Phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam: Vai trò kiến tạo của hạ tầng thanh toán xuyên biên giới

1. Giới thiệu

IFC vận hành dựa trên hoạt động của các ngân hàng, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và thị trường chứng khoán. Những tổ chức này thực hiện các giao dịch về tiền tệ, ngoại hối, đầu tư, cho vay và thanh toán quốc tế giữa các quốc gia. Dòng vốn từ nhiều nơi trên thế giới được tập trung, luân chuyển và phân phối thông qua hệ thống tài chính hiện đại. Hệ thống thanh toán trong IFC không chỉ thực hiện chức năng chuyển tiền mà còn đóng vai trò đảm bảo thanh khoản và kiểm soát rủi ro tài chính.

Đối với các giao dịch giá trị lớn, nhiều IFC sử dụng cơ chế thanh toán tổng theo thời gian thực (RTGS) nhằm xử lý giao dịch nhanh chóng và giảm rủi ro tín dụng. Đồng thời, cơ chế giao hàng và thanh toán đồng thời (DVP) giúp việc chuyển giao tài sản và thanh toán được thực hiện nhanh chóng, đảm bảo an toàn cho các giao dịch quốc tế.

Thanh toán xuyên biên giới là một cấu phần then chốt trong hoạt động của IFC, đóng vai trò hạ tầng kết nối giúp dòng vốn lưu chuyển giữa các quốc gia một cách liên tục và hiệu quả. Thông qua cơ chế thanh toán hiện đại, các giao dịch thương mại, đầu tư và tài chính quốc tế được thực hiện nhanh chóng, chính xác và an toàn, qua đó góp phần bảo đảm sự vận hành thông suốt của hệ thống tài chính toàn cầu.

Trong bối cảnh hội nhập tài chính sâu rộng, thanh toán xuyên biên giới không chỉ phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ mà còn là nền tảng cho các dòng vốn đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp, giao dịch ngoại hối và các nghiệp vụ trên thị trường vốn. Sự phát triển của hạ tầng thanh toán xuyên biên giới hiện đại giúp giảm đáng kể chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian thanh toán, đồng thời hạn chế rủi ro tín dụng và rủi ro tỉ giá trong các giao dịch quốc tế. Đặc biệt, trong mô hình IFC, hệ thống thanh toán xuyên biên giới còn góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ vốn toàn cầu thông qua việc điều tiết dòng vốn từ nơi dư thừa sang nơi có nhu cầu, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực tài chính trên phạm vi quốc tế.

Bên cạnh đó, mức độ phát triển của hạ tầng thanh toán xuyên biên giới cũng phản ánh năng lực cạnh tranh và mức độ hội nhập của một IFC, khi các yếu tố như tốc độ xử lý, tính minh bạch, khả năng kết nối và chi phí giao dịch trở thành tiêu chí quan trọng trong việc thu hút dòng vốn quốc tế. Việc nâng cấp hạ tầng này giúp giảm các rào cản về chi phí tài chính (phí trung gian, chênh lệch tỉ giá), rào cản về thời gian (độ trễ trong thanh, quyết toán) và rào cản về vận hành (sai sót tác nghiệp và rủi ro thanh khoản). Khi các rào cản được tối thiểu hóa, hệ thống thanh toán không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn trở thành nền tảng chiến lược giúp nâng cao hiệu quả luân chuyển vốn và tăng cường khả năng thu hút dòng vốn quốc tế.

2. Thực trạng và năng lực thích ứng của hệ thống thanh toán tại Việt Nam

2.1. Sự gia tăng quy mô dòng vốn và nhu cầu thanh khoản xuyên biên giới

Việt Nam đang khẳng định vị thế quan trọng trong mạng lưới tài chính khu vực. Động lực thúc đẩy sự bứt phá này xuất phát từ ba trụ cột chính. Thứ nhất, dòng tiền kiều hối duy trì sự ổn định ở mức cao, tạo tiền đề cho việc chuyển đổi sang các phương thức thanh toán trực tuyến chi phí thấp. Thứ hai, sự dịch chuyển mô hình thương mại từ truyền thống sang điện tử đã thúc đẩy các giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) xuyên quốc gia. Thứ ba, khung pháp lý và định hướng chiến lược từ Chính phủ với mục tiêu Chiến lược hạ tầng số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 đang tạo ra hành lang thuận lợi cho việc ứng dụng Fintech vào hoạt động thanh toán quốc tế.

Sự gia tăng quy mô các giao dịch số và dòng vốn quốc tế không chỉ làm gia tăng nhu cầu thanh toán ở cấp bán lẻ mà còn đặt ra yêu cầu nâng cấp hạ tầng thanh toán ở cấp độ thanh khoản liên ngân hàng và thanh toán bán buôn phục vụ hoạt động của các IFC trong tương lai. Quy mô và cường độ của các dòng vốn quốc tế cũng phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với một hệ thống thanh toán xuyên biên giới có khả năng xử lý giao dịch nhanh chóng, an toàn và tương thích với các chuẩn mực quốc tế.

Hình 1 mô tả các dòng giao dịch quốc tế trong cán cân thanh toán của Việt Nam năm 2025.

2.2. Vai trò tiên phong của các doanh nghiệp Fintech trong việc định hình hạ tầng tài chính số

Các doanh nghiệp Fintech tại Việt Nam đã chuyển dịch từ vai trò trung gian đơn thuần sang lực lượng thúc đẩy đổi mới trong hệ sinh thái thanh toán số thông qua việc tích hợp các công nghệ đột phá như Blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống xử lý giao dịch thời gian thực. Trong đó, những đơn vị tiêu biểu như Công ty cổ phần 9Pay đã thiết lập các hệ sinh thái thanh toán toàn diện, cho phép tối ưu hóa quy trình hồi hương lợi nhuận và tích hợp cổng thanh toán nội địa cho các doanh nghiệp quốc tế. Một số doanh nghiệp cũng đã phát triển các giải pháp hỗ trợ thanh toán và chuyển tiền xuyên biên giới, góp phần đơn giản hóa quy trình giao dịch và mở rộng khả năng thanh toán đa tiền tệ.

Bên cạnh tối ưu hóa quy trình, việc chuẩn hóa hệ thống bảo mật theo các khung tham chiếu quốc tế cũng là yếu tố then chốt giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Việc áp dụng tiêu chuẩn bảo mật dữ liệu thẻ thanh toán cùng các giải pháp xác thực đa lớp đã củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư và đối tác quốc tế khi tham gia vào thị trường. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro gian lận mà còn là điều kiện tiên quyết để kết nối vào mạng lưới thanh toán toàn cầu.

Mặc dù các doanh nghiệp Fintech đã đạt được những bước tiến vượt bậc trong việc tối ưu hóa quy trình thanh toán bán lẻ và tuân thủ các tiêu chuẩn bảo mật quốc tế, nhưng để đáp ứng các yêu cầu khắt khe về thanh khoản và xử lý giao dịch lô lớn tại IFC, hạ tầng thanh toán quốc gia vẫn cần sự đồng bộ hóa sâu sắc hơn. Khi đối chiếu với các yêu cầu khắt khe về thanh khoản và quyết toán định chế lớn tại IFC, hệ thống hiện tại vẫn bộc lộ những khoảng cách đáng kể so với các chuẩn mực quốc tế.

Bảng 1 đưa ra góc nhìn so sánh giữa hạ tầng thanh toán xuyên biên giới phục vụ IFC giữa Việt Nam và Singapore.

2.3. Kết nối đa phương và khung pháp lý về thanh toán xuyên biên giới tại Việt Nam

Trong nỗ lực thúc đẩy hội nhập tài chính khu vực, NHNN đã chính thức tham gia Biên bản ghi nhớ về kết nối thanh toán khu vực. Sáng kiến này tập hợp các quốc gia ASEAN nhằm thiết lập hệ sinh thái thanh toán minh bạch, giảm chi phí và tối ưu hóa tốc độ giao dịch. Theo lộ trình, Chính phủ cam kết ưu tiên phát triển hạ tầng cho các giao dịch bán lẻ, trọng tâm là chuẩn hóa QR Code và hệ thống thanh toán tức thời.

Cụ thể hóa cam kết này, Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas) đã triển khai thành công hệ thống kết nối song phương với Thái Lan, Campuchia, Lào, Indonesia và Singapore. Cơ chế này cho phép người dân thực hiện giao dịch xuyên biên giới trực tiếp bằng nội tệ thông qua VietQR. Việc giảm sự lệ thuộc vào tiền tệ trung gian giúp cắt giảm phí chuyển đổi và giảm thiểu rủi ro tỉ giá cho cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp. Đây là bước đi chiến lược trong kế hoạch tích hợp kỹ thuật gọi thủ tục từ xa (RPC) nhằm thúc đẩy thương mại nội khối.

Đặc biệt, việc kết nối với thị trường Trung Quốc thông qua các hệ sinh thái thanh toán lớn như Alipay, WeChat Pay được xem là giải pháp quan trọng nhằm đón đầu dòng chi tiêu từ thị trường du lịch lớn nhất thế giới. Sự dịch chuyển từ hệ thống thẻ sang liên kết QR Code trực tiếp không chỉ nâng cao hiệu suất thanh toán mà còn khẳng định khả năng thích ứng của Việt Nam với các mô hình tài chính số hiện đại.

Hình 2 minh họa mô hình mạng lưới nơi các hệ thống chuyển mạch quốc gia như Napas (Việt Nam), ITMX (Thái Lan), PayNet (Malaysia)... được liên kết trực tiếp với nhau. Cơ chế này cho phép thực hiện quyết toán đa phương bằng đồng nội tệ, giúp tối ưu hóa chi phí giao dịch và là điều kiện cần để xây dựng các hành lang tài chính số an toàn, bền vững theo mô hình IFC.

Về mặt quản lý nhà nước, Việt Nam đã từng bước thiết lập các nền tảng pháp lý quan trọng nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, qua đó tạo điều kiện cho sự phát triển mạnh mẽ của các mô hình ngân hàng số, ví điện tử và các dịch vụ tài chính số, tài chính toàn diện. Các văn bản quy phạm pháp luật tiêu biểu trình bày trong Bảng 2.

2.4. Những hạn chế mang tính cấu trúc và điểm nghẽn trong hạ tầng thanh toán xuyên biên giới

Thứ nhất, sự phụ thuộc lớn vào hạ tầng tài chính quốc tế truyền thống. Hiện nay, dòng tiền xuyên biên giới tại Việt Nam vẫn chủ yếu lưu thông qua hệ thống trung gian như SWIFT và mạng lưới ngân hàng đại lý. Việt Nam vẫn chưa xây dựng được một nền tảng thanh toán xuyên biên giới độc lập hoặc có tính tự chủ cao ở quy mô khu vực. Sự phụ thuộc này khiến hệ thống dễ bị tổn thương trước các biến động địa chính trị và rào cản kỹ thuật từ bên ngoài.

Thứ hai, chi phí giao dịch cao và thời gian xử lý chưa tối ưu. Hệ quả của việc qua nhiều tầng trung gian là chi phí giao dịch tích lũy còn lớn, gây áp lực trực tiếp lên các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các dòng vốn đầu tư quốc tế.

Đối với các giao dịch nhỏ như kiều hối hay chi tiêu du lịch, mức phí này làm giảm đáng kể hiệu quả kinh tế và tính cạnh tranh của thị trường nội địa. Tốc độ xử lý chưa đạt mức thời gian thực (real-time) vẫn là rào cản lớn đối với yêu cầu luân chuyển vốn nhanh của một IFC.

Thứ ba, tình trạng phân mảnh và thiếu tính tương hợp trong ứng dụng công nghệ. Thị trường ghi nhận sự bứt phá của các Fintech, nhưng các hệ thống này thường hoạt động biệt lập và chưa tích hợp sâu vào hạ tầng ngân hàng lõi. Người dùng hiện phải quản lý quá nhiều công cụ rời rạc từ thẻ nội địa, thẻ quốc tế đến các loại ví điện tử khác nhau. Đặc biệt, theo báo cáo của PwC (2023), việc thiếu hụt một tiêu chuẩn chung trong kết nối dữ liệu đang tạo ra "những mảnh ghép không khớp", ngăn cản khả năng mở rộng quy mô tích hợp quốc tế.

Thứ tư, những rào cản trong việc kết nối hạ tầng bán lẻ khu vực. Dữ liệu từ Napas (2025) cho thấy mạng lưới thanh toán dù đã mở rộng nhưng khả năng chấp nhận các ứng dụng ví nội địa nước ngoài tại các điểm bán lẻ (POS) quy mô nhỏ vẫn còn rất hạn chế. Điều này tạo ra trải nghiệm không thông suốt cho du khách quốc tế từ các thị trường trọng điểm như Trung Quốc hay Hàn Quốc. Việc thiếu một hệ thống chấp nhận thanh toán đồng nhất không chỉ gây bất tiện cho người tiêu dùng mà còn khiến các doanh nghiệp nội địa bỏ lỡ cơ hội khai thác dòng tiền từ kinh tế du lịch.

Thứ năm, thiếu khung pháp lý chuyên biệt cho các giao dịch xuyên biên giới phức tạp. Mặc dù các quy định nội địa đã có những bước tiến đáng kể, nhưng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành vẫn chưa theo kịp tốc độ chuyển đổi số và yêu cầu đặc thù của một IFC. Điều này không chỉ tạo ra rào cản cho sự gia nhập của các nhà đầu tư lớn trên thị trường, mà còn làm gia tăng rủi ro pháp lý cho các doanh nghiệp trong quá trình hội nhập.

Cuối cùng, các sáng kiến mới như CBDC vẫn chưa có lộ trình triển khai rõ ràng trong thanh toán quốc tế tại Việt Nam. Việc giải quyết triệt để tình trạng phân tán hạ tầng thông qua chuẩn hóa dữ liệu và tiêu chuẩn hóa dữ liệu thanh toán, nâng cao khả năng tương hợp hệ thống và hoàn thiện kết nối hạ tầng số là những nhiệm vụ trọng tâm để hoàn thiện hệ sinh thái IFC trong giai đoạn tới.

3. Xu hướng quốc tế trong tái cấu trúc hệ thống thanh toán xuyên biên giới

3.1. Xu hướng kết nối song phương sang nền tảng đa phương tập trung

Trên phạm vi toàn cầu, xu hướng tái cấu trúc đang chuyển dịch mạnh mẽ từ các kết nối song phương rời rạc sang các nền tảng đa phương tập trung. Thay vì duy trì hàng nghìn liên kết ngân hàng đại lý phức tạp, các quốc gia đang hướng tới việc hình thành các hệ thống kết nối chung. Quá trình này được thúc đẩy bởi sự hội tụ của ba yếu tố: Hạ tầng kỹ thuật dùng chung do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) thiết kế, chuẩn hóa chính sách theo khung khổ G20 và sự bứt phá của công nghệ số.

Mô hình hạ tầng dùng chung cho phép các định chế tài chính quyết toán trực tiếp trên một nền tảng duy nhất. Cơ chế này loại bỏ các lớp trung gian không cần thiết, giúp triệt tiêu các loại phí chồng chéo. Đồng thời, việc tập trung luồng dữ liệu giúp các cơ quan quản lý giám sát dòng vốn hiệu quả hơn. Đây chính là nền tảng để xây dựng các hành lang tài chính đáp ứng yêu cầu luân chuyển vốn tốc độ cao của các IFC thế hệ mới.

3.2. Xu hướng ứng dụng công nghệ đột phá và hài hòa hóa tiêu chuẩn quốc tế

Blockchain, Open API và CBDC đang tái định nghĩa lại khái niệm thanh toán. Các công nghệ này cho phép thực hiện cơ chế thanh toán đi kèm quyết toán. Điều này có nghĩa là việc chuyển giao tài sản và thanh toán tiền tệ diễn ra đồng thời và tức thì. Sự thay đổi này giúp giảm thiểu rủi ro đối tác và rủi ro tín dụng trong các giao dịch xuyên biên giới.

Song song với đổi mới công nghệ, xu hướng hài hòa hóa tiêu chuẩn quốc tế đang diễn ra sâu rộng. Các quốc gia đang nỗ lực đồng bộ hóa quy định pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật. Việc này giúp tăng khả năng tương thích giữa các hệ thống thanh toán khác nhau. Kết quả là các rào cản pháp lý được giảm thiểu, tạo điều kiện cho các dịch vụ tài chính mới được triển khai nhanh chóng trên quy mô toàn cầu.

3.3. Kinh nghiệm quốc tế từ các mô hình tiên phong và bài học cho Việt Nam

Việc phân tích các mô hình thành công không chỉ cung cấp bài học về mặt kỹ thuật mà còn minh chứng cho xu hướng hội tụ hạ tầng thanh toán toàn cầu. Qua việc nghiên cứu các trường hợp điển hình tại khu vực châu Á và các dự án của BIS, có thể nhận diện các đặc trưng cốt lõi của một hệ sinh thái thanh toán IFC hiện đại. Các đặc điểm này được tổng hợp chi tiết tại Bảng 3.

Từ thực tiễn vận hành tại các thị trường tiên phong, có thể nhận diện những quy luật chung dẫn dắt sự thành công của hạ tầng thanh toán tại các IFC.

Thứ nhất, tính tất yếu của việc chuyển dịch từ các kết nối song phương rời rạc sang mạng lưới đa phương dùng chung. Các dự án như mBridge hay Nexus đã minh chứng rằng đây là con đường tối ưu để loại bỏ độ trễ và chi phí của hệ thống ngân hàng đại lý truyền thống, giúp các IFC mới nổi rút ngắn khoảng cách hội nhập với dòng vốn toàn cầu.

Thứ hai, các công nghệ tiên phong như CBDC và Blockchain cần được xác lập là nền tảng hạ tầng cốt lõi thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ. Sự thành công của e-CNY hay hệ thống Open API tại Singapore cho thấy việc làm chủ công nghệ là tiền đề để thiết lập cơ chế quyết toán tức thời, giúp nâng cao hiệu suất giao dịch và bảo đảm chủ quyền tài chính trong môi trường số.

Cuối cùng, sự tương thích tuyệt đối về tiêu chuẩn pháp lý và kỹ thuật là điều kiện đủ để hạ tầng phát huy hiệu quả. Bài học từ các quốc gia dẫn đầu khẳng định rằng khả năng nói chung một ngôn ngữ thông qua chuẩn ISO 20022, kết hợp với sự hài hòa trong chính sách quản lý ngoại hối, chính là nền tảng vững chắc nhất để tạo lập niềm tin và thu hút các nhà đầu tư tổ chức gia nhập thị trường.

4. Hàm ý chính sách đối với Việt Nam

4.1. Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cơ chế thử nghiệm

Việt Nam đã ghi nhận bước tiến quan trọng khi Chính phủ ban hành Nghị định số 52/2024/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý hiện đại hơn cho thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu khắt khe của một IFC, hệ thống quy định vẫn cần tiếp tục nâng cấp nhằm chuyển từ tư duy quản lý nội địa sang khung pháp lý tích hợp cho các giao dịch xuyên biên giới phức tạp. Đối với mô hình IFC, khung pháp lý không thể chỉ dừng lại ở việc quản lý hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt nội địa.

Bài học từ Singapore cho thấy, điểm mấu chốt không nằm ở công nghệ mà ở cơ chế Sandbox. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, ưu tiên Sandbox cho các giao dịch vốn giá trị lớn, các nghiệp vụ phái sinh và thanh toán liên ngân hàng xuyên quốc gia để phục vụ mô hình IFC toàn diện. Tại Đà Nẵng, ưu tiên Sandbox cho các mô hình kinh doanh tài chính mới, tài sản số và các dịch vụ quản lý tài sản dựa trên công nghệ, phù hợp với định vị IFC khu vực.

Theo đó, NHNN cần bổ sung các quy định chi tiết về quản lý ngoại hối trong môi trường giao dịch thời gian thực và phân định rõ trách nhiệm của các bên trong mô hình thanh toán đa phương. Sự hoàn thiện này không chỉ giúp bảo vệ chủ quyền tiền tệ mà còn tạo ra môi trường kinh doanh bình đẳng, giúp các định chế tài chính quốc tế tự tin gia nhập thị trường Việt Nam khi các rủi ro pháp lý được quản lý minh bạch.

4.2. Phát triển và nâng cấp hạ tầng thanh toán: Chuyển dịch từ kết nối song phương sang đa phương

Để xây dựng một IFC thực thụ, hạ tầng thanh toán Việt Nam cần một bước nhảy vọt về chất lượng để đảm bảo tính thông suốt và tự chủ. So sánh với Trung Quốc và Singapore, có thể thấy xu hướng tương lai là kết nối đa phương trực tiếp giữa các ngân hàng trung ương.

Trước hết, Việt Nam cần chủ động gia nhập các nền tảng hạ tầng dùng chung toàn cầu, tiêu biểu như Project Nexus của Trung tâm Đổi mới sáng tạo thuộc BIS. Việc tham gia vào mạng lưới này cho phép kết nối trực tiếp hệ thống thanh toán tức thời nội địa với mạng lưới quốc tế mà không cần thông qua quá nhiều cấp ngân hàng đại lý trung gian.

Song song đó, việc nâng cấp hệ thống thanh toán quốc gia theo các tiêu chuẩn tương thích quốc tế là yêu cầu tiên quyết. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng cần được hiện đại hóa để xử lý các giao dịch giá trị lớn theo thời gian thực với độ trễ tiệm cận bằng không. Đặc biệt, việc bắt buộc áp dụng chuẩn ISO 20022 trên toàn hệ thống sẽ giúp hạ tầng nội địa có khả năng kết nối với các định chế tài chính lớn tại Singapore, Hồng Kông hay London.

Cuối cùng, Việt Nam cần chú trọng xây dựng các hành lang thanh toán số trực tiếp dựa trên cơ chế quyết toán bằng đồng nội tệ. Việc mở rộng các thỏa thuận này không chỉ giảm sự lệ thuộc vào các đơn vị tiền tệ trung gian mà còn giúp tối ưu hóa chi phí vốn và giảm thiểu rủi ro tỉ giá cho các nhà đầu tư tổ chức khi vận hành tại Việt Nam.

Dựa trên lý thuyết chi phí giao dịch (Coase, 1937) và kinh nghiệm quốc tế, mô hình IFC của Việt Nam được đề xuất như sau:

Lớp Giao diện IFC (IFC Front-end Layer): Thiết lập cổng kết nối kỹ thuật số tập trung dành riêng cho các định chế tài chính thành viên của IFC, qua đó đảm bảo tính thống nhất trong việc tiếp nhận và xử lý lệnh giao dịch quốc tế.

Lớp Tiêu chuẩn dữ liệu (IFC Messaging Layer): Áp dụng bắt buộc chuẩn ISO 20022 đồng bộ cho mọi giao dịch trong IFC để đảm bảo khả năng nói cùng một ngôn ngữ với hạ tầng tài chính toàn cầu, giảm thiểu sai lệch dữ liệu.

Lớp Quyết toán IFC (IFC Settlement Layer - Trọng tâm tại Thành phố Hồ Chí Minh): Tập trung nâng cấp RTGS quốc gia kết nối với các nền tảng thanh toán đa phương (như Project Nexus) để xử lý luồng vốn bán buôn khổng lồ từ các ngân hàng và thị trường chứng khoán quốc tế.

Lớp Đổi mới IFC (IFC Innovation Layer - Trọng tâm tại Thành phố Đà Nẵng): Ứng dụng công nghệ DLT và mã hóa tài sản, đưa IFC Đà Nẵng thành trung tâm thử nghiệm các phương thức thanh toán dựa trên tài sản số và quyết toán ngang hàng (P2P).

4.3. Thúc đẩy ứng dụng công nghệ: Ưu tiên CBDC bán buôn và hạ tầng kết nối dữ liệu mở

Ứng dụng công nghệ đột phá là chìa khóa để tối ưu hóa hiệu quả vận hành và giảm thiểu rủi ro đối tác. Việt Nam nên sớm nghiên cứu và triển khai thử nghiệm CBDC ở cấp độ bán buôn trong các giao dịch liên ngân hàng xuyên biên giới. Kinh nghiệm từ Dự án Ubin của Singapore chứng minh rằng, CBDC cho phép thực hiện quyết toán tức thời, giúp loại bỏ các lớp trung gian phức tạp. Việt Nam nên sớm triển khai thử nghiệm mô hình này trong phạm vi IFC tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Bên cạnh đó, việc ban hành bộ tiêu chuẩn kết nối dữ liệu mở bắt buộc cho toàn ngành Ngân hàng là yêu cầu cấp thiết để thúc đẩy sự tích hợp sâu rộng của các giải pháp Fintech vào hệ thống ngân hàng lõi. Một hệ sinh thái tài chính mở sẽ cho phép các dòng dữ liệu và dòng tiền luân chuyển không ma sát giữa các nền tảng khác nhau. Sự cộng hưởng giữa Blockchain và ngân hàng mở không chỉ khẳng định khả năng thích ứng của Việt Nam với các mô hình tài chính số tiên tiến mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội về tốc độ cho các IFC tương lai.

4.4. Tối ưu hóa dòng vốn và nâng cao niềm tin nhà đầu tư quốc tế

Mọi nỗ lực cải cách về hạ tầng và pháp lý cuối cùng phải chuyển hóa thành niềm tin thực tế của các nhà đầu tư tổ chức. Một hệ thống thanh toán xuyên biên giới minh bạch, có khả năng truy vết tuyệt đối và quyết toán gần như thời gian thực sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí vốn. Khi chi phí giao dịch quốc tế được tối ưu hóa, sức hấp dẫn của thị trường tài chính Việt Nam sẽ gia tăng đáng kể, đưa IFC trở thành nơi thu hút các dòng vốn đầu tư dài hạn.

Nâng cao hiệu quả luân chuyển vốn không chỉ nằm ở việc xử lý giao dịch nhanh, mà còn ở việc đảm bảo tính an toàn và minh bạch theo các tiêu chuẩn toàn cầu. Việc thực thi đồng bộ các tiêu chuẩn quản trị rủi ro hiện đại kết hợp với hạ tầng thanh toán thông suốt sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh tin cậy. Đây chính là nền tảng cốt lõi để Việt Nam từng bước khẳng định vị thế và xây dựng uy tín trên bản đồ tài chính khu vực, tạo đà cho sự phát triển bền vững của IFC tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Tài liệu tham khảo:

1. Azza Bimantara, & Rangga Tri Nugraha (2025), The politics of international cooperation in cross-border digital payment connectivity: A case study of QR payment system in ASEAN. Sospol, 11(1), 82-99. https://doi.org/10.22219/jurnalsospol.v11i1.38367

2. Bộ Công Thương (2025), Thương mại điện tử Việt Nam năm 2024: Những bước tiến và thách thức. https://moit.gov.vn/khoa-hoc-va-cong-nghe/thuong-mai-dien-tu-viet-nam-nam-2024-nhung-buoc-tien-va-thach-thuc.html

3. Coase, R. H. (1937), The nature of the firm. Economica, 4(16), 386-405. https://doi.org/10.1111/j.1468-0335.1937.tb00002.x

4. Kuznetsova, V., Larina, O., & Glazkova, N. (2023), Development of cross-border payments using digital currencies of central banks. Regionalnaya Ekonomika. Yug Rossii, 2, 35-47. https://doi.org/10.15688/re.volsu.2023.2.4

5. Nguyễn Trung Anh, Nguyễn Thị Thu, Lê Phương Linh (2026), Thanh toán xuyên biên giới - Góc nhìn quốc tế và kiến nghị, giải pháp. Tạp chí Ngân hàng. https://tapchinganhang.gov.vn/thanh-toan-xuyen-bien-gioi-goc-nhin-quoc-te-va-kien-nghi-giai-phap-16923.html

6. NHNN (2023), NHNN tham gia Biên bản ghi nhớ về hợp tác kết nối thanh toán khu vực ASEAN. https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tai-nguyen-Moi-truong/Quyet-dinh-1408-QD-NHNN-2023-Ke-hoach-hanh-dong-nganh-ngan-hang-tang-truong-xanh-2021-2030-574294.aspx

7. NHNN (2024), Cải cách hành chính nhìn từ chuyển đổi số. https://sbv.gov.vn/vi/w/sbv588018

8. Phạm, K. (2024), Thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam chiếm 37% tổng doanh thu thương mại điện tử. Dân Việt. https://danviet.vn/thuong-mai-dien-tu-xuyen-bien-gioi-tai-viet-nam-chiem-37-tong-doanh-thu-thuong-mai-dien-tu-20240806153750587.htm

9. Toorajipour, R., Oghazi, P., Sohrabpour, V., Patel, P. C., & Mostaghel, R. (2022). Block by block: A blockchain-based peer-to-peer business transaction for international trade. Technological Forecasting and Social Change, 180, 121714. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2022.121714

10. World Bank (2023), Remittances remain resilient but are slowing. https://documents1.worldbank.org/curated/en/099755208142498760/pdf/IDU188f10cd71ae72148f11b63b16ef304800a43.pdf