Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) là cơ quan ngang bộ của Chính phủ, là Ngân hàng Trung ương (NHTW) của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối; thực hiện chức năng của NHTW về phát hành tiền, ngân hàng của các tổ chức tín dụng và cung ứng dịch vụ tiền tệ cho Chính phủ. Hoạt động của NHNN nhằm giữ mục tiêu lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền; bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng và hệ thống các tổ chức tín dụng; bảo đảm sự an toàn, hiệu quả của hệ thống thanh toán quốc gia; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Những hoạt động này đối mặt với nhiều rủi ro, thách thức khác nhau.
Cũng như NHTW các nước trên thế giới, với vai trò và vị trí đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế, mọi động thái về chính sách quản lý hay rủi ro xảy ra của NHNN sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường tài chính, tiền tệ của quốc gia. Để góp phần bảo đảm an toàn hiệu quả trong hoạt động, tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của NHNN đối với Chính phủ, công chúng và các đối tượng liên quan, một trong những yếu tố quan trọng là NHNN phải xây dựng được một hệ thống kiểm soát hiệu quả, trong đó phải phát huy tính chủ động, vai trò quan trọng của các lớp kiểm soát; đặc biệt nâng cao vai trò, vị thế, chất lượng và hiệu quả hoạt động của kiểm toán nội bộ (lớp kiểm soát thứ 3), một yếu tố cấu thành quan trọng trong công tác quản trị rủi ro của NHNN, bảo đảm sự độc lập trong mô hình kiểm soát ba lớp theo chuẩn mực quốc tế.
 |
| Hội nghị lần thứ 9 Mạng lưới các nhà lãnh đạo kiểm toán nội bộ NHTW các nước Đông Nam Á, Hà Nội, tháng 10/2024 |
Với mục tiêu đó, trong thời gian qua, công tác kiểm toán nội bộ của NHNN đã được triển khai thực hiện toàn diện nhằm hoàn thành tốt vai trò, cung cấp sự bảo đảm, tư vấn khách quan cho Ban Lãnh đạo NHNN, các đơn vị trực thuộc trong việc tuân thủ pháp luật, nâng cao hệ số an toàn tài sản, hạn chế rủi ro trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo mục tiêu đã đặt ra. Bên cạnh đó, Vụ Kiểm toán nội bộ tiếp tục tổ chức nghiên cứu, đổi mới tăng cường cải tiến theo hướng tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế về chuyên môn và thực hành để nâng cao chất lượng, hiệu quả kiểm toán nội bộ đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
1. Thường xuyên tổ chức nghiên cứu, cập nhật, xây dựng chương trình, kế hoạch tuân thủ các quy định mới của bộ chuẩn mực kiểm toán nội bộ quốc tế
Chuẩn mực kiểm toán nội bộ quốc tế do Viện Các kiểm toán viên nội bộ quốc tế (IIA) ban hành được công nhận và áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới với mục tiêu:
(i) Hướng dẫn tuân thủ các quy định bắt buộc trong khung thực hành chuyên môn kiểm toán nội bộ quốc tế.
(ii) Thiết lập khung khổ thực hiện và thúc đẩy các dịch vụ đa dạng nhằm gia tăng giá trị cho tổ chức.
(iii) Thiết lập cơ sở đánh giá hoạt động kiểm toán nội bộ.
(iv) Thúc đẩy cải tiến liên tục các quy trình và hoạt động của tổ chức.
Tháng 01/2024, nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, IIA đã ban hành bộ chuẩn mực quốc tế mới về kiểm toán nội bộ chính thức có hiệu lực từ tháng 01/2025, thay thế bộ chuẩn mực quốc tế về thực hành chuyên môn kiểm toán nội bộ năm 2016. Trong phiên bản mới, IIA đã cập nhật một số thay đổi quan trọng nhằm nâng cao năng lực hoạt động của kiểm toán nội bộ, tập trung vào 5 lĩnh vực, bao gồm: Mục đích của hoạt động; quản lý chức năng; quản trị hoạt động; đạo đức nghề nghiệp, tính chuyên nghiệp và triển khai hoạt động với 15 nguyên tắc và 52 chuẩn mực cụ thể đã giúp mang lại một khung quản trị hoạt động toàn diện hơn cho việc thực hành kiểm toán nội bộ.
 |
| Tọa đàm về kinh nghiệm quản lý rủi ro và kiểm toán nội bộ trên cơ sở rủi ro của NHTW các nước tại Vụ Kiểm toán nội bộ, NHNN, tháng 8/2023 |
Đặc biệt, bộ chuẩn mực mới nhấn mạnh vào sự tham gia của hội đồng quản trị và ban lãnh đạo cấp cao của các tổ chức trong việc quản trị kiểm toán nội bộ; đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chương trình bảo đảm và nâng cao chất lượng kiểm toán nội bộ; cập nhật hoàn thiện mô hình ba vòng kiểm soát, trong đó đề cao sự hợp tác, trao đổi thông tin và các thay đổi ảnh hưởng đến chương trình kiểm toán; đồng thời tiếp tục duy trì các yêu cầu về năng lực kiểm toán công nghệ thông tin… Cùng với việc ban hành chuẩn mực quốc tế mới, IIA còn ban hành bổ sung hướng dẫn thực hành và hướng dẫn kiểm toán công nghệ thông tin toàn cầu để hỗ trợ các tổ chức thực hiện tuân thủ chuẩn mực.
Với vai trò và vị trí đặc biệt của mình, việc tuân thủ chuẩn mực quốc tế của NHTW là yêu cầu cần thiết để bảo đảm sự cải tiến liên tục, phát huy vai trò, vị trí và nâng cao chất lượng của kiểm toán nội bộ. Với ý nghĩa đó, thời gian qua, Vụ Kiểm toán nội bộ của NHNN đã chủ động: (i) Tiếp cận nghiên cứu nội dung bộ chuẩn mực kiểm toán nội bộ; tìm kiếm cơ hội trao đổi, học hỏi kinh nghiệm của NHTW trong khu vực thông qua việc tham gia các diễn đàn, hội thảo, tọa đàm, đưa vào nội dung trao đổi, thảo luận tại Hội nghị thường niên Mạng lưới lãnh đạo các nhà kiểm toán nội bộ NHTW các nước Đông Nam Á; (ii) Chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể về việc tuân thủ chuẩn mực, xem xét điều chỉnh, cập nhật sổ tay kiểm toán; (iii) Tập trung đào tạo nhân sự, tiếp tục tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động kiểm toán; (iv) Tiếp tục nghiên cứu cải thiện chương trình bảo đảm và nâng cao chất lượng kiểm toán nội bộ.
2. Tích cực triển khai kế hoạch chuyển đổi kiểm toán trên cơ sở rủi ro
Chuẩn mực kiểm toán nội bộ số 2100 của IIA quy định về tính chất của công việc kiểm toán nội bộ, đó là: Hoạt động kiểm toán nội bộ cần đánh giá và đóng góp vào sự tiến bộ trong quản trị của tổ chức, quản trị rủi ro, quy trình kiểm soát sử dụng một phương pháp tiếp cận có hệ thống, có kỷ luật và trên cơ sở rủi ro. Uy tín và giá trị kiểm toán nội bộ được tăng cường khi kiểm toán viên được chủ động thực hiện công việc và đánh giá của họ cung cấp những thông tin mới và có xem xét đến tác động tương lai. Trong đó, chuẩn mực 2010.A1 quy định “Kế hoạch kiểm toán cần dựa trên đánh giá rủi ro và thực hiện ít nhất 1 năm 1 lần”.
Các chuẩn mực này hiện đã được hầu hết kiểm toán nội bộ NHTW các nước trên thế giới như Mỹ, Pháp, Úc và các nước Đông Nam Á như Singapore, Malaysia, Philippines áp dụng thực hiện.
Trên cơ sở khuyến nghị của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và quá trình trao đổi, học hỏi kinh nghiệm từ một số NHTW các nước thời gian qua, Vụ Kiểm toán nội bộ NHNN đã tích cực nghiên cứu, xây dựng:
Thứ nhất, phương pháp luận về phân tích, đánh giá rủi ro của NHNN phục vụ hoạt động kiểm toán nội bộ, trong đó đưa ra các khái niệm về rủi ro, khẩu vị rủi ro, nguyên tắc, phương thức, quy trình thực hiện phân tích, đánh giá rủi ro.
Thứ hai, xây dựng phạm vi kiểm toán tổng thể các hoạt động nghiệp vụ của NHNN; cải tiến phương pháp, cách thức lập kế hoạch kiểm toán hằng năm và 3 năm trên cơ sở rủi ro.
Thứ ba, thành lập các nhóm nghiên cứu, đánh giá rủi ro các nghiệp vụ NHTW; tổ chức nhiều buổi tọa đàm, báo cáo, trao đổi nghiệp vụ về quản lý rủi ro, kiểm toán nội bộ trên cơ sở rủi ro, nghiên cứu, khai thác tham khảo tài liệu, kinh nghiệm quản trị rủi ro của Nhóm Công tác về rủi ro hoạt động quốc tế (IORWG)… nhằm nâng cao nhận thức của công chức về cách thức thực hiện kiểm toán nội bộ trên cơ sở rủi ro. Trong 2 năm 2023 - 2024, Vụ Kiểm toán nội bộ đã xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện kiểm toán đối với một số chuyên đề/quy trình nghiệp vụ NHNN theo định hướng rủi ro, đem lại kết quả kiểm toán bước đầu tích cực, là cơ sở để rút kinh nghiệm, hoàn thiện phương pháp kiểm toán nội bộ trên cơ sở rủi ro.
Thứ tư, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện kế hoạch chuyển đổi phương thức kiểm toán nội bộ trên cơ sở rủi ro, trong đó nêu rõ sự cần thiết xây dựng kế hoạch, mục tiêu, thực trạng công tác quản trị rủi ro, hoạt động kiểm toán nội bộ; đề xuất định hướng, giải pháp, phân công trách nhiệm cụ thể và lộ trình điều kiện để chuyển đổi, bảo đảm tính khả thi cao để trình Thống đốc NHNN xem xét phê duyệt làm cơ sở triển khai trong toàn hệ thống NHNN trong giai đoạn tiếp theo.
Thứ năm, tiếp tục công tác đào tạo nguồn nhân lực, tổ chức tọa đàm, trao đổi nghiệp vụ về quản lý rủi ro và vai trò, trách nhiệm của các đơn vị chuyên môn, thuộc mô hình ba tuyến bảo vệ trong quản lý rủi ro giữa chuyên gia IMF với đại diện lãnh đạo và công chức đơn vị chức năng thuộc NHNN nhằm tăng cường tuyên truyền, cải thiện tư duy và văn hóa về quản trị rủi ro.
Những nội dung trên là tiền đề hết sức quan trọng cho quá trình chuyển đổi sang kiểm toán trên cơ sở rủi ro của kiểm toán nội bộ NHNN trong giai đoạn tới để tuân thủ chuẩn mực quốc tế về kiểm toán nội bộ.
3. Tăng cường hợp tác quốc tế về kiểm toán nội bộ và quản lý rủi ro NHTW
Quán triệt chủ trương của Đảng và Nhà nước về vai trò của công tác đối ngoại trong gìn giữ nền độc lập, chủ quyền của đất nước gắn với tìm kiếm, tranh thủ các nguồn lực từ bên ngoài để phục vụ cho sự phát triển và nâng cao vị thế đất nước, phát huy vai trò thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, Vụ Kiểm toán nội bộ coi việc tăng cường hợp tác quốc tế về kiểm toán nội bộ là một yếu tố quan trọng trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hiện nay để tiếp cận với chuẩn mực quốc tế. Cụ thể:
Một là, từ năm 2022 đến nay, Vụ Kiểm toán nội bộ đã triển khai công tác tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật từ IMF nhằm nâng cao năng lực kiểm toán nội bộ NHNN. Theo đó, Vụ Kiểm toán nội bộ nghiên cứu, tích cực triển khai các khuyến nghị của các chuyên gia về chuyển đổi phương pháp kiểm toán nội bộ dựa trên rủi ro cùng với việc xây dựng khung quản lý rủi ro NHNN phù hợp với chuẩn mực kiểm toán nội bộ quốc tế.
Hai là, tháng 01/2024, Vụ Kiểm toán nội bộ được giao nhiệm vụ đầu mối của NHNN tham gia IOWRG. Vụ Kiểm toán nội bộ đã cử các công chức đại diện tham dự Hội nghị thường niên lần thứ 18 của IOWRG vào tháng 6/2024. Việc tham gia IOWRG và các hoạt động của Nhóm công tác là cơ hội tốt để NHNN nói chung cũng như cán bộ làm công tác kiểm toán nội bộ NHNN nói riêng tăng cường hợp tác, học hỏi kinh nghiệm của NHTW các nước, hiểu biết thêm về các chủ đề rủi ro hoạt động và các phương pháp quản lý rủi ro tiên tiến của NHTW các nước nhằm tham mưu công tác quản lý rủi ro NHNN phù hợp với lộ trình chuyển đổi về kiểm toán trên cơ sở rủi ro của NHNN. Ngoài ra, Vụ Kiểm toán nội bộ đã phối hợp với Vụ Hợp tác quốc tế tham gia Mạng lưới Chuyên gia rủi ro của Hội đồng tư vấn châu Á thuộc Ngân hàng Thanh toán Quốc tế để tiếp tục nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm về quản lý rủi ro của NHTW các nước.
Ba là, tham gia tích cực vào hoạt động của Mạng lưới các nhà lãnh đạo kiểm toán nội bộ NHTW các nước Đông Nam Á (kiểm toán nội bộ NHNN là thành viên từ năm 2016) để tiếp tục học hỏi, tiếp cận các kiến thức, phương pháp, cách thức mới về kiểm toán nội bộ NHTW, bao gồm: Công cụ đánh giá năng lực kiểm toán nội bộ cũng như mô hình năng lực của kiểm toán viên; kinh nghiệm kiểm toán chuyên sâu một số nghiệp vụ quan trọng của NHTW (chính sách tiền tệ, thanh toán, kiểm toán công nghệ cao...); đánh giá các khó khăn, thách thức của kiểm toán nội bộ nói riêng và NHTW nói chung trong giai đoạn mới hiện nay (Bitcoin, rủi ro công nghệ cao); các nội dung về chương trình bảo đảm và nâng cao chất lượng kiểm toán, kiểm toán nội bộ trong bối cảnh số hóa... qua đó góp phần hỗ trợ, nâng cao chất lượng của kiểm toán nội bộ NHNN, đặc biệt là giải pháp, cách thức thực hiện quản lý rủi ro trong hoạt động và kiểm toán trên cơ sở rủi ro trong bối cảnh hội nhập hoạt động ngân hàng ngày càng sâu rộng hiện nay.
 |
| Hội nghị lần thứ 9 Mạng lưới các nhà lãnh đạo kiểm toán nội bộ NHTW các nước Đông Nam Á, Hà Nội, tháng 10/2024 |
Năm 2024, Vụ Kiểm toán nội bộ đã làm đầu mối, phối hợp với các đơn vị liên quan của NHNN tổ chức thành công Chương trình thường niên lần thứ 9 Mạng lưới các nhà lãnh đạo kiểm toán nội bộ NHTW các nước Đông Nam Á năm 2024 (trong 2 ngày 17 - 18/10/2024) với sự tham dự của các nhà lãnh đạo kiểm toán nội bộ NHTW 10 nước Đông Nam Á, đại diện Ngân hàng Phát triển châu Á, IMF và NHTW Úc. Với chủ đề “Kiểm toán nội bộ - Những xu hướng mới cần quan tâm và vai trò đối với các trụ cột chính của NHTW trong bối cảnh hiện nay”, Chương trình đã tập trung chia sẻ thông tin và kinh nghiệm điều hành quản trị về 3 nhóm chủ đề lớn: (i) Những điểm mới của bộ chuẩn mực kiểm toán nội bộ quốc tế ban hành tháng 01/2024, những điểm cần quan tâm cho NHTW các nước để bảo đảm việc tuân thủ bộ Chuẩn mực kiểm toán nội bộ quốc tế khi chính thức có hiệu lực vào tháng 01/2025; (ii) Kiểm toán việc triển khai khung môi trường, xã hội và quản lý ESG; (iii) Kiểm toán các nghiệp vụ trụ cột của NHTW: Chính sách tiền tệ, thanh toán, thanh tra giám sát ngân hàng và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước. Đây đều là những nội dung rất thực tiễn và hết sức quan trọng đối với kiểm toán nội bộ NHTW các nước trong giai đoạn hiện nay. Những nội dung chia sẻ, thảo luận tại Chương trình đã góp phần giúp kiểm toán nội bộ NHTW các nước Đông Nam Á nói chung và kiểm toán nội bộ NHNN tiếp tục hoàn thiện, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ, vai trò, vị thế và thực hiện tốt chức năng tạo ra giá trị cho NHTW các nước. Việc tổ chức Chương trình thường niên đánh dấu bước phát triển và hội nhập mới của kiểm toán nội bộ NHNN trong việc cam kết tiếp tục nâng cao chất lượng, vị thế của kiểm toán nội bộ trong mô hình quản trị của NHNN.
4. Sổ tay kiểm toán nội bộ NHNN
Nhằm tiếp tục nâng cao tính chuyên nghiệp, chất lượng, hiệu quả công tác kiểm toán nội bộ NHNN theo thông lệ quốc tế và phù hợp với các quy định về kiểm toán nội bộ của Việt Nam, đặc biệt là nâng cao chất lượng đội ngũ công chức làm công tác kiểm toán tại NHNN, Vụ Kiểm toán nội bộ đã nghiên cứu xây dựng mới, hoàn thiện ban hành Sổ tay kiểm toán nội bộ NHNN (sản phẩm của Đề án khoa học Xây dựng Sổ tay kiểm toán nội bộ, được Hội đồng tư vấn của NHNN đánh giá, nghiệm thu), trong đó tập hợp, hệ thống hóa các quy định chung về kiểm toán nội bộ NHNN; bổ sung, cập nhật các quy định, phương thức kiểm toán, chuẩn mực kiểm toán quốc tế về công tác kiểm toán nội bộ nói chung, kiểm toán nội bộ NHTW nói riêng và phương pháp luận về phân tích, đánh giá rủi ro phục vụ công tác kiểm toán nội bộ NHNN, làm cơ sở cho bước chuyển đổi trong thời gian tới.
Việc xây dựng và ban hành Sổ tay kiểm toán nội bộ NHNN góp phần nâng cao chất lượng kiểm toán nội bộ gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ người làm công tác kiểm toán nội bộ thông qua việc cung cấp cho người làm công tác kiểm toán nội bộ phương tiện để nghiên cứu, vận dụng hiệu quả trong quá trình tác nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ và đặc thù công việc kiểm toán và yêu cầu cập nhật đồng bộ văn bản quy phạm pháp luật và các cơ chế, chính sách mới.
5. Tiếp tục cải tiến chương trình bảo đảm và nâng cao chất lượng kiểm toán
Chuẩn mực quốc tế về thực hành chuyên môn kiểm toán nội bộ IIA quy định: Trưởng Kiểm toán nội bộ phải xây dựng và duy trì một chương trình bảo đảm và nâng cao chất lượng bao phủ tất cả các khía cạnh của bộ phận kiểm toán nội bộ. Theo đó, nội dung này đã được kiểm toán nội bộ NHNN chuẩn hóa tại Điều 31 Thông tư số 06/2020/TT-NHNN ngày 30/6/2020 của Thống đốc NHNN quy định về bảo đảm chất lượng hoạt động kiểm toán nội bộ.
NHNN đã ban hành đầy đủ các quy định để bảo đảm nâng cao chất lượng kiểm toán nội bộ như: (i) Quy trình kiểm toán nội bộ của NHNN; (ii) Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Kiểm toán nội bộ NHNN; (iii) Quy chế thẩm định, phê duyệt và ban hành báo cáo kiểm toán của NHNN; (iv) Mẫu báo cáo kiểm toán và các quy trình hướng dẫn nghiệp vụ cụ thể để triển khai hiệu quả công tác bảo đảm và nâng cao chất lượng kiểm toán nội bộ của NHNN. Việc bảo đảm chất lượng kiểm toán được triển khai toàn diện ở các mặt hoạt động của Vụ Kiểm toán nội bộ trong hoạt động của NHNN nói chung và tổ chức kế hoạch kiểm toán nói riêng.
- Đối với kiểm soát thường xuyên: Việc kiểm soát chất lượng kiểm toán đang được kiểm toán nội bộ NHNN thực hiện thường xuyên thông qua việc ban hành đầy đủ và liên tục rà soát, cập nhật, sửa đổi bổ sung quy định, quy trình, quy chế, thủ tục kiểm toán theo quy định, thông lệ và chuẩn mực mới; thực hiện nghiêm túc quy định về thẩm định và ban hành báo cáo bởi bộ phận thẩm định và kiểm soát chất lượng kiểm toán. Trong đó, việc thực hiện giám sát chất lượng được thực hiện định kỳ, thường xuyên bảo đảm việc kiểm toán tuân thủ đầy đủ quy trình kiểm toán, quy chế đoàn kiểm toán, kế hoạch và mục tiêu của từng cuộc kiểm toán. Hoạt động của các đoàn kiểm toán, báo cáo kiểm toán, kết quả và hiệu quả của người làm công tác kiểm toán được theo dõi, thẩm định trực tuyến qua phần mềm kiểm toán TeamMate và dự thảo báo cáo kiểm toán.
- Đối với đánh giá độc lập: Mặc dù hiện nay, việc đánh giá độc lập chưa được quy định cụ thể, tuy nhiên, kiểm toán nội bộ NHNN cũng thường xuyên tham mưu Thống đốc đề xuất hỗ trợ kỹ thuật về kiểm toán nội bộ từ các chuyên gia về kiểm toán nội bộ của các tổ chức tài chính quốc tế để rà soát, đánh giá việc tuân thủ chuẩn mực của kiểm toán nội bộ NHNN, cũng như tiếp nhận khuyến nghị, tư vấn kiểm toán nội bộ tiếp tục hoàn thiện quy định pháp lý về kiểm toán nội bộ nói chung, chương trình bảo đảm và nâng cao chất lượng nói riêng.
Như vậy, có thể thấy, việc ban hành các quy định pháp lý theo chuẩn mực quốc tế và nghiêm túc triển khai các quy định trong thực tiễn thời gian qua đã giúp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm toán nội bộ NHNN, qua đó góp phần bảo đảm hoạt động của NHNN an toàn, hiệu quả và nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của NHNN. Căn cứ Bộ chuẩn mực năm 2024, kiểm toán nội bộ NHNN sẽ tiếp tục triển khai có hiệu quả nội dung này như một cam kết về việc tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm toán nội bộ NHNN.
6. Tăng cường tuyển dụng, đào tạo nhân sự chất lượng cao đáp ứng yêu cầu chuyển đổi
Đối với công tác kiểm toán nội bộ NHNN, con người là yếu tố quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ được giao, vì thế phải luôn coi trọng công tác tuyển dụng, đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kiểm toán nội bộ cho quá trình chuyển đổi thông qua việc xây dựng kế hoạch tuyển dụng và đào tạo nhân sự chuyên sâu, cụ thể:
Thứ nhất, đề xuất tăng cường tuyển dụng công chức có kinh nghiệm từ các đơn vị NHNN, tổ chức tín dụng và công ty kiểm toán lớn nhằm đáp ứng ngay yêu cầu về thực hiện nhiệm vụ.
Thứ hai, tăng cường đội ngũ công chức kiểm toán về công nghệ thông tin nhằm đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh ứng dụng công nghệ thông tin mạnh mẽ hiện nay.
Thứ ba, cử công chức tham gia các khóa đào tạo nghiệp vụ theo chương trình đào tạo, bồi dưỡng của NHNN và các hội thảo, hội nghị quốc tế về kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ NHTW các nước.
Thứ tư, tăng cường đào tạo, đào tạo lại đội ngũ nhân sự kiểm toán nội bộ như: Định kỳ tổ chức các buổi tọa đàm, báo cáo, trao đổi nghiệp vụ về quản lý rủi ro, kiểm toán nội bộ trên cơ sở rủi ro NHTW và IORWG nhằm nâng cao nhận thức của công chức về quản lý rủi ro hoạt động và kiểm toán trên cơ sở rủi ro của NHNN. Thường xuyên tổ chức tọa đàm, trao đổi cập nhật văn bản, chế độ mới trong các lĩnh vực kiểm toán.
7. Tăng cường công tác kiểm toán công nghệ thông tin
Cùng với hội nhập, xu hướng về tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin đặt ra những thách thức không nhỏ đối với công tác kiểm toán bảo đảm an toàn công nghệ thông tin. Vì vậy, trong thời gian qua, Vụ Kiểm toán nội bộ đã thực hiện:
Một là, bám sát chủ trương về chuyển đổi số, các chính sách về an toàn công nghệ thông tin của Nhà nước và của Ngành để tiếp tục hoàn thiện các hướng dẫn về kiểm toán công nghệ thông tin.
Hai là, tăng cường kiểm toán các dự án công nghệ thông tin để đánh giá việc tuân thủ quy định về đấu thầu cũng như quy định về an toàn, tính cần thiết, hiệu quả của các dự án.
Ba là, thực hiện kiểm toán chuyên đề quy trình an toàn, bảo mật công nghệ thông tin tại các đơn vị NHNN nhằm mục tiêu đánh giá việc xây dựng và ban hành các quy định, năng lực quản trị rủi ro và hệ thống kiểm soát nội bộ đối với việc bảo đảm an toàn bảo mật công nghệ thông tin của NHNN để đề xuất các giải pháp tiếp tục tăng cường công tác an toàn thông tin đối với các hoạt động nghiệp vụ của NHNN.
Bốn là, thực hiện học hỏi kinh nghiệm của NHTW các nước trong khu vực để xây dựng lộ trình số hóa các hoạt động kiểm toán nội bộ, cách thức nâng cao chất lượng kiểm toán công nghệ thông tin.
Có thể thấy, đây vẫn tiếp tục là lĩnh vực cần được quan tâm đầu tư cả về nhân lực và tài chính trong giai đoạn tới để đáp ứng chuẩn mực kiểm toán công nghệ thông tin do IIA mới ban hành.
8. Kết luận
Trong bối cảnh ngành Ngân hàng tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới của dân tộc, hướng tới việc tiếp cận gần hơn các chuẩn mực quốc tế, việc hoàn thiện mô hình, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động kiểm toán nội bộ NHNN là yêu cầu tất yếu. Thời gian tới, công tác kiểm toán nội bộ sẽ tiếp tục tuân thủ đúng các quy định của Nhà nước và của Thống đốc NHNN từng bước nghiên cứu lý luận và thực tiễn, học tập kinh nghiệm quốc tế, đúc rút kinh nghiệm, sáng tạo, đổi mới không ngừng để hoàn thiện và nâng cao chất lượng công tác kiểm toán nội bộ phù hợp với yêu cầu thực tiễn và thông lệ quốc tế, đặc biệt đối với chuyển đổi kiểm toán trên cơ sở rủi ro nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng công tác kiểm toán nội bộ; khẳng định vai trò, vị trí của kiểm toán nội bộ trong mô hình kiểm soát ba vòng theo chuẩn mực quốc tế. Lãnh đạo và công chức làm công tác kiểm toán nội bộ tiếp tục tuân thủ nghiêm túc quy định, quy chế về kiểm toán nội bộ, giữ gìn phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, tích cực học hỏi nâng cao trình độ và đoàn kết, đồng lòng khắc phục mọi khó khăn để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Việc hướng tới việc chuyển đổi thành công kiểm toán trên cơ sở rủi ro được kỳ vọng không chỉ là một lần nữa thể hiện quyết tâm của NHNN trong việc thay đổi cách thức thực hiện nhiệm vụ kiểm toán nội bộ mà còn hướng đến việc xây dựng và hoàn thiện mô hình quản lý/quản trị rủi ro của NHNN, trong đó góp phần chuyển đổi cơ bản và nâng cao về nhận thức và trách nhiệm của các đơn vị trong mô hình quản lý rủi ro ba vòng kiểm soát, thông qua đó, góp phần vào thành quả chung của hoạt động NHNN. Kiểm toán nội bộ NHNN cần tiếp tục xây dựng lộ trình tuân thủ bộ chuẩn mực mới gắn với việc nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác kiểm soát chất lượng kiểm toán, kiểm toán công nghệ thông tin và đào tạo nhân sự làm công tác kiểm toán nội bộ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Chuẩn mực quốc tế về thực hành chuyên môn kiểm toán nội bộ năm 2016 do Hiệp hội Kiểm toán nội bộ Hoa Kỳ (IIA) ban hành năm 2016.
2. Chuẩn mực kiểm toán nội bộ quốc tế do Hiệp hội Kiểm toán nội bộ Hoa Kỳ (IIA) ban hành năm 2024.
3. Tài liệu dự Hội nghị các nhà lãnh đạo kiểm toán nội bộ NHTW các nước Đông Nam Á hằng năm.
