Thực tiễn sử dụng tiền mã hóa trong tài trợ cuộc xung đột Nga - Ukraine và hàm ý cho Việt Nam
16/11/2023 790 lượt xem
Tóm tắt: Sau khi cuộc xung đột Nga - Ukraine bất ngờ nổ ra vào ngày 24/02/2022, chính quyền Ukraine đã mạo hiểm mở địa chỉ ví điện tử quốc gia để tiếp nhận dòng hỗ trợ tài chính thông qua tiền mã hóa từ tất cả các cá nhân và tổ chức trên thế giới muốn ủng hộ. Bản thân chính quyền Nga cũng luôn tìm kiếm các giải pháp tài chính nhằm tháo gỡ khó khăn sau khi bị loại khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT của phương Tây. Bài viết khái quát quá trình triển khai huy động dòng vốn toàn cầu thông qua tiền mã hóa của Chính phủ Ukraine và Liên bang Nga; từ đó, đánh giá hiệu quả thực tiễn của việc sử dụng tiền mã hóa trong thanh toán xuyên biên giới, nguy cơ sử dụng tiền mã hóa trong các hoạt động rửa tiền, khủng bố và đưa ra hàm ý cho Việt Nam.

Từ khóa: tiền mã hóa, tài trợ chiến tranh, Ukraine, Nga.
 
1. Nguyên nhân Ukraine và Nga lựa chọn tìm đến tiền mã hóa
 
Về cơ bản, tiền mã hóa hiện nay đã có nhiều bước phát triển cả về công nghệ cũng như tính thuận tiện và dễ tiếp cận đối với số đông quần chúng. Với việc người dân của nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore… đã được thực sự tiếp cận và sử dụng tiền mã hóa hợp pháp, thì việc tận dụng tiến bộ công nghệ này nhằm chuyển tiền và thu hút tài trợ xuyên biên giới là điều đương nhiên sẽ diễn ra.

Đối với Ukraine, nhu cầu huy động tài chính cao độ và gấp gáp là nguyên nhân chính khiến nước này tìm đến tiền mã hóa. Trước tình hình trong nước khó khăn và các kênh xin tài trợ thường đến từ các tổ chức và chính phủ trên thế giới, chính quyền Ukraine đã chủ động tìm kiếm nguồn hỗ trợ từ mọi cá nhân và tổ chức tư nhân trên thế giới.

Thông qua tiền mã hóa, các cá nhân và tổ chức tư nhân hoàn toàn có thể lựa chọn tài trợ cho chính quyền Ukraine thông qua hình thức trực tiếp lẫn ẩn danh, từ bất kì nơi đâu trên thế giới, lượng tiền ít hay nhiều và bất kể thời điểm nào trong ngày. Điều này đã tạo thuận lợi tối đa cho người dân toàn cầu muốn đóng góp tài chính cho cuộc chiến, từ đó giúp nâng cao thanh khoản cho thị trường tiền mã hóa cũng như tính ứng dụng của tiền mã hóa trong đời thực.

Đối với Nga, nhu cầu giảm thiểu tác động của việc bị phương Tây cấm vận là nguyên nhân chính khiến nước này tìm kiếm các giải pháp tài chính thay thế hệ thống hiện tại, trong đó có tiền mã hóa. Trước việc nước Nga bị loại khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT và tài sản của công dân cũng như của Chính phủ Nga liên tục bị phong tỏa, việc tìm kiếm các kênh giao dịch và lưu trữ giá trị là rất cấp thiết đối với nước Nga. Mặc dù Nga đã có sự chuẩn bị từ trước như tăng dự trữ vàng và ngoại tệ, cắt giảm ngân sách và ngăn chặn các dòng chảy tài chính ra nước ngoài, nhưng tác động của các biện pháp trừng phạt vẫn rất lớn đối với nền kinh tế Nga. Mọi phương thức giao dịch xuyên biên giới, lưu trữ giá trị hay kiểm soát dòng chảy tài chính lẫn tài sản ra và vào nước Nga đều có ý nghĩa quan trọng và được đánh giá nghiêm túc.


2. Thực tiễn huy động tiền mã hóa của Ukraine
 
Ngày 24/02/2022, Nga bắt đầu “chiến dịch quân sự đặc biệt”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã tuyên bố thiết quân luật và ngân hàng trung ương đã đình chỉ hầu hết giao dịch tiền tệ và đóng băng tỉ giá hối đoái chính thức của đồng Hryvnia. Việc sử dụng tiền mã hóa lúc này cũng bị cấm. Làn sóng rút tiền mặt tăng nhanh và giá trị đồng nội tệ Ukraine giảm mạnh. Việc chuyển tiền cũng bị gián đoạn nghiêm trọng. Wise, một công ty thanh toán xuyên biên giới, đã hạ mức giới hạn chuyển khoản vào Ukraine từ 14.000 USD xuống mức thấp nhất là 200 USD.

Hai ngày sau khi cuộc chiến xảy ra, Chính phủ Ukraine đã đăng địa chỉ ví Bitcoin, Ethereum và Tether của mình trên phương tiện truyền thông xã hội. Bộ Chuyển đổi kĩ thuật số Ukraine chấp nhận quyên góp bằng 14 loại tiền mã hóa. Come Back Alive, một tổ chức phi chính phủ Ukraine từ năm 2014 đã thu tiền cho trang thiết bị và huấn luyện quân sự, dựa vào tiền mã hóa sau khi bị loại khỏi Patreon, một nền tảng gây quỹ chấp nhận quyên góp bằng tiền pháp định nhưng không cho phép chi tiêu cho bộ máy quân sự.

Đối với phương pháp huy động truyền thống, các chính phủ và tổ chức như Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã viện trợ hàng tỉ USD cho Ukraine. Chỉ riêng nước Mỹ đã phê duyệt 13,6 tỉ USD tài trợ khẩn cấp vào tháng 3/2022. Có thể thấy, mặc dù lượng tiền quyên góp được từ huy động tiền mã hóa hay bán các tài sản NFT của Ukraine còn tương đối nhạt nhòa so với các khoản quyên góp truyền thống. Nhưng quyên góp bằng tiền mã hóa có một số lợi thế như:

Việc chuyển tiền diễn ra ngay lập tức: Nhờ sự cải tiến công nghệ tiền mã hóa nói chung và sự phát triển của các sàn giao tập trung lẫn phi tập trung, các giao dịch tiền mã hóa hiện nay được thực hiện tương đối nhanh chóng, thường chỉ vài phút cho mỗi giao dịch.

Không đòi hỏi tư cách pháp nhân hay ràng buộc pháp luật: Đối với các quốc gia cấp phép cho các sàn giao dịch tiền mã hóa tập trung được hoạt động, người dân chỉ cần mở tài khoản và mua tiền mã hóa trên các sàn giao dịch được cấp phép này, sau đó lựa chọn tính năng chuyển tiển đến ví điện tử của chính quyền Ukraine. Đôi khi tính năng lựa chọn quyên góp cho Ukraine được chính các sàn hỗ trợ người sử dụng.

Đối với người dân tại các quốc gia chưa cho phép người dân tham gia sở hữu và giao dịch tiền kĩ thuật số, người dân vẫn có thể tự tìm cách mua bán các loại tiền mã hóa trên các sàn giao dịch phi tập trung hoặc nhờ giúp đỡ từ các hội kín. Sau khi sở hữu tiền mã hóa, các cá nhân hoàn toàn có thể chuyển tiền đến ví điện tử của chính quyền Ukraine mà không phải chia sẻ danh tính bản thân, nguồn gốc số tiền ủng hộ hay cam kết pháp lí.

Về cơ bản, chính quyền Ukraine cũng không đòi hỏi nguồn tiền quyên góp ủng hộ cho mình phải có nguồn gốc rõ ràng và không vi phạm pháp luật. Như vậy, chỉ có các chính quyền quốc gia có nhu cầu quản lí dòng tiền từ người dân nước mình chuyển ra nước ngoài, nhằm mục đích đánh thuế hoặc chống lại các hành vi và nguy cơ vi phạm pháp luật.

Số lượng tiền chuyển không bị hạn chế: Nếu như dịch vụ chuyển tiền Wise có thời điểm đã giới hạn số tiền chuyển của khách hàng tại Ukraine xuống chỉ 200 USD/lần chuyển, thì các giới hạn về chuyển khoản không hề bị áp dụng đối với tiền mã hóa. Dù chỉ vài USD đến hàng trăm ngàn USD thì hệ thống tiền mã hóa vẫn cho phép các giao dịch diễn ra bình thường, miễn là phí giao dịch (phí gas) được thanh toán đầy đủ.

Đây là điểm cộng mạnh của tiền mã hóa so với các phương thức chuyển tiền truyền thống khác. Chỉ cần mạng internet và các thiết bị điện tử cơ bản như điện thoại di động, người Ukraine có thể chuyển và nhận tiền xuyên biên giới không giới hạn một cách nhanh chóng và an toàn do không phải cầm tiền mặt hay đến các điểm giao dịch tài chính truyền thống (như các chi nhánh ngân hàng). Đây là điểm mạnh trong bối cảnh đất nước diễn ra chiến tranh do người dân phải liên tục tìm nơi trú ẩn và thường chỉ có thể mang theo ít tài sản bên mình.

Ít trung gian và dễ tiếp cận: Đối với phương thức thanh toán truyền thống, người chuyển tiền có thể lựa chọn một trong hai hình thức là hữu tuyến và trực tuyến. Hữu tuyến là việc phải mang tiền mặt và giấy tờ tùy thân đến chi nhánh ngân hàng hoặc trung tâm dịch vụ tài chính, điền đầy đủ các loại tờ khai dưới sự hỗ trợ của nhân viên ngân hàng để được thực hiện chuyển hay nhận tiền. Trực tuyến là việc người dân phải mở tài khoản ngân hàng tại các chi nhánh từ trước, điền một loạt các tờ khai và cam kết sử dụng dịch vụ tài chính, trước khi có thể thực hiện chuyển tiền qua internet. Cả hai phương thức đều yêu cầu các điều kiện nghiêm ngặt về giấy tờ, chữ kí chính chủ, mục đích chuyển tiền hợp lí… thì mới được chấp nhận chuyển và nhận tiền.

Đối với hệ thống tiền mã hóa, người sử dụng sống tại bất kì đâu cũng có thể tự mở tài khoản giao dịch tiền mã hóa trực tuyến của mình hoàn toàn miễn phí và nhanh chóng, có thể lựa chọn cung cấp thông tin cá nhân của mình hoặc không và chuyển tiền vào sàn giao dịch tiền mã hóa tập trung để mua và chuyển tiền mã hóa đến Ukraine. Các hướng dẫn về thanh toán, giao dịch trên các sàn này tương đối dễ hiểu và tiếp cận, người sử dụng có thể chuyển các khoản tiền nhỏ vài lần để làm quen với hệ thống, trước khi chuyển số lượng tiền lớn hơn. Nếu cần, người sử dụng hoàn toàn có thể gọi điện đến tổng đài hỗ trợ của các sàn giao dịch này để được hướng dẫn và hỗ trợ trực tiếp, tại bất kì thời điểm nào trong ngày.

Bên cạnh các lợi ích kể trên, việc chuyển tiền xuyên biên giới tồn tại một số điểm hạn chế sau:

Thứ nhất, đối với Chính phủ Ukraine, việc quản lí dòng tài sản ra và vào đất nước thông qua hệ thống tiền mã hóa còn khá khó khăn. Người dân Ukraine có thể nhờ đến hệ thống tiền mã hóa để chuyển tài sản của mình ra nước ngoài mà chính quyền Ukraine rất khó phát hiện, quản lí và ngăn chặn. Đặc biệt, đối với các đối tượng chống phá Chính phủ Ukraine, các cá nhân và tổ chức nước ngoài có thể chuyển tiền cho các đối tượng này để tiến hành chống phá đất nước. Chúng có thể nhận tiền, lưu trữ và chỉ quy ra tiền mặt sau khi đã thoát khỏi đất nước một cách an toàn. Với tính chất dễ lưu trữ, cất giấu và vận chuyển, đây là thách thức không hề nhỏ đối với Chính phủ Ukraine nói riêng và chính quyền các quốc gia khác nói cung.

Ngoài ra, việc sử dụng tiền mã hóa cũng gây nên nguy cơ đặt tài sản của người Ukraine vào tay người nước ngoài. Trước tình hình chiến sự, giá trị đồng tiền nội tệ Hryvnia của Ukraine đã liên tục giảm và khiến người dân có tâm lí muốn đổi đồng nội tệ Hryvnia sang USD, vàng hay các loại ngoại tệ khác. Điều này càng làm giảm giá trị của đồng Hryvnia, gây nguy cơ thất thoát tài sản của người dân Ukraine khi sử dụng các loại tài sản không được Nhà nước bảo đảm, cũng như các vấn đề pháp lí phức tạp khi có tranh chấp xảy ra.

 
Hình 1: Đồng Ukraine Hryvnia mất giá so với USD
 
 

Thứ hai, đối với người dân Ukraine, việc tiếp cận và sử dụng hệ thống tiền mã hóa còn tương đối khó khăn để ứng dụng, đặc biệt là với người lớn tuổi. Việc nhờ tới các bên trung gian, hoặc các đối tượng trao đổi giữa tiền mã hóa và tiền thật tồn tại một số rủi ro về đạo đức, lừa đảo mà nhiều người dân chưa lường trước được. Họ dễ bị mất tài sản của mình vào tay các đối tượng lừa đảo, khi tuân theo hướng dẫn của các đối tượng này nhằm chuyển và nhận tiền mã hóa.

Kể từ khi triển khai hoạt động mở ví điện tử quốc gia, ngay đầu tháng 3/2022, Chính phủ Ukraine đã chi hơn một nửa số tiền mã hóa họ huy động được vào các thiết bị quân sự bao gồm thuốc men, áo chống đạn, bộ đàm, lương thực cho binh lính, camera tầm nhiệt và mũ bảo hiểm. Tiền mã hóa lúc này chiếm khoảng 1/5 tổng lượng tiền mà Ukraine huy động quyên góp được cho cuộc chiến.

Thực tiễn này đã giúp chính quyền Ukraine có nhiều động thái thân thiện với tiền mã hóa. Kể từ khi chiến tranh nổ ra, Chính phủ Ukraine đã tìm cách cải thiện cơ sở hạ tầng tiền mã hóa của mình. Vào ngày 16/3/2023, ông Zelensky đã kí một số quy định mới về tiền mã hóa thành luật. Các ngân hàng hiện được cho phép mở tài khoản cho các công ty tiền mã hóa và tăng cường các biện pháp bảo mật nhằm giảm thiểu các nguy cơ vi phạm pháp luật, chẳng hạn như chỉ cấp phép hoạt động đối với các sàn giao dịch đáp ứng đủ yêu cầu của chính phủ. Các cơ quan quản lí cũng được trao quyền nhằm theo dõi và quản lí hệ thống tiền tệ này.


3. Thực tiễn huy động tiền mã hóa của Nga
 
Tại Nga, người dân về cơ bản đã có những tiếp xúc và sử dụng tiền mã hóa từ khá sớm. Một cuộc thăm dò năm 2014 tại Anh cho thấy, có tới 46% người dùng internet ở Nga thường xuyên sử dụng tiền mã hóa để mua hàng trực tuyến. Trong khi đó, tính đến năm 2019, ngay cả khi các dịch vụ thanh toán điện tử trở nên mạnh mẽ hơn, cũng chỉ có 26% người tiêu dùng Mỹ cho biết thanh toán điện tử là lựa chọn đầu tiên của họ khi mua hàng trực tuyến (Chainalysis, 2020).

Theo Roman Sannikov, Giám đốc Tội phạm mạng và Tình báo của công ty Recorded Future, thì ngành ngân hàng ở các nước Đông Âu không phát triển giống như ở phương Tây. Đặc biệt, quá trình chuyển tiền xuyên biên giới đặc biệt gặp khó khăn vì phần lớn cơ sở hạ tầng không đáp ứng được nhu cầu. Từ đó, khoảng trống dịch vụ tài chính này đã khiến người dân tìm đến nhiều phương pháp chuyển tiền không chính thống để đáp ứng nhu cầu của mình. Điều này đã và đang gây nhiều rủi ro cho các hoạt động tội phạm tài chính (Chainalysis, 2020).

Nga bắt đầu xem tiền mã hóa là một loại tiền hợp pháp kể từ tháng 01/2021, 6 tháng sau khi Tổng thống Vladimir Putin kí sắc lệnh cho phép tài sản kĩ thuật số đứng chung hàng ngũ với tài sản vật lí nhưng chưa cho phép sử dụng chúng làm phương tiện thanh toán. Tính đến tháng 02/2022, thị trường tiền mã hóa Nga có giá trị hơn 214 tỉ USD, chiếm khoảng 12% tổng giá trị vốn hóa thị trường tiền mã hóa toàn cầu (Lực, 2022).

Trong hơn một năm qua, nước Nga đã chống chịu trước các lệnh trừng phạt tương đối tốt, đặc biệt là luôn tìm cách để khơi thông dòng vốn xuyên biên giới cho mình. Việc tìm đến tiền mã hóa là một trong những phương án được Nga lựa chọn nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội triển khai. Trên thực tế, các trung tâm khai thác bitcoin sử dụng khí đốt vẫn hoạt động ổn định tại Nga. Số tiền giao dịch giữa Rúp Nga và tài sản tiền điện tử đã tăng gấp đôi kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, đạt 60 triệu USD/ngày cho thấy, vẫn rất nhiều người Nga đang tích trữ tài sản trong tiền mã hóa hoặc chuyển tài sản ra nước ngoài (Oliver-Stafford, 2022).

Theo nhiều ước tính gián tiếp khác nhau, các nhà đầu tư Nga là một trong những người tham gia tích cực nhất vào thị trường tiền mã hóa. Nga đang đứng thứ 13 trong bảng xếp hạng Chỉ số chấp nhận tiền mã hóa toàn cầu vào năm 2023 (Chainalysis, 2023).

Trong thời điểm năm 2020, Chainalysis ước tính Nga đã gửi đi số tiền mã hóa trị giá hơn 16,8 tỉ USD và nhận được 16,6 tỉ USD, trong khi Ukraine đã gửi đi số tiền là 8,2 tỉ USD và nhận về 8,0 tỉ USD. Mặc dù khối lượng giao dịch này thấp hơn nhiều so với tại Trung Quốc, Mỹ và các quốc gia hàng đầu khác, nhưng điểm ấn tượng ở đây là số tiền này được huy động trong thời gian khá ngắn, khi trước đó còn rất dè dặt trong việc tiếp cận với tiền mã hóa.

Một khía cạnh khác của tiền mã hóa là nó có thể giúp Nga tránh các lệnh trừng phạt tài chính của phương Tây. Không giống như mạng chuyển tiền quốc tế SWIFT, việc theo dõi và kiểm soát các giao dịch tiền mã hóa phi tập trung rất phức tạp, điều này sẽ giúp Nga tránh được sự tấn công dữ dội của các biện pháp trừng phạt kinh tế (Selmi, 2022).

Chìa khóa thực sự cho bất kì lệnh trừng phạt nào đến từ việc quản lí phương thức chuyển tiền mà những cá nhân và tổ chức bị liệt vào danh sách đen có thể tiếp cận. Tuy nhiên, ở cấp độ quốc gia, việc xác định một giao dịch có bị tính là vi phạm pháp luật hay không, cũng như phong tỏa nó là rất khó, nếu quốc gia bị cấm vận vẫn chủ trương cho phép giao dịch diễn ra. Đối với trường hợp của Nga, nước này chỉ cần tìm cách giao dịch với bên ngoài mà không thông qua đồng USD hay hệ thống SWIFT. Việc sử dụng vàng, hàng hóa, ngoại tệ ngoài USD, hay phương án về đồng Rúp kĩ thuật số đều mở ra nhiều lựa chọn nhằm vượt qua các lệnh trừng phạt. Kết hợp cùng các thủ pháp kĩ thuật về an ninh mạng, các doanh nghiệp giao dịch với các thực thể Nga có thể giao dịch trót lọt mà không bị phát hiện.

Thay vì ban hành lệnh cấm, Chính phủ Nga thông qua một khuôn khổ pháp lí nhằm quản lí tiền kĩ thuật số, với mục tiêu đưa chúng vào hệ thống tài chính và bảo đảm tài sản kĩ thuật số không được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động tội phạm. Các nhà phân tích của Chính phủ Nga khẳng định, Moscow có thể thu về 13 tỉ USD/năm thông qua việc quản lí và đánh thuế giao dịch tiền điện tử, các sàn giao dịch và đơn vị trung gian cũng như thu nhập từ các khoản đầu tư. (Lực, 2022).

Về phía thách thức, bản thân nước Nga cũng đang phải đối mặt với nguy cơ các cá nhân và tổ chức trong nước sử dụng tiền mã hóa để che giấu tài sản của mình khỏi tầm với của chính phủ. Đầu năm 2022, Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đã đề xuất cấm sử dụng và khai thác tiền mã hóa trên lãnh thổ Nga, với lí do đe dọa sự ổn định tài chính, phúc lợi của người dân và chủ quyền về chính sách tiền tệ của nước này. CBR lo ngại rằng, các loại tiền mã hóa phi tập trung như Bitcoin có thể làm suy yếu sự kiểm soát của Chính phủ đối với hệ thống tài chính và có thể được sử dụng để rửa tiền hoặc tài trợ cho khủng bố. Sau đó, Chính phủ Nga đã ban hành một đề xuất liên quan đến cách điều chỉnh các quy định về tiền mã hóa. Bản thân Tổng thống Putin cũng nhận ra được những rủi ro nhất định liên quan đến tiền mã hóa, như tính biến động cao về giá trị, song cũng hiểu nước Nga đang sở hữu những lợi thế nhất định khi khai thác loại tiền này, ông cũng đã trình bày trước Quốc hội Liên bang Nga rằng: “CBR không cản trở tiến bộ kĩ thuật về tài chính và đang thực hiện những nỗ lực cần thiết để giới thiệu các công nghệ mới nhất trong lĩnh vực tài chính này” (Davies, 2022)


4. Đánh giá và hàm ý cho Việt Nam
 
Việc sử dụng tiền mã hóa tại Nga và Ukraine hiện nay đã trực tiếp nâng cao giá trị cũng như ứng dụng thực tiễn của tiền mã hóa trong cuộc sống. Nhờ triển khai sớm hệ thống nhận tài trợ thông qua tiền mã hóa, cả Ukraine và Nga đã nhanh chóng xếp ở vị trí lần lượt thứ 1 và thứ 2 trên thế giới trong việc áp dụng phổ cập tiền mã hóa (Chainalysis, 2020).

Tính đến nay, bảng xếp hạng của Chainalysis cũng đã có nhiều cập nhật, khi Ấn Độ và Nigeria là quốc gia xếp hạng lần lượt thứ 1 và thứ 2 thế giới; tuy nhiên, vị thế của Ukraine và Nga vẫn rất cao trong việc sử dụng tiền mã hóa trên thế giới.

 
Bảng 1: Bảng xếp hạng Chỉ số top 13 nước chấp nhận tiền mã hóa toàn cầu 2023

Nguồn: Chainalysis, 2023

Trong bảng xếp hạng trên, Nga đang đứng thứ 13 thế giới về mức độ tiếp cận ứng dụng tiền mã hóa, Ukraine đứng vị trí thứ 5 và Việt Nam hiện đang đứng vị trí thứ 3. Tuy nhiên, Nga là quốc gia có mức độ áp dụng hệ thống tài chính phi tập trung (DeFi) xếp thứ 9 toàn cầu, một thứ hạng tương đối cao.

Sự phát triển của công nghệ tiền mã hóa hiện nay cũng làm dấy lên nhiều nỗi lo thiết thực về việc quản lí dòng tiền xuyên biên giới theo đúng quy định của pháp luật. Chính sự tăng trưởng mạnh mẽ này cùng với sự thiếu hụt về hành lang pháp lí, các công nghệ hiện đại cũng đứng trước nguy cơ bị giới tội phạm lợi dụng vào những mục đích bất chính để thu lợi cá nhân như rửa tiền, tài trợ khủng bố, tham nhũng... Chắc chắn trong tương lai, việc sử dụng tiền mã hóa trong các hoạt động chuyển tiền xuyên biên giới sẽ còn được thúc đẩy thường xuyên hơn nữa, với giá trị giao dịch sẽ tiếp tục gia tăng bất chấp nỗ lực kiểm soát của các chính phủ.

Đối với Việt Nam, trước các nguy cơ tiềm ẩn mà tiền mã hóa mang lại, đặc biệt là trong vấn đề chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, chúng ta vẫn đang tách biệt công tác quản lí tiền mã hóa theo nhiệm vụ của từng cơ quan, ban, ngành mà thiếu hình thức liên kết hỗ trợ phù hợp. Tổng giá trị tiền mã hóa Việt Nam nhận về trong giai đoạn từ tháng 10/2021 - 10/2022 là 90,8 tỉ USD. Tính đến tháng 12/2022, Việt Nam có hơn 200 dự án blockchain hoạt động. Theo thống kê từ Statista, doanh thu từ các sàn giao dịch tiền mã hóa tại thị trường Việt Nam dự kiến đạt 109,4 triệu USD vào năm 2023, số lượng người dùng tiền mã hóa sẽ tăng thêm 12,37 triệu người vào năm 2027 - ông Phan Đức Trung, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Blockchain Việt Nam (VBA) dẫn số liệu từ Bộ Tư pháp Mỹ và Chainalysis… (Lan, 2023)

Mặc dù các vấn đề liên quan đến vi phạm pháp luật về tài chính truyền thống hiện đã được luật hóa và có cơ chế hợp tác liên bộ để quản lí và giải quyết, song trước các diễn biến ngày càng phát triển của công nghệ tiền mã hóa, cùng với sự tinh vi ngày càng gia tăng của giới tội phạm, việc quản lí tiền mã hóa tại Việt Nam sẽ càng trở nên khó khăn hơn, đặc biệt là hệ thống pháp lí đủ mạnh để giải quyết các vấn đề này.

Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 đã có hiệu lực từ ngày 01/3/2023. Tuy nhiên, nguy cơ hoạt động rửa tiền mã hóa tại Việt Nam sẽ tăng cao trong thời gian tới, các tổ chức tín dụng, các cơ quan nhà nước cần triển khai áp dụng mạnh mẽ các điều luật để xử lí các hành vi phạm tội có liên quan đến loại hình tài sản mới này; đồng thời, cần nghiên cứu, xây dựng khung pháp lí cụ thể, các quy định, quy trình, nhân sự chất lượng cao trong công tác quản lý tiền mã hóa.

Đặc biệt, cần liên kết và hợp tác chặt chẽ giữa Chính phủ Việt Nam và quốc tế nhằm theo dõi và kiểm soát các hoạt động vi phạm pháp luật liên quan đến tiền mã hóa. Vì nếu không có sự hợp tác chặt chẽ thì đây chính là kẽ hở vô cùng lớn cho hoạt động tội phạm nói chung và tiền mã hóa nói riêng, luôn có xu hướng lan tỏa giữa các quốc gia. Chính phủ cần nghiên cứu xây dựng cơ chế hợp tác, đào tạo nhân lực và phối hợp giải quyết các vấn đề liên quan đến tiền mã hóa càng sớm càng tốt để tránh lỗ hổng cho các tổ chức tội phạm hoạt động.

Tài liệu tham khảo:

1. Chainalysis. (2020). Eastern Europe: High Grassroots Adoption, Outsized Darknet Market and Ransomware Activity; https://www.chainalysis.com/blog/eastern-europe-cryptocurrency-market-2020/
2. Chainalysis. (2023). The 2023 Global Crypto Adoption Index: Central & Southern Asia Are Leading the Way in Grassroots Crypto Adoption; https://www.chainalysis.com/blog/2023-global-crypto-adoption-index/
3. Davies, P. (2022). Russia’s government and central bank agree to treat cryptos as currency. Euronews; https://www.euronews.com/next/2022/02/09/russia-s-government-and-central-bank-agree-to-treat-cryptos-as-currency
4. Economist. (2022). How is Ukraine using crypto to fund the war? The Economist; https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/04/05/how-is-ukraine-using-crypto-to-fund-the-war
5. Lan, H. (2023). Giao dịch tiền mã hóa: "Vùng trũng" cho tội phạm rửa tiền. Vneconomy; https://vneconomy.vn/giao-dich-tien-ma-hoa-vung-trung-cho-toi-pham-rua-tien.htm
6. Lực, C. (2022). Nga "chốt" tương lai tiền điện tử. Người lao động; https://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/nga-chot-tuong-lai-tien-dien-tu-20220211183319144.htm
7. Oliver-Stafford. (2022). Crypto exchanges resist calls for ban on Russia transactions. Financidal Times; https://www.ft.com/content/33c79ec2-6d26-4083-9093-2f05c3010536
8. Selmi, F. M. (2022). Do sanctions work in a crypto world? The impact of the removal of Russian Banks from SWIFT on Remittances. HAL Open Science; https://hal.science/hal-03599089/document

ThS. Nguyễn Trần Minh Trí
Viện Kinh tế và Chính trị thế giới
Bình luận Ý kiến của bạn sẽ được kiểm duyệt trước khi đăng. Vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
Đóng lại ok
Bình luận của bạn chờ kiểm duyệt từ Ban biên tập
Quy định về hoạt động huy động vốn cộng đồng theo hình thức cổ phần tại Malaysia - Một số gợi mở cho Việt Nam
Quy định về hoạt động huy động vốn cộng đồng theo hình thức cổ phần tại Malaysia - Một số gợi mở cho Việt Nam
06/11/2023 1.315 lượt xem
Hoạt động huy động vốn cộng đồng đã trở nên phổ biến sau khủng hoảng tài chính toàn cầu, phương thức này đã phát triển nhanh chóng ở nhiều nước trên thế giới. Trong đó, hoạt động huy động vốn theo hình thức cổ phần (Equity - based Crowdfunding - ECF) là hình thức gọi vốn được các doanh nghiệp trong giai đoạn khởi đầu, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo rất ưa chuộng. Với ECF, các doanh nghiệp có thể huy động vốn từ cộng đồng thông qua một nền tảng trên Internet.
Phát triển ngân hàng hợp kênh: Kinh nghiệm quốc tế và một số đề xuất cho Việt Nam
Phát triển ngân hàng hợp kênh: Kinh nghiệm quốc tế và một số đề xuất cho Việt Nam
20/10/2023 2.601 lượt xem
Cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật và việc sử dụng ngày càng nhiều điện thoại thông minh và máy tính bảng, xu hướng hợp kênh đã dần trở nên quan trọng đối với tập hợp đa dạng các dịch vụ ngân hàng. Hoạt động ngân hàng hợp kênh cung cấp đường dẫn đến các dịch vụ tài chính, ngân hàng thông qua nhiều kênh khác nhau (như chi nhánh ngân hàng, ATM, tổng đài điện thoại, eBanking, Internet Banking và Mobile Banking) một cách hợp nhất dựa trên ý tưởng “mọi thứ đều có thể được làm trên mọi kênh”.
Quản trị rủi ro số tại các ngân hàng thương mại: Kinh nghiệm của Ngân hàng Trung ương Đức và một số khuyến nghị
Quản trị rủi ro số tại các ngân hàng thương mại: Kinh nghiệm của Ngân hàng Trung ương Đức và một số khuyến nghị
04/10/2023 4.497 lượt xem
Khi thế giới ngày càng trở nên số hóa và kết nối, cạnh tranh trong cung cấp dịch vụ tài chính, ngân hàng ngày một gia tăng, tạo động lực cho các ngân hàng thích ứng và thực hiện chuyển đổi số. Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, dữ liệu lớn, công nghệ chuỗi khối... đang hỗ trợ và đẩy nhanh tốc độ của quá trình chuyển đổi số, giúp các ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và cung cấp các sản phẩm, dịch vụ đa dạng đáp ứng nhu cầu ngày một cao của khách hàng.
Triển khai kinh tế tuần hoàn tại một số quốc gia trên thế giới - Kinh nghiệm đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam
Triển khai kinh tế tuần hoàn tại một số quốc gia trên thế giới - Kinh nghiệm đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam
04/10/2023 3.930 lượt xem
Trong vài năm gần đây, nền kinh tế tuần hoàn (Circular economy - CE) đang ngày càng được chú ý trên toàn thế giới như một cách để khắc phục mô hình sản xuất và tiêu dùng hiện tại dựa trên tăng trưởng liên tục và tăng thông lượng tài nguyên.
Hạn chế của Basel II, sáng kiến khắc phục hướng đến Basel III của BIS và hàm ý cho Việt Nam
Hạn chế của Basel II, sáng kiến khắc phục hướng đến Basel III của BIS và hàm ý cho Việt Nam
25/09/2023 4.885 lượt xem
Hiệp ước Basel II đã và đang được các ngân hàng thương mại (NHTM) áp dụng rộng rãi như một chiến lược nhằm mục đích nâng cao chất lượng quản trị rủi ro, đảm bảo sự ổn định tài chính của ngân hàng. Mặc dù vậy, cuộc khủng hoảng tài chính ngân hàng giai đoạn 2008 - 2009 với sự sụp đổ của nhiều định chế tài chính lớn như Ngân hàng Đầu tư Bear Stearns, các ngân hàng Fannie Mae, Freddie Mac, Lehman Brothers đã cho thấy những điểm yếu của Basel II như mức vốn cấp 1 (Tier 1) tối thiểu 4% và tỉ lệ an toàn vốn không đủ bù đắp các khoản lỗ lớn; một số kĩ thuật sử dụng kế toán sáng tạo có thể che đậy rủi ro tín dụng; suy thoái kinh tế có thể dẫn đến áp lực bán tháo làm tăng tính thuận chu kì của hệ thống; sử dụng một số sản phẩm tài chính phức tạp như công cụ phái sinh, bảo lãnh như một phần của việc giảm rủi ro tín dụng…
Xu hướng tăng trưởng kinh tế của khu vực châu Á
Xu hướng tăng trưởng kinh tế của khu vực châu Á
21/09/2023 4.757 lượt xem
Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế toàn cầu chịu ảnh hưởng tiêu cực bởi rất nhiều yếu tố làm suy giảm đà phục hồi, nền kinh tế các nước tại khu vực châu Á cũng nằm trong xu hướng đó và được dự báo sẽ tăng trưởng chậm lại với các động lực tăng trưởng yếu, áp lực lạm phát ở mức vừa phải.
Khủng hoảng ngân hàng tại Mỹ: Nguyên nhân và tác động
Khủng hoảng ngân hàng tại Mỹ: Nguyên nhân và tác động
20/09/2023 5.435 lượt xem
Căng thẳng ngân hàng tại Mỹ bắt đầu xảy ra vào tháng 3/2023, khi Ngân hàng Silicon Valley (SVB) sụp đổ, sau đó lan truyền sang một số ngân hàng khác, làm dấy lên lo ngại về tính ổn định trong khu vực tài chính. Do đó, việc nghiên cứu các yếu tố dẫn đến khủng hoảng ngân hàng, biện pháp xử lí của cơ quan quản lí, tác động của nó cũng như bài học kinh nghiệm rút ra là hết sức cần thiết.
Chi ngân sách nhà nước cho tăng trưởng xanh tại các quốc gia trên thế giới
Chi ngân sách nhà nước cho tăng trưởng xanh tại các quốc gia trên thế giới
04/09/2023 5.579 lượt xem
Các quốc gia hiện nay ngoài mục tiêu phát triển kinh tế thì đã từng bước chú trọng bảo vệ môi trường. Theo đó, các chính sách đã được ban hành, trong đó có chính sách chi ngân sách nhà nước cho khoa học công nghệ, cơ sở hạ tầng, con người, bảo tồn hệ sinh thái và các khoản chi khác nhằm chuyển dịch nền kinh tế hướng tới tăng trưởng xanh.
Chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng tại các quốc gia châu Âu và một số vấn đề đặt ra
Chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng tại các quốc gia châu Âu và một số vấn đề đặt ra
16/08/2023 6.732 lượt xem
Ngành Ngân hàng đã trải qua một sự chuyển đổi đáng kể trong những năm gần đây, được thúc đẩy bởi những tiến bộ công nghệ và nhu cầu ngày càng tăng đối với các dịch vụ tiện lợi và được cá nhân hóa. Sự xuất hiện của dữ liệu lớn và các công cụ phân tích tiên tiến đã mở ra những cơ hội mới cho các ngân hàng để cải thiện trải nghiệm của khách hàng, giảm chi phí và thúc đẩy tăng trưởng.
Các nguyên tắc ngân hàng bền vững - Kinh nghiệm quốc tế và bài học đối với  Việt Nam
Các nguyên tắc ngân hàng bền vững - Kinh nghiệm quốc tế và bài học đối với Việt Nam
04/08/2023 8.677 lượt xem
Phát triển bền vững là một khái niệm mới và đang dần trở thành mục tiêu hướng tới của nhiều quốc gia trên thế giới. Để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs), nguồn lực tài chính là yếu tố đặc biệt quan trọng. Theo đó, ngân hàng bền vững đã, đang và sẽ trở thành một triết lí nền tảng của các ngân hàng. Hoạt động của ngân hàng không chỉ mang lại lợi nhuận cho nhân viên và các cổ đông của ngân hàng mà còn mang lại lợi nhuận cho khách hàng.
Dự thảo Luật Ổn định tài chính và một số cải cách pháp lí của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc - Hàm ý chính sách đối với Việt Nam
Dự thảo Luật Ổn định tài chính và một số cải cách pháp lí của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc - Hàm ý chính sách đối với Việt Nam
20/07/2023 8.817 lượt xem
Tháng 4/2022, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã dự thảo Luật Ổn định tài chính (Luật ODTC) và hiện đang lấy ý kiến sâu rộng trong nhân dân để chính thức ban hành luật. Nếu được thông qua (dự kiến vào cuối quý III/2023), Luật ODTC của Trung Quốc sẽ là cơ sở pháp lí đầu tiên điều chỉnh cụ thể việc phòng ngừa, giải quyết và xử lí rủi ro hệ thống; đối tượng điều chỉnh là các ngân hàng, công ty chứng khoán, bảo hiểm và công ty tài chính. Chúng ta cùng nhìn lại lịch sử, một số diễn biến quan trọng và nguyên nhân khiến Trung Quốc “mạnh tay” cải cách pháp lí đối với hệ thống tài chính.
Dữ liệu mới phục vụ điều hành chính sách tiền tệ: Thực tiễn các quốc gia  châu Á và bài học kinh nghiệm
Dữ liệu mới phục vụ điều hành chính sách tiền tệ: Thực tiễn các quốc gia châu Á và bài học kinh nghiệm
13/07/2023 9.200 lượt xem
Sự tiến bộ nhanh chóng của công nghệ thông tin và truyền thông trong thời gian qua đã tạo ra sự bùng nổ về lượng thông tin được thu thập, dẫn đến kỉ nguyên mới của dữ liệu.
Phát triển ngân hàng di động hướng tới mục tiêu tài chính toàn diện
Phát triển ngân hàng di động hướng tới mục tiêu tài chính toàn diện
08/06/2023 12.556 lượt xem
Công nghệ ngân hàng di động (Mobile Banking) đã và đang được các ngân hàng thương mại áp dụng rộng rãi như một chiến lược mở rộng thị phần mà không cần đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng. Nó là một công cụ hữu ích cho các khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng bởi tính tiện lợi, chất lượng dịch vụ tốt, nhanh chóng, không phụ thuộc vào yếu tố thời gian và mức độ bao phủ lớn, đáp ứng mục tiêu tài chính toàn diện.
Kinh nghiệm quốc tế về việc tổ chức bảo hiểm tiền gửi hỗ trợ tài chính đối với quỹ tín dụng nhân dân được kiểm soát đặc biệt
Kinh nghiệm quốc tế về việc tổ chức bảo hiểm tiền gửi hỗ trợ tài chính đối với quỹ tín dụng nhân dân được kiểm soát đặc biệt
15/05/2023 13.927 lượt xem
Theo tài liệu “Các vấn đề xử lí tổ chức tín dụng hợp tác - Tổng quan về các đặc điểm và công cụ xử lí” (Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi quốc tế - IADI, 2018), các tổ chức tài chính nhận tiền gửi như hiệp hội tín dụng, các ngân hàng hợp tác hoặc tương hỗ hay quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) được gọi chung là tổ chức tín dụng (TCTD) hợp tác, là một thành viên quan trọng trong hệ thống tài chính của nhiều quốc gia trên toàn thế giới. Nhìn chung, các TCTD hợp tác có những đặc điểm khác biệt với ngân hàng.
Điều tra thị trường cho hoạch định chính sách tại ngân hàng trung ương
Điều tra thị trường cho hoạch định chính sách tại ngân hàng trung ương
19/04/2023 14.208 lượt xem
Điều tra thị trường (Market Intelligence - MI) là một công cụ đắc lực được các ngân hàng trung ương (NHTW) trên thế giới tiến hành để bổ sung, hoàn thiện cho công tác thống kê truyền thống. Với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường tài chính quốc tế, vai trò của hoạt động này ngày càng được coi trọng và tại nhiều quốc gia, hoạt động điều tra thị trường được tổ chức một cách bài bản với cơ cấu nhân sự độc lập.
Giá vàngXem chi tiết
GIÁ VÀNG - XEM THEO NGÀY
Khu vực
Mua vào
Bán ra
HÀ NỘI
Vàng SJC 1L
70.550
71.350
TP.HỒ CHÍ MINH
Vàng SJC 1L
70.550
71.350
Vàng SJC 5c
70.550
71.370
Vàng nhẫn 9999
59.850
60.950
Vàng nữ trang 9999
59.750
60.650

Ngoại tệXem chi tiết
TỶ GIÁ - XEM THEO NGÀY 
Ngân Hàng USD EUR GBP JPY
Mua vào Bán ra Mua vào Bán ra Mua vào Bán ra Mua vào Bán ra
Vietcombank 24,030 24,400 25,749 27,163 29,595 30,855 157.45 166.68
BIDV 24,100 24,400 25,966 27,166 29,768 30,883 158.39 166.73
VietinBank 24,018 24,438 26,054 27,189 30,019 31,029 158.92 166.87
Agribank 24,060 24,400 25,994 26,786 29,828 30,798 159.38 164.24
Eximbank 24,030 24,420 26,047 26,774 29,942 30,778 159.81 164.27
ACB 24,060 24,410 26,100 26,756 30,118 30,752 159.42 164.58
Sacombank 24,050 24,410 26,177 26,848 30,176 30,705 159.64 166.24
Techcombank 24,079 24,433 25,823 27,182 29,613 30,934 155.45 167.94
LPBank 24,040 24,600 25,962 27,303 30,064 31,002 157.67 169.15
DongA Bank 24,100 24,390 26,070 26.740 29,980 30,790 157.5 164.5
(Cập nhật trong ngày)
Lãi SuấtXem chi tiết
(Cập nhật trong ngày)
Ngân hàng
KKH
1 tuần
2 tuần
3 tuần
1 tháng
2 tháng
3 tháng
6 tháng
9 tháng
12 tháng
24 tháng
Vietcombank
0,10
0,20
0,20
-
2,60
2,60
2,90
3,90
3,90
5,00
5,00
BIDV
0,10
-
-
-
3,00
3,00
3,30
4,30
4,30
5,30
5,30
VietinBank
0,10
0,20
0,20
0,20
3,00
3,00
3,30
4,30
4,30
5,30
5,30
ACB
0,01
0,50
0,50
0,50
3,20
3,30
3,40
4,50
4,55
4,60
4,60
Sacombank
-
-
-
-
3,40
3,50
3,60
4,50
4,75
4,80
4,95
Techcombank
0,10
-
-
-
3,20
3,20
3,50
4,50
4,55
4,90
4,90
LPBank
0.20
0,20
0,20
0,20
3,50
3,60
3,70
4,80
4,90
5,30
6,10
DongA Bank
0,50
0,50
0,50
0,50
3,90
3,90
3,90
4,90
5,10
5,40
5,60
Agribank
0,20
-
-
-
3,00
3,00
3,30
4,30
4,30
5,30
5,30
Eximbank
0,50
0,50
0,50
0,50
3,40
3,50
3,70
4,80
5,10
5,40
5,50

Liên kết website
Bình chọn trực tuyến
Nội dung website có hữu ích với bạn không?