10 sự kiện nổi bật của ngành Ngân hàng năm 2024

Năm 2024, kinh tế nước ta đạt tốc độ bứt phá, GDP đạt 7,09%; lạm phát thấp hơn mức mục tiêu, các cân đối lớn được bảo đảm, kết quả trên nhiều lĩnh vực quan trọng đạt và vượt mục tiêu đề ra, là điểm sáng về tăng trưởng kinh tế trong khu vực và trên thế giới.

Trong thành công chung của đất nước đang nỗ lực chuẩn bị tốt những điều kiện để vươn mình sang kỷ nguyên mới, có sự đóng góp tích cực của ngành Ngân hàng. Tạp chí Ngân hàng xin điểm lại 10 sự kiện nổi bật của ngành Ngân hàng trong năm 2024.

Trụ sở NHNN

1. NHNN điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã chủ động điều hành các công cụ chính sách tiền tệ linh hoạt, theo sát những biến động lớn của kinh tế thế giới, phù hợp với diễn biến, tình hình trong và ngoài nước, kiểm soát lạm phát phù hợp với mục tiêu đề ra, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Các đồng chí trong Ban Lãnh đạo NHNN điều hành hội nghị quán triệt, phổ biến Luật Các TCTD năm 2024

Về điều hành lãi suất, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành trong bối cảnh lãi suất thế giới vẫn neo ở mức cao, tạo điều kiện cho tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp, có điều kiện hỗ trợ nền kinh tế. Đồng thời, NHNN tiếp tục chỉ đạo các TCTD tiết giảm chi phí hoạt động để phấn đấu giảm lãi suất cho vay; yêu cầu các TCTD thực hiện báo cáo và công bố công khai mức lãi suất cho vay bình quân, chênh lệch lãi suất tiền gửi và cho vay bình quân trên trang thông tin điện tử. Kết quả, mặt bằng lãi suất cho vay đối với giao dịch phát sinh mới của các ngân hàng thương mại tiếp tục có xu hướng giảm, qua đó góp phần kiểm soát lạm phát ở mức 3,63%, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đạt 7,09%, đưa Việt Nam trở thành một trong những điểm sáng trong bức tranh kinh tế toàn cầu.

2. Khuôn khổ pháp lý về tiền tệ và hoạt động ngân hàng ngày càng hoàn thiện

Năm 2024, NHNN tiếp tục tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cơ chế, chính sách, kịp thời trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật quan trọng trong lĩnh vực ngân hàng.

Đặc biệt, NHNN đã tập trung cao độ vào việc trình Quốc hội thông qua Luật Các TCTD (sửa đổi). Ngày 18/01/2024, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Các TCTD năm 2024 với 15 chương, 210 điều. Luật Các TCTD chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2024.

Nội dung tại Luật Các TCTD năm 2024 có ý nghĩa rất lớn trong việc hoàn thiện các quy định nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng, thao túng hoạt động của các TCTD thông qua các quy định về quản trị, điều hành và tỉ lệ bảo đảm an toàn; đồng thời, bổ sung các quy định mới nhằm thúc đẩy phát triển các dịch vụ ngân hàng, thúc đẩy quá trình cơ cấu lại và luật hóa quy định về xử lý nợ xấu.

Bên cạnh đó, để triển khai thi hành Luật Các TCTD năm 2024 đồng bộ, thống nhất và hiệu quả, trong khoảng thời gian ngắn, NHNN đã nỗ lực ban hành kịp tiến độ một khối lượng rất lớn các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành, bảo đảm không có khoảng trống tại thời điểm Luật Các TCTD năm 2024 có hiệu lực. Cụ thể: NHNN đã trình ban hành: 05 nghị định, 03 quyết định (trong đó, có 04 nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Các TCTD năm 2024; 01 quyết định hướng dẫn thi hành Luật Các TCTD); hơn 60 thông tư (trong đó, gồm 33 thông tư quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Các TCTD năm 2024).

3. Tăng trưởng tín dụng vượt mục tiêu đề ra

Năm 2024, trên cơ sở mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 6 - 6,5% và lạm phát khoảng 4 - 4,5% được Quốc hội đặt ra, NHNN định hướng tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 15%, có điều chỉnh phù hợp với diễn biến, tình hình thực tế. Theo đó, các giải pháp điều hành tín dụng được thực hiện chủ động, linh hoạt, phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát, đáp ứng nhu cầu tín dụng cho nền kinh tế. Ngày 31/12/2023, NHNN đã giao hết toàn bộ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2024 cho các TCTD và thông báo công khai nguyên tắc xác định để TCTD chủ động thực hiện tăng trưởng tín dụng.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về điều hành tăng trưởng tín dụng linh hoạt, hiệu quả, kịp thời, đáp ứng vốn tín dụng cho nền kinh tế, NHNN đã chủ động thực hiện 02 lần điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho các TCTD vào ngày 28/8/2024 và ngày 28/11/2024 theo nguyên tắc cụ thể, bảo đảm công khai, minh bạch.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều rủi ro, sức cầu nền kinh tế còn thấp, kinh tế thế giới tăng trưởng chậm tác động mạnh tới nhu cầu hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam; tuy nhiên, nhờ thực hiện những giải pháp hiệu quả, đồng bộ của NHNN, năm 2024, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống được cải thiện so với năm 2023. Đến ngày 31/12/2024, tín dụng nền kinh tế tăng khoảng 15,08%, vượt mục tiêu đề ra, đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, hỗ trợ phát triển sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên...

4. Kịp thời bình ổn thị trường vàng

Năm 2024, thị trường vàng thế giới và trong nước biến động mạnh. Giá vàng nhiều lần lập đỉnh. Người dân đổ xô đi mua vàng gây tâm lý hoang mang trong xã hội.

Trước tình hình đó, NHNN đã triển khai hiệu quả các giải pháp can thiệp, bình ổn thị trường vàng, giúp thu hẹp đáng kể chênh lệch giữa giá vàng miếng SJC trong nước và giá vàng thế giới. Cụ thể, NHNN đã triển khai các phiên đấu thầu vàng miếng và bán vàng miếng SJC trực tiếp. Kết quả, tính đến ngày 02/12/2024, qua 9 phiên đấu thầu bán vàng miếng và 47 phiên bán vàng miếng SJC trực tiếp, NHNN đã cung ứng ra thị trường 361.400 lượng vàng SJC (tương đương khoảng 13,55 tấn vàng). Chênh lệch giá bán vàng miếng trong nước so với giá trên thế giới đã giảm, chỉ còn chênh khoảng 3 - 5 triệu đồng/lượng so với giá vàng thế giới, tức là khoảng 5 - 7%.

Đồng thời, để thị trường vàng ngày càng ổn định, NHNN đã đề xuất định hướng sửa đổi, bổ sung Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

5. Hỗ trợ kịp thời khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng bởi bão số 3

Trước ảnh hưởng, thiệt hại do bão số 3, ngành Ngân hàng đã tích cực và kịp thời triển khai ngay các giải pháp góp phần hỗ trợ người dân, doanh nghiệp bị thiệt hại. NHNN đã chỉ đạo các TCTD triển khai các biện pháp hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho khách hàng như: Cơ cấu lại thời hạn trả nợ; xem xét miễn, giảm lãi vay, hạ lãi suất; tiếp tục cho vay mới để khôi phục sản xuất, kinh doanh sau bão. Thực hiện sự chỉ đạo này, các TCTD đã ban hành các chương trình, gói tín dụng với quy mô hỗ trợ 405.000 tỉ đồng cho vay mới và hạ lãi suất, trong đó dành khoảng 300.000 tỉ đồng cho vay mới để khôi phục sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, NHNN đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1510/QĐ-TTg ngày 04/12/2024 về việc phân loại tài sản có, mức trích lập dự phòng rủi ro, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro đối với khoản nợ của khách hàng gặp khó khăn do ảnh hưởng, thiệt hại của bão số 3; Thống đốc NHNN cũng đã ban hành Thông tư số 53/2024/TT-NHNN ngày 04/12/2024 quy định về việc TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cơ cấu lại thời hạn trả nợ đối với khách hàng gặp khó khăn do ảnh hưởng, thiệt hại của bão số 3, ngập lụt, lũ, sạt lở đất sau bão số 3, góp phần giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp, người dân, tạo điều kiện để khách hàng có thể tiếp cận vốn vay mới, có thêm năng lực để khôi phục lại sản xuất, kinh doanh, ổn định đời sống sau bão, lũ.

6. Chuyển đổi số và hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt có nhiều bước tiến mạnh mẽ

Năm 2024, ghi nhận những con số ấn tượng của kết quả triển khai đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng.

Các ngân hàng đã ban hành chiến lược chuyển đổi số, đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và phát triển các sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ; thiết lập hệ sinh thái số kết nối với các ngành, lĩnh vực khác để cung ứng sản phẩm, dịch vụ xuyên suốt, liền mạch, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân, doanh nghiệp. Đến cuối năm 2024, hầu hết dịch vụ ngân hàng cơ bản đã được thực hiện trên kênh số, nhiều ngân hàng đạt tỉ lệ trên 95% giao dịch thực hiện trên kênh số.

Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục được đẩy mạnh. Tính đến cuối tháng 11/2024, số lượng thẻ ngân hàng đang lưu hành đạt hơn 157,1 triệu thẻ; số lượng tài khoản thanh toán của cá nhân đạt hơn 201,5 triệu tài khoản, tỉ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán chiếm hơn 87% so với mục tiêu đề ra là 80% vào năm 2025; tốc độ tăng trưởng thanh toán không dùng tiền mặt bình quân hằng năm đạt hơn 50% so với 20 - 30%/năm.

Trong 11 tháng đầu năm 2024 so với cùng kỳ năm 2023, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 56,86% về số lượng và 33,73% về giá trị; qua kênh Internet tăng 50,67% về số lượng và 33% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 54,51% về số lượng và 34,34% về giá trị; giao dịch qua QR Code tăng 106,68% về số lượng và 84,77% về giá trị… Kết quả trên cho thấy, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế, ngày càng được người dân, doanh nghiệp hưởng ứng và đón nhận tích cực.

7. Triển khai giải pháp bảo đảm an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thẻ ngân hàng

Ngày 18/12/2023, Thống đốc NHNN đã ban hành Quyết định số 2345/QĐ-NHNN về triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ ngân hàng. Theo đó, kể từ ngày 01/7/2024, tất cả giao dịch trên ứng dụng ngân hàng số Open Banking với giá trị trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng số tiền các giao dịch trong ngày từ 20 triệu đồng trở lên khách hàng cần thực hiện xác thực sinh trắc học.

Tiếp đó, ngày 28/6/2024, Thống đốc NHNN ban hành Thông tư số 17/2024/TT-NHNN quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán; Thông tư số 18/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động thẻ ngân hàng… Một trong các điểm mấu chốt của các thông tư này là nhằm tăng cường bảo vệ khách hàng trước hành vi gian lận, lừa đảo. Theo đó, kể từ ngày 01/01/2025, khách hàng chưa cập nhật/đối chiếu thông tin sinh trắc học sẽ chỉ được giao dịch tại quầy, còn lại sẽ không thể thực hiện các giao dịch trực tuyến (rút tiền, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, nạp tiền…) và giao dịch chuyển/rút tiền tại ATM. Đối với khách hàng có giấy tờ tùy thân hết hạn sẽ tạm dừng giao dịch thanh toán, rút tiền từ tài khoản thanh toán, thẻ trên mọi kênh.

Thực hiện triển khai xác thực sinh trắc học từ nguồn Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đến ngày 06/01/2025, đã có 84,7 triệu hồ sơ khách hàng được thu thập, đối chiếu thông tin sinh trắc học; hoạt động thanh toán diễn ra bình thường, góp phần giảm số lượng, vụ việc lừa đảo, mất tiền của khách hàng.

8. Tỉ giá USD/VND ổn định, VND tiếp tục là đồng tiền ổn định trong khu vực và trên thế giới

Năm 2024, thị trường ngoại tệ, tỉ giá chịu áp lực lớn, đa chiều và thay đổi nhanh chóng. Giai đoạn nửa đầu năm 2024 và từ đầu tháng 10 đến cuối năm 2024, tỉ giá chịu áp lực tăng do diễn biến kinh tế, chính trị quốc tế khó lường, USD quốc tế tăng mạnh cộng hưởng với những yếu tố khó khăn trong nước như chênh lệch lãi suất USD - VND trên thị trường liên ngân hàng duy trì mức âm và cân đối cung cầu ngoại tệ kém thuận lợi trong nhiều giai đoạn.

Trong bối cảnh đó, NHNN đã điều hành tỉ giá linh hoạt, phù hợp, góp phần hấp thu các cú sốc bên ngoài; phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ để hạn chế áp lực tỉ giá, đồng thời hỗ trợ thanh khoản cho thị trường nhằm phục vụ các nhu cầu ngoại tệ cho nền kinh tế, bình ổn thị trường ngoại tệ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Nhờ các biện pháp điều hành và can thiệp ngoại tệ của NHNN, thị trường ngoại tệ duy trì ổn định, tâm lý thị trường được bình ổn, thanh khoản ngoại tệ thông suốt, các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế được đáp ứng đầy đủ; diễn biến tỉ giá linh hoạt, mức mất giá VND phù hợp với xu hướng chung của các đồng tiền trong khu vực và trên thế giới.

9. Các TCTD đăng ký và nâng quy mô đối với các chương trình tín dụng

Năm 2024, NHNN đã tổ chức nhiều hội nghị, đồng thời chỉ đạo các TCTD, NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố quyết liệt triển khai các chương trình, chính sách tín dụng

Để đẩy mạnh triển khai các chương trình, chính sách tín dụng, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh, ngay từ đầu năm 2024, NHNN đã chỉ đạo các TCTD, NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố quyết liệt triển khai; đồng thời, tiếp tục thực hiện các giải pháp tiết giảm chi phí để có dư địa giảm lãi suất huy động vốn, lãi suất cho vay, đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi trong việc cho vay, nhờ đó, một số chương trình đạt hiệu quả cao và nâng quy mô như: Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực lâm sản, thủy sản từ 15.000 tỉ đồng lên 30.000 tỉ đồng và hiện nay là 60.000 tỉ đồng giúp nhiều doanh nghiệp, hộ sản xuất thuộc lĩnh vực lâm sản, thủy sản được tiếp cận nguồn vốn lãi suất thấp, chi phí vay vốn thấp, hỗ trợ khắc phục thiệt hại sau bão, đẩy mạnh khôi phục sản xuất, kinh doanh, tăng trưởng và phát triển; Chương trình tín dụng hỗ trợ liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long với quy mô triển khai không giới hạn, góp phần giúp doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ dân được thụ hưởng nguồn vốn vay ưu đãi với lãi suất thấp, hạn mức cấp tín dụng cao hơn, thời gian cho vay dài hơn, đồng thời thủ tục cho vay, tài sản bảo đảm được xem xét thuận lợi, dễ dàng hơn; Chương trình 12.000 tỉ đồng cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư, đến nay, đã có 9 ngân hàng đăng ký tham gia chương trình, nâng tổng số tiền đăng ký là 145.000 tỉ đồng hỗ trợ chủ đầu tư và người mua nhà của các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư vay với lãi suất thấp hơn 1,5 - 2%/năm so với lãi suất cho vay trung, dài hạn VND bình quân của các ngân hàng thương mại nhà nước trên thị trường trong từng thời kỳ và các ngân hàng thương mại ngoài nhà nước có đủ điều kiện với từng gói tín dụng cụ thể.

10. Hoàn thành chuyển giao bắt buộc hai ngân hàng yếu kém

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc cùng Ban Lãnh đạo NHNN chụp ảnh lưu niệm với đại diện 4 ngân hàng (Vietcombank, MB, CB, OceanBank)

Ngày 17/10/2024, tại Hà Nội, NHNN đã tổ chức Lễ công bố Quyết định chuyển giao bắt buộc Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Xây dựng Việt Nam (CB) cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) và Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Đại Dương (OceanBank) cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội (MB). Chuyển giao bắt buộc các ngân hàng yếu kém là một trong những giải pháp cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu nhằm góp phần bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh tài chính tiền tệ quốc gia, ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội.

Sau khi được chuyển giao bắt buộc, CB và OceanBank sẽ là các ngân hàng thương mại TNHH MTV do Vietcombank và MB sở hữu 100% vốn điều lệ.

Dưới sự quản lý của Vietcombank và MB trong vai trò chủ sở hữu đối với CB và OceanBank, mọi quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền, quyền, nghĩa vụ của khách hàng tại CB, OceanBank tiếp tục được bảo đảm theo đúng thỏa thuận và quy định của pháp luật.