 |
| Trụ sở Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Nguồn: Internet) |
Thách thức và cơ hội đan xen
Những tháng đầu năm 2025, bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động phức tạp và khó lường, đặc biệt là chính sách thuế quan của Mỹ kéo theo sự leo thang căng thẳng thương mại giữa các nước. Sự bất định trong chính sách thương mại đã làm gia tăng phân mảnh kinh tế toàn cầu và phân hóa chính sách tiền tệ trong ngắn hạn (nhiều quốc gia nới lỏng chính sách tiền tệ để hỗ trợ tăng trưởng; một số nước thận trọng hơn khi điều hành lãi suất). Xung đột địa chính trị phức tạp. Cùng với đó là những tác động của thiên tai, thời tiết cực đoan; “cú sốc” giá cả hàng hóa (căng thẳng địa chính trị đẩy giá vàng tăng cao và thời tiết cực đoan gây gián đoạn nguồn cung năng lượng, nông sản trong ngắn hạn); nguy cơ về an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh mạng… gia tăng; lạm phát toàn cầu giảm nhưng chưa bền vững và tiềm ẩn rủi ro áp lực tăng trong bối cảnh độ mở của nền kinh tế Việt Nam lớn.
Trong nước, bên cạnh các yếu tố thuận lợi hỗ trợ tăng trưởng kinh tế như quyết tâm của Chính phủ thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2021 - 2025, các giải pháp hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh triển khai..., thì kinh tế trong nước vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức từ yếu tố nội tại và yếu tố bên ngoài.
Trong bối cảnh đó, Bộ Chính trị đã ban hành 4 nghị quyết quan trọng - “bốn trụ cột thể chế nền tảng”, gồm: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân; trong đó Nghị quyết số 57-NQ/TW có ý nghĩa chiến lược nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, NHNN tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, phối hợp đồng bộ, hài hòa, chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác góp phần ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng kinh tế gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.
Mặc dù có nhiều khó khăn nhưng với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đoàn kết, thống nhất của nhân dân, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, tăng trưởng được thúc đẩy, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý I/2025 ước tính tăng 6,93% so với cùng kỳ năm trước, đạt mức tăng cao nhất so với quý I các năm trong giai đoạn 2020 - 2025; lạm phát được kiểm soát (chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 5 tháng đầu năm 2025 tăng 3,21% so với cùng kỳ năm trước. Lạm phát cơ bản trong 5 tháng đầu năm 2025 tăng 3,10%, gần tương đương với mức tăng CPI bình quân. Tính chung quý I/2025, CPI tăng 3,22% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 3,01%). Những kết quả trên có sự đóng góp quan trọng của điều hành chính sách tiền tệ.
Nhiều điểm sáng trong điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng
Trong điều hành lãi suất, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng (TCTD) tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp, qua đó có điều kiện để hỗ trợ nền kinh tế. Đồng thời, NHNN thường xuyên chỉ đạo TCTD tiếp tục tiết giảm chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các giải pháp khác để phấn đấu hạ lãi suất cho vay; sẵn sàng chia sẻ một phần lợi nhuận nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng để góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế.
Theo Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN), đến ngày 20/5/2025, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới tương đương mức lãi suất cuối năm 2024, lãi suất cho vay bình quân của các giao dịch phát sinh mới giảm khoảng 0,68%/năm so với cuối năm 2024. Theo thống kê trong tháng 4/2025, lãi suất cho vay bình quân của NHTM trong nước đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 6,6 - 8,9%/năm; lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân bằng VND đối với lĩnh vực ưu tiên khoảng 3,9%/năm thấp hơn mức lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa theo quy định của NHNN (4%/năm).
Mặc dù tình hình kinh tế - chính trị quốc tế diễn biến khó lường, đồng USD và dòng vốn quốc tế biến động gây áp lực lên các đồng tiền, NHNN điều hành tỉ giá linh hoạt, phù hợp điều kiện thị trường, góp phần hấp thu các cú sốc bên ngoài; phối hợp các công cụ chính sách tiền tệ và can thiệp ngoại tệ khi cần thiết để ổn định thị trường ngoại tệ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Nhờ đó, thị trường ngoại tệ ổn định, các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế được đáp ứng đầy đủ, kịp thời.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho TCTD cung ứng nguồn vốn tín dụng đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế, ngày 30/12/2024 NHNN đã có văn bản gửi các TCTD thông báo công khai, minh bạch về nguyên tắc giao tăng trưởng tín dụng năm 2025 để các TCTD chủ động triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, NHNN chỉ đạo các TCTD tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro… Với các giải pháp đồng bộ, tăng trưởng tín dụng tích cực ngay từ đầu năm, cải thiện đáng kể so với cùng kỳ năm 2024 (đến cuối tháng 5, tín dụng tăng trên 6% so với cuối năm 2024).
Các chương trình tín dụng được ngành Ngân hàng triển khai tích cực như tín dụng cho lĩnh vực nông, lâm thủy sản; hỗ trợ doanh nghiệp bị ảnh hưởng do thiên tai; triển khai chương trình tín dụng 500 nghìn tỉ đồng cho vay đầu tư hạ tầng, công nghệ số nhằm thực hiện các dự án trọng điểm/quan trọng quốc gia thuộc các lĩnh vực giao thông, điện lực và công nghệ số theo danh mục do các Bộ, ngành công bố…
Nhằm góp phần hiện thực hóa các chỉ đạo của Đảng, Chính phủ về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 và Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021 - 2025, NHNN đã phát động phong trào thi đua “Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” và phong trào “Bình dân học vụ số”.
Có thể nói, thời gian qua, ngành Ngân hàng luôn tiên phong, đi đầu trong chuyển đổi số với quan điểm lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm, là mục tiêu, chủ thể, động lực cho sự phát triển… Nhiều sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thân thiện giàu tiện ích, đem lại giá trị thiết thực, đáp ứng tốt nhu cầu đa dạng của khách hàng; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 25 lần GDP. Nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa hoàn toàn. Nhiều TCTD tại Việt Nam đạt tỉ lệ giao dịch số hóa trên 95%. Đến nay, có gần 87% người Việt Nam trưởng thành có tài khoản ngân hàng. Việt Nam cũng tiên phong kết nối thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua mã QR với Thái Lan, Campuchia và Lào, hướng tới mở rộng trong khu vực châu Á. Bên cạnh đó, NHNN là cơ quan với 7 năm liên tiếp dẫn đầu bảng xếp hạng cải cách hành chính của các bộ, cơ quan ngang bộ.
Trong công tác tái cơ cấu hệ thống các TCTD, sự ổn định, an toàn của hệ thống các TCTD tiếp tục được giữ vững, quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền được bảo đảm. Nợ xấu được tập trung xử lý và kiểm soát trong bối cảnh nền kinh tế và sản xuất kinh doanh gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp.
Hệ thống pháp luật về tiền tệ và hoạt động ngân hàng tiếp tục được chú trọng hoàn thiện, vừa bảo đảm hệ thống ngân hàng hoạt động an toàn vừa bám sát yêu cầu thực tiễn, đáp ứng kịp với xu thế và chuẩn mực, thông lệ quốc tế. NHNN đã trình Quốc hội Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các TCTD, trong đó có đề xuất luật hóa 3 nhóm chính sách tại Nghị quyết số 42/2017/QH14 về thí điểm xử lý nợ xấu. Mục đích chính của dự án Luật là tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ để xử lý nợ xấu, bảo đảm phù hợp với thực tiễn và khắc phục các khó khăn cản trở tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và tổ chức mua bán, xử lý nợ trong việc thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm. Điều này hỗ trợ xoay vòng vốn, nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng của người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, việc phân cấp thẩm quyền quyết định cho vay đặc biệt từ Thủ tướng Chính phủ sang NHNN giúp tăng cường vai trò và trách nhiệm của NHNN, giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian xử lý, đảm bảo an toàn hệ thống tín dụng.
Thúc đẩy tín dụng, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đạt mục tiêu
Dự báo những tháng tiếp theo của năm 2025, kinh tế trong nước tiếp tục có những thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen nhưng khó khăn, thách thức nhiều hơn, nhất là từ những yếu tố bất lợi bên ngoài và những hạn chế, bất cập nội tại đã kéo dài nhiều năm, cùng với diễn biến thời tiết cực đoan, bão lũ, hạn hán, xâm nhập mặn...
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế 8% trở lên trong năm nay, NHNN cho biết, tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, đồng bộ, hài hòa, chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách khác góp phần ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đồng thời ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát.
Theo đó, NHNN tiếp tục điều hành nghiệp vụ thị trường mở linh hoạt, bám sát mục tiêu chính sách tiền tệ. Theo dõi sát tình hình để điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, kinh tế vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ. Tiếp tục chỉ đạo các TCTD tiết giảm chi phí hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các giải pháp khác để giảm lãi suất cho vay. Tiếp tục theo dõi sát tình hình thị trường để điều hành tỉ giá linh hoạt, phù hợp, phối hợp đồng bộ với các công cụ chính sách tiền tệ để ổn định thị trường ngoại tệ, góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong điều hành tín dụng, NHNN thực hiện các giải pháp điều hành tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế nhằm góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. NHNN sẽ chủ động, kịp thời điều chỉnh tăng thêm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho các TCTD trên cơ sở diễn biến kinh tế vĩ mô và tình hình thực tế mà không cần văn bản đề nghị từ các TCTD. Tiếp tục chủ động rà soát để sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, các cơ chế, chính sách liên quan đến hoạt động tín dụng ngân hàng (như Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; Nghị định về tổ chức và hoạt động của NHCSXH...). Thực hiện các giải pháp tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, đáp ứng nhu cầu vốn tín dụng, phù hợp với khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế nhằm góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
NHNN tiếp tục chỉ đạo các TCTD triển khai tích cực các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng tín dụng, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng; kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; xây dựng các sản phẩm tín dụng cho các ngành, lĩnh vực phù hợp với chiến lược kinh doanh, khả năng cân đối nguồn lực của TCTD; chú trọng đầu tư tín dụng vào các dự án, công trình trọng điểm, tín dụng xanh, tín dụng phục vụ phát triển các thế mạnh của vùng, địa phương; tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng; tích cực triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp sau bão số 3 (cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ theo Quyết định số 1510/QĐ-TTg và Thông tư số 53/2024/TT-NHNN, giảm lãi suất, cho vay mới khôi phục, duy trì sản xuất kinh doanh…).
Trong lĩnh vực thanh toán và công nghệ ngân hàng, NHNN tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm tạo điều kiện cho chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt; tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả và đạt các chỉ tiêu tại Kế hoạch triển khai Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021 - 2025. Bên cạnh đó, NHNN tiếp tục thực hiện Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng, triển khai Đề án 06 (Quyết định số 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030); Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tăng cường đảm bảo an ninh, an toàn và bảo mật hoạt động thanh toán, ngân hàng; chỉ đạo các đơn vị cung ứng dịch vụ tích cực triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ ngân hàng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng. Đồng thời đẩy mạnh truyền thông, giáo dục tài chính nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng cho công chúng trong sử dụng sản phẩm, dịch vụ tài chính, ngân hàng.
