Chủ Nhật, ngày 09 tháng 08 năm 2020

Phát triển cho vay tiêu dùng góp phần hạn chế tín dụng đen trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

Ngày đăng:11:10 07/01/2020
Lượt xem: 1.245
Cỡ chữ
Cùng với sự phát triển kinh tế thì mức tiêu dùng của người dân ngày càng tăng, theo đó nhu cầu tín dụng phục vụ đời sống, tín dụng tiêu dùng trên địa bàn cũng tăng cao trong thời gian qua. Hệ thống ngân hàng trên địa bàn và các công ty tài chính tiêu dùng phát triển mạnh mẽ nhằm đáp ứng nhu cầu tiếp cận vốn vay của người dân.

 
 Tuy nhiên, mức cung vẫn chưa đáp ứng cầu, tình trạng cung cầu vốn chưa gặp nhau dẫn đến tình trạng cho vay nặng lãi vẫn còn diễn ra gây ra những hệ lụy nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống người dân trên địa bàn.
 
Bài viết bàn về nhu cầu, khả năng đáp ứng nhu cầu tín dụng tiêu dùng, tín dụng phục vụ đời sống; thực trạng tín dụng đen trên địa bàn; qua đó đề ra giải pháp phát triển tín dụng tiêu dùng an toàn, hạn chế thực trạng tín dụng đen trên địa bàn tỉnh.
 
Mạng lưới hoạt động của các tổ chức cho vay tiêu dùng
 
Hiện nay, mạng lưới hoạt động của các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đã được mở rộng với 28 chi nhánh và 92 phòng giao dịch, trong đó: Ngân hàng Chính sách Xã hội (17 PGD); NHTM (71 PGD); QTD (4 PGD) đã có mặt đến địa bàn huyện, xã; riêng Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh có 26 chi nhánh cấp huyện trực thuộc Ngân hàng Nông nghiệp tỉnh. Đặc thù của tỉnh Quảng Nam có địa bàn trải rộng với 9 huyện miền núi, nơi chỉ có chi nhánh Ngân hàng NN & PTNT và Ngân hàng Chính sách Xã hội, các đơn vị này đã triển khai cho vay qua các Hội, đoàn thể để thực hiện vai trò là cánh tay nối dài của ngân hàng đến người dân vùng sâu, vùng xa. 
 
Bên cạnh đó, mạng lưới hoạt động của các công ty tài chính tiêu dùng trong thời gian qua không ngừng được mở rộng góp phần đáp ứng kịp thời nhu cầu tín dụng tiêu dùng ngày càng cao của người dân. Hiện có hơn 350 điểm giới thiệu dịch vụ của các công ty tài chính như: Cty tài chính Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng, Cty tài chính Ngân hàng Phát triển TP.HCM, Cty tài chính PPF, Cty tài chính Quốc tế Việt Nam, Cty tài chính Prudential,... Các Công ty tài chính này không có trụ sở làm việc trên địa bàn, chỉ có nhân viên lưu động làm việc tại các trung tâm mua sắm, cửa hàng, siêu thị,… dưới hình thức bán hàng trả góp của các cửa hàng.
 
Việc phát triển mạng lưới các tổ chức cho vay tiêu dùng trong thời gian qua đã tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng tín dụng phục vụ đời sống, cho vay tiêu dùng trên địa bàn.
 
Nhu cầu và khả năng đáp ứng nhu cầu tín dụng tiêu dùng của người dân trên địa bàn
 
Một số chỉ tiêu kinh tế xã hội tỉnh Quảng Nam (Theo giá hiện hành):
 

 
 
Các chỉ số tình hình kinh tế xã hội trên địa bàn cho thấy quy mô nền kinh tế tăng, cơ cấu GRDP tăng trưởng tích cực, thu nhập bình quân đầu người tăng cao, số người trong độ tuổi lao động tăng qua các năm. Mức đầu tư, tiêu dùng trên địa bàn tăng, tạo dư địa cho việc tăng trưởng tín dụng nói chung cũng như tăng trưởng tín dụng trên địa bàn nói riêng.
 
Thị trường tín dụng tiêu dùng đang thật sự có vị trí, vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Qua theo dõi số liệu thống kê cho thấy, cho vay tiêu dùng chiếm tỷ trọng ngày càng tăng trên tổng dư nợ cho vay nền kinh tế, sự đóng góp của tín dụng tiêu dùng trong tăng trưởng kinh tế là rất lớn.
 
Để đáp ứng nhu cầu vốn đa dạng của khách hàng, các tổ chức tín dụng trên địa bàn đã triển khai nhiều chương trình, sản phẩm tín dụng tiêu dùng với đối tượng cho vay được mở rộng như: Cho vay mua/nhận chuyển nhượng BĐS; Cho vay xây dựng mới và sửa chữa nhà; Cho vay mua nhà/đất dự án; cho vay mua nhà dự án siêu tốc; Cho vay mua xe ô tô mới, xe cũ đã qua sử dụng; Cho vay tiêu dùng có TSBĐ; Cho vay tiêu dùng không có TSBĐ; Cho vay thấu chi; Cho vay cầm cố các sản phẩm huy động vốn; Cho vay phát hành thẻ tín dụng,… đến từng hộ dân trên địa bàn tỉnh. 
 
Công tác tuyên truyền, quảng bá sản phẩm tín dụng được các ngân hàng thương mại chú trọng thực hiện tốt, thủ tục vay vốn được cải tiến theo hướng tinh giản nhằm tạo điều kiện cho người dân tiếp cận vốn vay, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng.
 
Bám sát tình hình kinh tế xã hội địa phương, hệ thống ngân hàng trên địa bàn đã triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình tín dụng, dư nợ cho vay tăng trưởng cao trong những năm gần đây (năm 2016:+28,39%, năm 2017:+17,76%, năm 2018:+15,92%), theo đó tín dụng phục vụ đời sống, tiêu dùng cũng tăng tương ứng. Đến 31/12/2018, tổng dư nợ cho vay tiêu dùng trên địa bàn đạt 8.919,75 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 15% tổng dư nợ cho vay trên địa bàn, tăng 37,36% so với năm 2017. Dư nợ tập trung chủ yếu vào mục đích Cho vay để xây dựng, sửa chữa nhà và mua nhà để ở mà nguồn trả nợ bằng tiền lương, tiền công của khách hàng vay (49,33% dư nợ); mua thiết bị nội thất gia đình và đồ dùng gia dụng (26,87%). Các mục đích sử dụng vốn khác như: Mua phương tiện đi lại; chi phí học tập, chữa bệnh ở trong nước; văn hóa, thể thao, du lịch cá nhân; thấu chi qua tài khoản cá nhân… chiếm tỷ trọng dư nợ thấp.
 
Lãi suất cho vay dao động trong khoảng 3,8% - 35,79%/năm, lãi suất 5%/năm của gói hỗ trợ nhà ở theo Nghị quyết 02 (30.000 tỷ đồng), ngoài ra các NH TMCP cho vay lãi suất 4%-5% năm tính lãi suất theo số dư ban đầu. Lãi suất cho vay cao nhất của Khối NH TMNN là 18%/năm, của Khối NH TMCP là 35,79%/năm. Khách hàng cần đáp ứng các điều kiện vay vốn theo quy định của ngân hàng, các ngân hàng sàng lọc khách hàng theo quy định cho vay nội bộ. Những khách hàng không đáp ứng điều kiện vay vốn của ngân hàng sẽ tiếp cận vốn vay của công ty tài chính tiêu dùng với điều kiện vay thoáng hơn, khách hàng chỉ cần chứng minh thư, hóa đơn tiền điện,… có thể vay vốn, tuy nhiên lãi suất cho vay của công ty tài chính tiêu dùng cao hơn nhiều so với các NHTM.
 
Trước những khó khăn của doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh, nợ xấu doanh nghiệp tăng, cùng với đó là việc xử lý nợ xấu gặp nhiều vướng mắc, các NHTM chuyển sang mở rộng cho vay tín dụng phục vụ đời sống, cho vay tiêu dùng. Do đó cung, cầu tín dụng cho đối tượng này cũng tăng cao liên tục, nợ xấu phát sinh tương đối thấp so với những đối tượng vay vốn khác, duy trì ở mức 0,3%.
 
Nhu cầu tín dụng tiêu dùng ngày càng gia tăng cả ở khu vực thành thị và nông thôn. Nhu cầu mua sắm không ngừng gia tăng khi đời sống kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, một bộ phận không nhỏ người dân, nhất là giới trẻ tìm đến dịch vụ vay mua sắm tiêu dùng ngày càng nhiều. Nắm bắt xu thế này, các công ty tài chính liên tục triển khai nhiều chương trình kích cầu tín dụng tiêu dùng với mức lãi suất hấp dẫn, điều kiện vay vốn phù hợp với từng đối tượng khách hàng. Không chỉ quảng bá rầm rộ, các công ty tài chính còn chủ động liên kết với các doanh nghiệp như các công ty bán thiết bị vật tư, siêu thị điện máy... để bán sản phẩm cho vay tài chính với thời gian giải ngân nhanh, thủ tục đơn giản, cam kết về thời gian xét duyệt đã tạo điều kiện cho khách hàng dễ dàng tiếp cận được vốn vay. Với ưu thế nhanh, gọn, đơn giản, thuận tiện, cho vay tiêu dùng đưa người dân tiếp cận gần hơn với nguồn vốn vay, nhằm phục vụ và nâng cao chất lượng cuộc sống. 
 
Những khách hàng không đủ điều kiện để tiếp cận nguồn vốn vay của ngân hàng vẫn có thể đạt được mục đích khi tìm đến với các công ty tài chính. Nhưng để tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra, người vay vốn cần nắm rõ những thông tin cơ bản nhất để trở thành khách hàng tiêu dùng thông minh. 
 
Thực trạng tín dụng đen trên địa bàn 
 
Theo thông tin từ Công an tỉnh Quảng Nam, trong thời gian qua, địa phương đã tập trung rà soát, triển khai các biện pháp đấu tranh, triệt phá, đẩy đuổi các băng nhóm, đối tượng hoạt động tín dụng đen trên địa bàn. Trong năm 2018, đã kiểm tra, phát hiện 04 vụ 15 đối tượng người ngoài tỉnh đến địa bàn tỉnh hoạt động cho vay nặng lãi với mức lãi suất trên 180%/năm dưới hình thức kinh doanh tài chính, dịch vụ cầm đồ với tổng số tiền cho vay là 8,6 tỷ đồng. Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố 02 vụ 05 bị can, áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với 04 bị can (bắt tạm giam 03 bị can, cấm đi khỏi nơi cư trú 01 bị can) và truy nã 01 đối tượng về tội “cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”; đang củng cố hồ sơ xử lý 01 vụ 10 đối tượng.
 
Qua rà soát, trên địa bàn có 29 băng, nhóm có biểu hiện nghi vấn hoạt động cho vay nặng lãi núp bóng kinh doanh dịch vụ cầm đồ, cho vay tín dụng tiềm ẩn nguy cơ kéo theo các hành vi khác như siết nợ, đòi nợ thuê, bắt giữ người trái pháp luật, cưỡng đoạt tài sản, đánh bạc và tổ chức đánh bạc,… gây mất an ninh, trật tự xã hội.
 
Ngoài ra, hoạt động cho vay nặng lãi với những món vay nhỏ lẻ diễn ra rải rác trong dân cư, trong thỏa thuận giữa 02 bên không ghi rõ lãi suất, bên cho vay trừ số tiền lãi trong khoản vay phải chi cho khách hàng lúc giải ngân. Hiện nay các quy định của pháp luật chưa quy định cụ thể về tín dụng đen, nên không đủ cơ sở pháp lý để xác định về tín dụng đen, thực tế chỉ căn cứ vào lãi suất trong giao dịch cho vay của các bên có liên quan để xác định hành vi vi phạm về tội cho vay nặng lãi theo quy định tại Bộ luật Hình sự hoặc việc thỏa thuận lãi suất cho vay của các bên là không đúng quy định theo Bộ luật Dân sự.
 
Người dân thiếu thông tin về tín dụng đen, bị mắc bẫy của các tổ chức, cá nhân cho vay dẫn đến gốc, lãi vay tăng cao, mất khả năng thanh toán. Mặt khác thủ tục vay vốn đơn giản, giải ngân nhanh, không cần tài sản thế chấp,… đã thu hút người vay đến với tín dụng đen.
 
Người dân tìm đến các kênh tín dụng không chính thức khi không tiếp cận được nguồn vốn tín dụng chính thức. Đây đa phần là những khách hàng cá nhân không đủ điều kiện cho vay của ngân hàng, không được tiếp cận nguồn vốn của công ty tài chính hoặc không biết đến hoạt động của công ty tài chính, hoặc những người buôn bán, kinh doanh nhỏ lẻ cần vốn lưu động trong thời gian ngắn.
 
Một trong những nguyên nhân của tình trạng tín dụng đen trên địa bàn nông thôn hiện nay là mạng lưới hoạt động của các tổ chức cho vay tiêu dùng trên địa bàn nông thôn mỏng, hiện nay chỉ có Ngân hàng No&PTNT và Ngân hàng Chính sách Xã hội, hoạt động của công ty tài chính tiêu dùng hạn chế (chủ yếu tập trung ở địa bàn thành phố, trung tâm mua sắm) dẫn đến người dân tiếp cận nguồn vốn hạn chế.
 
Mặc dù hệ thống ngân hàng trên địa bàn đã tích cực tuyên truyền các sản phẩm tín dụng đến người dân nhưng đặc thù địa bàn miền núi dân cư thưa thớt, dân trí thấp nên việc tiếp cận thông tin hạn chế. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến thực trạng tín dụng đen trên địa bàn nông thôn.
 
Đẩy mạnh hoạt động tín dụng tiêu dùng lành mạnh của các TCTD trên địa bàn, góp phần hạn chế tín dụng đen
 
Một là, tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền các sản phẩm tín dụng để người dân tiếp cận vốn vay ngân hàng thông qua công tác phối hợp với Ban Dân vận Tỉnh ủy, BTT Ủy ban Mặt trận TQVN tỉnh, Văn phòng Đoàn Đại biểu Quốc hội. Qua các đợt tiếp xúc cử tri cùng Đoàn ĐBQH tỉnh tại các địa phương, tiếp xúc cử tri chuyên đề, NHNN tỉnh đã tuyên truyền, giải đáp ý kiến, kiến nghị của cử tri liên quan đến tiếp cận nguồn vốn tín dụng tiêu dùng.
 
Hai là, chú trọng thực hiện tốt công tác tổng hợp, phân tích hoạt động ngân hàng nhằm cung cấp thông tin kịp thời, chất lượng đến các cơ quan liên quan trên địa bàn, báo, đài địa phương nhằm tuyên truyền chính sách tín dụng, kết quả triển khai các chương trình, sản phẩm tín dụng.
 
Ba là, hoạt động của Công ty tài chính tiêu dùng trên địa bàn xuất hiện một số tồn tại cần chấn chỉnh như: Việc quảng cáo treo, dán ở nơi công cộng (dân cư, ngõ hẽm, từ thành thị đến nông thôn) không đúng quy định, ảnh hưởng đến mỹ quan; các nội dung quảng cáo không đầy đủ thông tin, gây nhầm lẫn, nhiễu thông tin về lãi suất và điều kiện cho vay gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động ngân hàng, người sử dụng dịch vụ vay tiêu dùng, người dân đồng nhất hoạt động của công ty tài chính với hoạt động ngân hàng dẫn đến ý kiến trái chiều về lãi suất, văn hóa kinh doanh ngân hàng… Để chấn chỉnh hoạt động quảng cáo cho vay không đúng quy định, ngăn chặn tình trạng cho vay nặng lãi trá hình đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người vay và hạn chế tác động xấu đến hoạt động ngân hàng trên địa bàn, Ngân hàng Nhà nước tỉnh đã có văn bản tham mưu cho UBND tỉnh chỉ đạo các Sở, ngành liên quan trên địa bàn phối hợp thực hiện công tác thông tin tuyên truyền, rà soát, chấn chỉnh tình trạng quảng cáo không đúng quy định và cho vay lãi suất cao trên địa bàn.
 
Bốn là, các TCTD trên địa bàn có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội để tuyên truyền các sản phẩm tín dụng, chủ động đưa tin báo, đài địa phương để tuyên truyền sản phẩm tín dụng; nhân viên tín dụng tiếp cận trực tiếp khách hàng để giới thiệu, hướng dẫn khách hàng hồ sơ, thủ tục vay vốn.
 
Một số đề xuất để thúc đẩy hoạt động cho vay tiêu dùng lành mạnh, an toàn và hiệu quả, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tín dụng đen
 
Thứ nhất, trách nhiệm quản lý của Ngân hàng Nhà nước trong hoạt động cho vay chủ yếu trong phạm vi cho vay giữa các tổ chức tín dụng đối với khách hàng là tổ chức, cá nhân. Việc cho vay riêng lẻ giữa các tổ chức, cá nhân khác với nhau (không phải là hoạt động kinh doanh thường xuyên như tổ chức tín dụng) chưa được điều chỉnh về trách nhiệm quản lý của NHNN, việc cho vay giữa các tổ chức, cá nhân này được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận theo Bộ luật Dân sự, nếu có hành vi vi phạm cụ thể mới có thể xử lý theo Bộ luật Hình sự (tội cho vay nặng lãi). Vì vậy, cần có một cơ sở pháp lý để nhằm điều chỉnh hoạt động vay giữa các tổ chức, cá nhân (không phải là tổ chức tín dụng), cụ thể hóa những hành vi vi phạm và xác định trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền đối việc quản lý hoạt động cho vay này.
 
Thứ hai, về các khoản cho vay tiêu dùng được các TCTD thực hiện đầy đủ các thủ tục như các khoản vay thông thường (về điều kiện, giải ngân, chứng từ,…), loại hình cho vay chưa linh hoạt, chưa đáp ứng hết các nhu cầu của khách hàng, Ngân hàng Nhà nước cần có quy định cụ thể trong lĩnh vực cho vay tiêu dùng, các TCTD nghiên cứu đa dạng các hình thức cho vay, tạo điều kiện để khách hàng tiếp cận nguồn vốn vay an toàn, thuận tiện qua đó hạn chế tình trạng cho vay nặng lãi, tín dụng đen.
 
Thứ ba, cho vay tiêu dùng của công ty tài chính diễn ra phổ biến, ngày càng phát triển tại các trung tâm mua sắm trên địa bàn; lượng nhân viên rất lớn, rải rác khắp nơi; lãi suất cho vay cao. Để hướng dẫn, quản lý hoạt động cho vay này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư số 43/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 quy định cho vay tiêu dùng của công ty tài chính. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động của các đơn vị này chưa thực sự hiệu quả, ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động ngân hàng. Để không ảnh hưởng đến văn hóa kinh doanh, an toàn, hiệu quả hoạt động ngân hàng cần có biện pháp quản lý chặt chẽ công tác tuyên truyền, quảng bá sản phẩm của các công ty tài chính tiêu dùng.
 
Thứ tư, tổ chức triển khai mạnh mẽ chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn theo quy định tại Nghị định 55/2015/NĐ-CP, Nghị định 116/2018/NĐ-CP và hướng dẫn của NHNN tại Thông tư 10 và Thông tư 25 để người dân nhanh chóng được hưởng những chính sách ưu đãi mới vừa được sửa đổi, bổ sung trong năm 2018. Việc nâng mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với các khách hàng này góp phần đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn của người dân, nhất là vùng sâu, vùng xa, đồng thời góp phần hạn chế tình trạng khách hàng thiếu vốn sản xuất kinh doanh và không có tài sản bảo đảm phải tìm đến các nguồn vốn khác như tín dụng đen.
 
Thứ năm, tiếp tục tạo điều kiện mở rộng mạng lưới hoạt động của các tổ chức tín dụng ở những địa bàn có mạng lưới hoạt động ngân hàng chưa tương xứng với nhu cầu tiếp cận tín dụng, dịch vụ ngân hàng của người dân, nhất là những địa bàn đang là điểm nóng về tín dụng đen hiện nay để tăng khả năng tiếp cận vốn tín dụng của người dân. 
 
Tín dụng tiêu dùng còn dư địa rất lớn và đẩy mạnh tín dụng tiêu dùng sẽ là một trong những yếu tố quan trọng để đẩy lùi được nạn tín dụng đen. Do đó, cần phải mở rộng, phát triển tín dụng tiêu dùng, đặc biệt là tại khu vực nông thôn, vùng núi để giúp những người nghèo, những người có điểm tín dụng thấp được tiếp cận nguồn vốn chính thống và được pháp luật bảo vệ.


Bùi Thị Nữ

Nguồn: TCNH Số 7/2019
Bình luận Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
Tâm lý nhà đầu tư trên thị trường tài chính Việt Nam

Thị trường tiền tệ

Trên thị trường, tâm lý các nhà đầu tư luôn chi phối rất lớn đến mức độ ổn định của thị trường, đặc biệt là đối với thị trường tài chính, sự tác động của yếu tố tâm lý luôn diễn biến rất phức tạp, khiến thị trường tài chính luôn tiềm ẩn yếu tố bất ổn định rất cao