Giải pháp nâng cao chất lượng giám sát QTDND qua phần mềm kết nối thông tin với NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố

Ngày đăng:04:24 10/02/2017
Lượt xem: 2.437
Cỡ chữ
ThS. Phạm Trường Giang 
 
1. Thực trạng công tác giám sát của NHNN đối với QTDND
Sau hơn 20 năm đi vào hoạt động, toàn quốc đã có trên 1.150 quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) hoạt động tại 56/63 tỉnh, thành phố.  Quy mô hoạt động của các QTDND ngày càng lớn, cả về nguồn vốn, số lượng thành viên tham gia, dư nợ cho vay thành viên… đã có tác động tương ứng ngày càng lớn tới nền kinh tế - xã hội, nhất là địa bàn nông nghiệp, nông thôn và thêm một  kênh cung ứng vốn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh, dịch vụ, giảm được nạn cho vay nặng lãi trước đây vẫn luôn tồn tại ở những địa bàn có ít tổ chức tín dụng (TCTD) hoạt động.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hiện nay, một số QTDND có dấu hiệu dần xa rời mục tiêu ban đầu là hoạt động tương trợ thành viên, chạy theo lợi nhuận, chưa tuân thủ các quy trình, quy định, vi phạm tỷ lệ bảo đảm an toàn, quản lý tài chính yếu kém… Trong khi đó, kết quả giám sát hoạt động đối với các QTDND thông qua phần mềm giám sát từ xa của Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng đã được triển khai từ trên 10 năm nay, không còn phù hợp và chưa đáp ứng được yêu cầu về quản lý đối với hoạt động của hệ thống QTDND. Tại Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cấp chi nhánh, công tác giám sát thường xuyên đối với hoạt động của các QTDND còn hạn chế, thông tin có được từ hoạt động của các QTDND mới chỉ dừng lại ở việc khai thác các báo cáo cân đối tài khoản kế toán, các báo cáo thống kê hoặc các báo cáo của bộ máy kiểm soát nội bộ của các QTDND theo yêu cầu của NHNN. Tuy nhiên, các loại báo cáo này đều do các QTDND tự lập, do vậy các thông tin khai thác từ nguồn này thường mang tính chủ quan. Việc đưa ra các biện pháp quản lý hoạt động đối với các QTDND trên địa bàn chủ yếu vẫn là qua kết quả các cuộc thanh tra, kiểm tra trực tiếp hàng năm của Thanh tra, giám sát chi nhánh. Trong khi việc thanh tra, kiểm tra hoạt động đối với các QTDND lại nặng về  kế hoạch, còn thụ động, dựa trên cơ sở thời gian mà các QTDND chưa được thanh tra, hoặc dựa trên kết quả xếp loại hàng năm của QTDND…; hơn nữa, trước khi tiến hành thanh tra, kiểm tra có rất ít hoặc không có thông tin của QTDND để chủ động về nội dung, nhân lực thanh tra.
Bài học thời gian qua, ở không ít địa phương trên toàn quốc, một số QTDND hoạt động chưa tuân thủ tốt quy định của NHNN, của pháp luật nhưng chậm được phát hiện; có thời điểm tình hình hoạt động của một số QTDND đã trượt ra khỏi sự giám sát của NHNN chi nhánh, dẫn đến hậu quả phải xử lý.
Do vậy, đòi hỏi phải có giải pháp quản lý mới để có thể giám sát chặt chẽ hoạt động của các QTDND, vừa kịp thời cập nhật được thông tin,  đảm bảo an toàn lại vừa giảm tải được số lượng các cuộc thanh tra, kiểm tra trực tiếp tại các QTDND.
 
2. Mục tiêu và giải pháp cho công tác giám sát của NHNN trong thời gian tới    
2.1. Mục tiêu 
Để khắc phục các hạn chế trong công tác giám sát đối với QTDND, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của NHNN đối với lĩnh vực này cần xây dựng một chương trình kết nối thông tin từ các QTDND về NHNN chi nhánh. Chương trình sẽ tự động chiết xuất và gửi dữ liệu về NHNN chi nhánh (Thanh tra, giám sát chi nhánh).  NHNN chi nhánh sẽ luôn cập nhật được những thông tin, dữ liệu, tình hình hoạt động của các QTDND một cách khách quan, trung thực, đầy đủ, kịp thời, phù hợp với yêu cầu quản lý trong từng thời kỳ về một máy chủ (Server) đặt tại NHNN chi nhánh; bảo đảm ngay tại trụ sở cơ quan, các thanh tra viên NHNN chi nhánh ở tại trụ sở vẫn có thể giám sát chặt chẽ các diễn biến hoạt động của từng QTDND do mình phụ trách.
Giá trị cốt lõi của Chương trình này  là  nâng cao được chất lượng giám sát của Thanh tra NHNN chi nhánh qua việc phân tích các thông tin có liên quan đến hoạt động của các QTDND từ phần mềm kết nối với các QTDND. Từ đó, sớm có các cảnh báo, kiểm tra, hướng dẫn, thanh tra, xử lý, chấn chỉnh kịp thời; tiết kiệm cả về thời gian, nhân lực và chi phí cho hoạt động thanh tra, giám sát. Đây cũng là hoạt động thúc đẩy tiến trình chuyển từ thanh tra tuân thủ, thanh tra theo định kỳ sang thanh tra trên cơ sở rủi ro.
2.2. Giải pháp
Để xây dựng chương trình kết nối thông tin từ các QTDND về NHNN chi nhánh cần thực hiện tốt các nội dung sau:
Thứ nhất, về tổ chức phối hợp: NHNN chi nhánh cần phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội QTDND và Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng - Vụ Giám sát ngân hàng để thiết kế, xây dựng, lập trình và cài đặt hệ thống phần mềm kết nối thông tin giữa các QTDND trên địa bàn với NHNN chi nhánh trên cơ sở: (i) NHNN chi nhánh là bên đại diện chính và là cơ quan chủ quản, phối hợp với Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng - Vụ Giám sát ngân hàng và Hiệp hội QTDND trong việc định hướng và đưa ra yêu cầu xây dựng hệ thống  phát triển phần mềm “Hệ thống TTBC”; (ii) Các QTDND là đơn vị cung cấp số liệu và tuyệt đối tuân thủ theo các yêu cầu của NHNN chi nhánh trong suốt quá trình xây dựng và đưa vào sử dụng hệ thống phần mềm „Hệ thống TTBC“, đồng thời là bên chịu trách nhiệm thanh toán chi phí cho Hiệp hội QTDND. Khi công việc xây dựng hệ thống phần mềm „Hệ thống TTBC“ hoàn thành, NHNN chi nhánh sẽ triển khai, chỉ đạo các QTDND ký kết hợp đồng kinh tế ba bên giữa NHNN chi nhánh, các QTDND và Hiệp hội QTDND.
 Thứ hai, về cơ sở thiết lập và sản phẩm kết nối thông tin:
- Cơ sở để khai thác dữ liệu: 
Với cơ sở thống nhất toàn bộ các QTDND trên địa bàn  sử dụng phần mềm giao dịch ITD_VAPCF của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên ứng dụng tin học thuộc Hiệp hội QTDND Việt Nam (Công ty ITD) để phục vụ các hoạt động giao dịch hàng ngày và báo cáo kế toán, tài chính, thống kê hàng tháng theo quy định về NHNN. Phần mềm giao dịch ITD_VAPCF được cài đặt tại một máy chủ của QTDND và hoạt động trên mạng LAN để các bộ phận nghiệp vụ có thể tác nghiệp trên các máy trạm theo phân quyền và theo nghiệp vụ được phân công; đồng thời, phần mềm ITD_VAPCF cũng thực hiện lưu trữ toàn bộ các giao dịch và dữ liệu hoạt động của QTDND trên máy chủ để phục vụ cho việc khai thác sử dụng lâu dài của QTDND và đây cũng là cơ sở dữ liệu để có thể sử dụng một phần mềm cài đặt thường trú từ đó khai thác, chuyển tải các thông tin hoạt động của QTDND về NHNN để phục vụ cho công tác quản lý của chi nhánh.
- Ứng dụng công nghệ tin học vào khâu khai thác và chuyển tải dữ liệu:
Dựa trên nền tảng công nghệ Net FrameWork của Microsoft (.Net 3.5) để viết phần mềm chiết xuất và chuyển tải thông tin (viết tắt là PIC_PCFs.Client) và cài đặt thường trú tại máy chủ của QTDND. Phần mềm PIC_PCFs.Client này không xuất hiện giao diện trên máy tính của các QTDND, các QTDND không phải vận hành và cũng không thể tác động để làm sai lệch thông tin trước khi được chuyển về NHNN chi nhánh; vì vậy, thông tin, dữ liệu được đảm bảo tính khách quan và cũng không phát sinh thêm chi phí vận hành cho các QTDND.
Trên cơ sở được cài đặt thường trú tại máy chủ của các QTDND, phần mềm PIC_ PCFs.Client sẽ tự động chiết xuất những thông tin theo yêu cầu quản lý của NHNN chi nhánh, từ cơ sở các dữ liệu của QTDND được lưu trữ bởi phần mềm giao dịch ITD_VAPFC sau mỗi ngày giao dịch tại máy chủ của QTDND.
Phần mền PIC_PCFs.Client được cài đặt và chạy song song trên máy của QTDND và khi các QTDND bắt đầu mở và sử dụng phần mềm giao dịch ITD-VAPCF vào các ngày làm việc hôm sau hoặc ngay sau khi QTDND thực hiện xong công việc khóa sổ cuối ngày thì phần mềm PIC_PCFs.Client sẽ tự khởi động và tổng hợp các dữ liệu (Database) có được từ phần mềm ITD_VAPCF và chuyển về  máy chủ (Server) đặt tại NHNN chi nhánh.
Để tránh quá tải cho máy tính của QTDND khi đồng thời có 2 phần mềm được kích hoạt (Phần mềm chiết xuất và chuyển tài dữ liệu tự động PIC_PCFs.Client và phần mềm giao dịch  ITD-VAPCF của QTDND), phần mềm PIC_PCFs.Client sẽ tự ngắt các tính toán và chuyển sang trạng thái chờ khi dữ liệu đã được chuyển thành công và sẽ tự động hoạt động trở lại khi có dữ liệu thông tin mới.
 Mô hình kết nối giữa các QTDND về NHNN chi nhánh thông qua đường truyền Internet với một thuê bao IP tĩnh tại NHNN chi nhánh có thể được mô tả bằng sơ đồ 1.
 
Sơ đồ 1:

 
-  Sản phẩm kết xuất và khai thác thông tin:
Tại NHNN chi nhánh, phần mềm đáp ứng các nhu cầu về giám sát trực tiếp đối với hoạt động của các QTDND dưới sản phẩm dạng mẫu biểu có các nội dung tối thiểu như các chỉ tiêu của bảng cân đối tài khoản kế toán; các chỉ tiêu giám sát diễn biến về thành viên, giám sát hoạt động huy động, diễn biến cho vay, lãi suất, nợ quá hạn, nợ xấu, giám sát tổng hợp chấp hành tỷ lệ an toàn, tỷ lệ khả năng chi trả các giới hạn an toàn tín dụng, các khoản tạm ứng, chi tiêu tài chính, nhập, xuất ấn chỉ quan trọng, các chỉ tiêu hoạt động theo kế hoạch, kết quả phân phối lợi nhuận, tổng hợp kết quả xếp loại QTDND... và các chỉ tiêu khác theo yêu cầu quản lý của NHNN chi nhánh trong từng thời kỳ.
Thứ ba, về tổ chức thực hiện:
Bước 1: NHNN chi nhánh chỉ đạo các QTDND cài đặt và sử dụng thống nhất một phần mềm trong giao dịch để có chung một định dạng cơ sở dữ liệu khi triển khai phần mềm PIC_PCFs.Client trên các máy chủ của QTDND. Đối với bước này, thực tế hiện nay, tại nhiều tỉnh, nhiều QTDND của đã chuyển sử dụng cùng một phần mềm giao dịch ITD_VAPCF của Công ty TNHH một thành viên ứng dụng tin học thuộc Hiệp hội QTDND Việt Nam (Công ty ITD).
Bước 2: NHNN chi nhánh tiến hành rà soát, đánh giá hệ thống máy vi tính mà các QTDND đang sử dụng, khả năng sử dụng công nghệ tin học của cán bộ, nhân viên QTDND vào công tác giao dịch kế toán, quản lý thành viên, quản lý tiền gửi, quản lý tiền vay, lập báo cáo… để có kế hoạch đào tạo, trang bị công cụ, thiết bị thích ứng.
Bước 3: NHNN chi nhánh khảo sát khả năng đáp ứng về cơ sở hạ tầng viễn thông tại các địa bàn có QTDND hoạt động. Yêu cầu cần có đường cáp quang  đến trung tâm và đến hầu hết các xã, phường có QTDND hoạt động.
Bước 4: NHNN chi nhánh triệu tập các QTDND, đồng thời phối hợp với Hiệp hội QTDND Việt Nam, Công ty ITD để thống nhất về chủ trương, cách thức triển khai hệ thống kết nối thông tin, báo cáo giữa các QTDND với NHNN chi nhánh bằng phần mềm PIC_PCFs.Client cài đặt trên các máy chủ của QTDND.
Bước 5: NHNN chi nhánh thành lập tổ nghiên cứu xây dựng các yêu cầu về chỉ tiêu, về số liệu và biểu mẫu để qua đó, có được thông tin phục vụ cho việc giám sát hoạt động của các QTDND và làm cơ sở đặt ra các yêu cầu trong thiết lập phần mềm ứng dụng đối với Công ty ITD; NHNN chi nhánh chuẩn bị cơ sở vật chất (phòng để máy chủ và các trang thiết bị, dự kiến đường dây mạng internet).
Bước 6: NHNN chi nhánh phối hợp với Hiệp hội QTDND Việt Nam, Công ty ITD thống nhất, ký kết hợp đồng nguyên tắc về xây dựng, cài đặt, hướng dẫn, chuyển giao, bảo trì, bảo hành phần mềm PIC_PCFs.Client cài đặt trên các máy chủ của QTDND và phần mềm PIC-PCFs.NET được cài đặt trên máy chủ đặt tại NHNN chi nhánh và các máy trạm của thanh tra viên chuyên quản.
Bước 7: NHNN chi nhánh phối hợp với Hiệp hội QTDND Việt Nam, Công ty ITD thống nhất, ký kết hợp đồng  cung cấp, lắp đặt máy móc, thiết bị tại NHNN chi nhánh.
Bước 8: NHNN chi nhánh phối hợp với Công ty ITD, Nhà cung cấp thiết bị để tư vấn, thống nhất, ký kết hợp đồng với Công ty Viễn thông cung cấp, lắt đặt  máy móc, thiết bị truyền tin, thuê bao đường truyền IP tĩnh tại NHNN chi nhánh.
Bước 9: NHNN chi nhánh phối hợp với Công ty ITD, QTDND thống nhất, ký kết hợp đồng  cụ thể về xây dựng, cài đặt, chuyển giao, hướng dẫn, bảo hành, bảo trì và thanh quyết toán phần mềm ứng dụng.
Bước 10: NHNN chi nhánh phối hợp với Hiệp hội QTDND Việt Nam, Công ty ITD, đại diện các QTDND trên địa bàn nghiệm thu, đưa vào sử dụng hệ thống kết nối thông tin và thanh quyết toán.
 
3. Kết luận
Việc triển khai thực hiện giải pháp ứng dụng công nghệ tin học vào công tác giám sát hoạt động của QTDND sẽ mang lại nhiều lợi ích trong công tác quản lý nhà nước đối với các QTDND. Sử dụng hệ thống kết nối thông tin, báo cáo giữa các QTDND với NHNN chi nhánh sẽ mang lại hiệu quả rõ rệt, thúc đẩy chuyển mạnh từ thanh tra trực tiếp, thanh tra tuân thủ sang giám sát, thanh tra trên cơ sở rủi ro; mà trước hết qua chương trình giám sát sẽ có cơ sở để yêu cầu các QTDND tự kiểm tra, tự chấn chỉnh và báo cáo kết quả về NHNN. Từ đó, số cuộc thanh tra, kiểm tra trực tiếp của NHNN chi nhánh đối với QTDND sẽ giảm, tiết giảm lớn cả về thời gian và chi phí hoạt động của NHNN chi nhánh; đồng thời, các bộ phận làm công tác thống kê tại NHNN sẽ thuận lợi hơn trong khai thác dữ liệu phục vụ cho việc kiểm duyệt các báo cáo thống kê, báo cáo điện tử, báo cáo tài chính... đối với QTDND.
 
Bài đăng trên Tạp chí Ngân hàng số 22 tháng 11/2016
 
 
Bình luận Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
Tâm lý nhà đầu tư trên thị trường tài chính Việt Nam

Thị trường tiền tệ

Trên thị trường, tâm lý các nhà đầu tư luôn chi phối rất lớn đến mức độ ổn định của thị trường, đặc biệt là đối với thị trường tài chính, sự tác động của yếu tố tâm lý luôn diễn biến rất phức tạp, khiến thị trường tài chính luôn tiềm ẩn yếu tố bất ổn định rất cao