ổn định và bảo vệ dữ liệu.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo lĩnh vực tài chính - ngân hàng: Cơ hội, rủi ro và giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị

Công nghệ & ngân hàng số

Bài viết phân tích toàn diện việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, làm rõ các cơ hội, rủi ro và đề xuất khuôn khổ quản trị nhằm bảo đảm khai thác công nghệ này một cách hiệu quả, an toàn và bền vững.

Stablecoin neo theo Euro: Các kịch bản tác động và hàm ý chính sách trong bối cảnh tài chính số

Công nghệ & ngân hàng số

Trong vài năm trở lại đây, thế giới chứng kiến sự phát triển của stablecoin neo theo các đồng tiền pháp định, nổi bật nhất, stablecoin neo theo USD chiếm áp đảo, nó không chỉ làm thay đổi cấu trúc thị trường tài sản số mà còn bắt đầu để lại dấu ấn đậm nét trên thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ - một trụ cột của hệ thống tài chính toàn cầu. Tại các khu vực đồng tiền khác cũng như Khu vực đồng Euro câu chuyện này mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu. Bài viết phân tích một cách hệ thống cơ chế truyền dẫn của stablecoin neo theo Euro, các kịch bản tác động và đưa ra một số hàm ý chính sách.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực ngân hàng: Từ yêu cầu pháp lý đến thực tiễn quản trị

Công nghệ & ngân hàng số

Trong bối cảnh chuyển đổi số của ngành Ngân hàng, quy mô thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân ngày càng gia tăng, đặc biệt đối với dữ liệu tài chính và dữ liệu sinh trắc học. Bài viết phân tích vai trò của dữ liệu cá nhân trong hoạt động ngân hàng, khung pháp lý hiện hành tại Việt Nam về quản trị và bảo vệ dữ liệu, đồng thời chỉ ra một số thách thức trong thực tiễn như ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), xử lý dữ liệu sinh trắc học và chia sẻ dữ liệu trong hệ sinh thái tài chính số. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất mô hình quản trị và kiểm soát rủi ro dữ liệu cá nhân trong ngân hàng, cùng một số khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, bảo đảm an toàn dữ liệu và củng cố niềm tin của khách hàng đối với các dịch vụ ngân hàng số.

Chuyển đổi số ngân hàng: Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, tiến tới ra quyết định dựa trên dữ liệu

Công nghệ & ngân hàng số

Thời gian qua, bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, ngành Ngân hàng tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào an ninh mạng, bảo mật dữ liệu, xây dựng trung tâm giám sát an ninh mạng và năng lực ứng phó sự cố hiệu quả; chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung toàn Ngành, phục vụ nâng cao chất lượng ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Nâng cao mức độ an toàn đối với các dịch vụ ngân hàng trên kênh số nhờ “lá chắn số” SIMO

Công nghệ & ngân hàng số

Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong công tác quản lý rủi ro, phòng, chống gian lận, đồng thời góp phần nâng cao mức độ an toàn và niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với các dịch vụ thanh toán trên kênh số nói riêng và hoạt động ngân hàng nói chung.

Stablecoin neo tiền pháp định - hình thức ngân hàng ngầm kỹ thuật số: Rủi ro hệ thống và thách thức đối với điều hành chính sách tiền tệ

Công nghệ & ngân hàng số

Bài viết phân tích bản chất kinh tế, cơ chế rủi ro và tác động của stablecoin tới truyền dẫn chính sách tiền tệ, đồng thời thảo luận hàm ý chính sách đối với Việt Nam trong việc xây dựng khuôn khổ quản lý phù hợp, gắn với phát triển tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) và thúc đẩy đổi mới an toàn trong hệ thống ngân hàng.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hệ sinh thái thanh toán số: Nền tảng cho phát triển thanh toán hiện đại và bền vững

Công nghệ & ngân hàng số

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, dữ liệu đã trở thành một nguồn lực quan trọng của nền kinh tế. Đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng, đặc biệt là hoạt động thanh toán, dữ liệu không chỉ là yếu tố hỗ trợ vận hành hệ thống mà còn là nền tảng để phát triển các dịch vụ tài chính số hiện đại, tiện ích và an toàn.

Xem thêm

Ấn phẩm in

TCNH số 7 năm 2026

Chuyên đề đặc biệt Quý 1 năm 2026

TCNH số 6 năm 2026

Multimedia

Infographic Video Longform Emagazine

Đại hội XIV của Đảng - Đại hội của niềm tin và khát vọng phát triển

Pháp luật Liên minh châu Âu về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động thương mại điện tử

Infographics

Infographic: Các thành viên Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031

Chính sách

Hoàn thiện cơ chế lập, chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước theo hướng minh bạch, trách nhiệm giải trình tại Việt Nam

Bài viết phân tích toàn diện cơ chế lập, chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN) tại Việt Nam giai đoạn 2020 - 2025, qua đó chỉ ra những tiến bộ về minh bạch và trách nhiệm giải trình, đồng thời nhận diện các thách thức trong thực thi và đề xuất giải pháp cải cách theo hướng hiện đại, hiệu quả và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Nâng cao năng suất lao động để vượt qua bẫy thu nhập trung bình: Từ thực tiễn kinh tế Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cao nhưng đứng trước nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình, việc nâng cao năng suất lao động trở thành chìa khóa then chốt để bứt phá, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.

Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 và những tác động đến lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam

Bài viết phân tích những nội dung trọng tâm của Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 và làm rõ các tác động đa chiều đối với hệ thống ngân hàng, từ quản trị rủi ro, chi phí vận hành đến chiến lược cạnh tranh, qua đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong bối cảnh chuyển đổi số.

Ngành Ngân hàng nỗ lực giảm mặt bằng lãi suất thị trường để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân

Ngày 09/4/2026, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã tổ chức cuộc họp triển khai công tác ngân hàng dưới sự chủ trì của Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn. Tại cuộc họp, các ngân hàng thương mại (NHTM) đã thống nhất, đồng thuận cao trong việc thực hiện chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN trong việc nỗ lực giảm mặt bằng lãi suất thị trường để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Theo đó, các NHTM cam kết đồng thuận giảm lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay sau cuộc họp này.

Vai trò của truyền thông chính sách ngành Ngân hàng trong kỷ nguyên mới

Trong kỷ nguyên số và hội nhập sâu rộng, chính sách không chỉ dừng lại ở việc ban hành mà còn đòi hỏi được truyền tải một cách kịp thời, chính xác và hiệu quả tới thị trường và công chúng. Đối với ngành Ngân hàng - lĩnh vực nhạy cảm, có mức độ lan tỏa cao và tác động trực tiếp đến ổn định kinh tế vĩ mô, truyền thông chính sách ngày càng khẳng định vai trò chiến lược trong việc định hướng kỳ vọng, củng cố niềm tin và nâng cao hiệu lực thực thi chính sách.

Quốc tế

Cú sốc giá dầu và phản ứng của ngân hàng trung ương: Tổng quan lý thuyết, bằng chứng lịch sử và hàm ý chính sách

Bài viết phân tích một cách hệ thống mối quan hệ giữa cú sốc giá dầu và phản ứng chính sách của ngân hàng trung ương (NHTW), qua đó nhấn mạnh vai trò của việc nhận diện đúng nguồn gốc cú sốc và tăng cường phối hợp chính sách nhằm nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ trong bối cảnh biến động năng lượng toàn cầu.

Từ hệ thống thanh toán truyền thống đến tài sản kỹ thuật số: Cách tiếp cận từ Đạo luật về Hiện đại hóa hệ thống thanh toán năm 2025 của Úc

Bài viết phân tích sự chuyển dịch tư duy lập pháp của Úc trong điều chỉnh hệ thống thanh toán số và tài sản kỹ thuật số thông qua Luật sửa đổi Luật Ngân khố về Payments System Modernisation Act 2025 (Đạo luật về Hiện đại hóa hệ thống thanh toán năm 2025) của Úc, làm rõ cách tiếp cận quản lý dựa trên chức năng và rủi ro, cơ chế phối hợp giám sát liên cơ quan và những hàm ý chính sách cho quá trình hoàn thiện pháp luật tại Việt Nam.

Vai trò của các yếu tố phi ngôn ngữ trong hoạt động truyền thông của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và hàm ý đối với thị trường tài chính toàn cầu

Bài viết phân tích bằng chứng thực nghiệm mới về vai trò của các yếu tố phi ngôn ngữ trong truyền thông chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), qua đó thảo luận các hàm ý sâu sắc đối với công tác hoạch định và truyền tải chính sách tiền tệ trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự bùng nổ của công nghệ thông tin.

Tăng cường quản trị rủi ro trong chính sách tiền tệ tại Ngân hàng Trung ương Canada và một số bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam

Bài viết phân tích cách tiếp cận quản trị rủi ro trong hoạch định và truyền thông chính sách tiền tệ (CSTT) của Ngân hàng Trung ương Canada (Bank of Canada - BoC), qua đó rút ra một số bài học kinh nghiệm có giá trị tham khảo đối với Việt Nam trong bối cảnh bất định kinh tế ngày càng gia tăng.

Nâng hạng có điều kiện trong tiến trình hội nhập tài chính quốc tế của Việt Nam

Việc nâng hạng tín nhiệm có điều kiện của Việt Nam cho thấy cách tiếp cận mới của thị trường quốc tế trong đánh giá rủi ro tín dụng, cho phép các công cụ nợ có bảo đảm được xếp hạng cao hơn trần tín nhiệm quốc gia. Động thái này phát đi tín hiệu tích cực tới nhà đầu tư và mở rộng dư địa huy động vốn trong giai đoạn chuyển tiếp trước khi Việt Nam đạt hạng tín nhiệm chủ quyền hạng đầu tư.